დღის თემა

თსუ-ის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელის ლაშა საღინაძის პასუხები ,,კოვიდ 19“-ით გამოწვეულ მოცემულობაზე, მოლოდინებზე და შიშებზე

- რო­გორ შეხ­ვდნენ დის­ტან­ცი­ურ სწავ­ლა/სწავ­ლე­ბის ახ­ალ პრო­ცესს სტუ­დენ­ტე­ბი და პრო­ფე­სო­რე­ბი? ხომ არ გა­მო­იკ­ვე­თა სირ­თუ­ლე­ები?

- რა თქმა უნ­და, აღ­ნიშ­ნუ­ლი პრო­ცე­სი გარ­კვე­ულ სირ­თუ­ლე­ებ­თან იყო და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი. ეს, გარ­კვე­ულ­წი­ლად, ბევ­რის­თვის სი­ახ­ლეს წარ­მო­ად­გენ­და და ად­აპ­ტა­ცი­ის­თვის გარ­კვე­ული პე­რი­ოდი დას­ჭირ­დათ. აღ­ნიშ­ნუ­ლის შე­სამ­სუ­ბუ­ქებ­ლად უამ­რა­ვი ტრე­ნინ­გი ჩა­ტარ­და, გა­კეთ­და ვი­დეო ტუ­ტო­რი­ალ­ები, რა­თა, რო­გორც აკ­ად­ემი­ურ პერ­სო­ნალს, ისე სტუ­დენ­ტებს, გა­ად­ვი­ლე­ბო­დათ ად­აპ­ტა­ცია. დის­ტან­ცი­ური სწავ­ლე­ბის­თვის უნ­ივ­ერ­სი­ტეტ­ში ვი­ყე­ნებთ (სინ­ქრო­ნუ­ლი სწავ­ლე­ბის­თვის) Zoom-ის აპ­ლი­კა­ცი­ას, ას­ევე, Moodle-ს და LMS-ს.

- რას გვეტყვით თსუ-ის მხრი­დან წა­მოწყე­ბულ სხვა­დას­ხვა ინ­იცი­ატ­ივ­აზე? ვგუ­ლის­ხმობ ფსი­ქო­ლო­გი­ური კონ­სულ­ტა­ცი­ებ­ის გა­წე­ვის ინ­იც­ირ­ებ­ას, რო­მე­ლიც ფსი­ქო­ლო­გი­ისა და გა­ნათ­ლე­ბის მეც­ნი­ერ­ებ­ათა ფა­კულ­ტე­ტის ეგ­იდ­ით ხორ­ცი­ელ­დე­ბა; ას­ევე ცნო­ბი­ლია მე­დი­ცი­ნის ფა­კულ­ტე­ტის არ­აქ­არ­თუ­ლე­ნო­ვა­ნი სტუ­დენ­ტე­ბის მო­ხა­ლი­სე­ებ­ად წას­ვლის ფაქ­ტი მარ­ნე­ულ­ის რე­გი­ონ­ში; გარ­და ამისა, სტუ­დენ­ტურ­მა თვით­მმარ­თვე­ლო­ბამ სტუ­დენ­ტებს და პრო­ფე­სუ­რას დახ­მა­რე­ბა შეს­თა­ვა­ზა დის­ტან­ცი­ურის წავ­ლის რე­ჟიმ­ში გა­დას­ვლი­სას წარ­მოქ­მნი­ლი პრობ­ლე­მე­ბის პა­რა­ლე­ლუ­რად... ამ ინ­იცი­ატ­ივ­ებ­ის აღ­სრუ­ლე­ბაზე რა ინ­ფორ­მა­ცი­ას ფლობთ?

- ჩვენ უნ­ივ­ერ­სი­ტე­ტის ფე­ის­ბუქ­გვერ­დის მეშ­ვე­ობ­ით თქვენს კითხვა­ში დას­მულ თე­მებ­ზე გან­ვაცხა­დეთ. შე­სა­ბა­მი­სად, რა თქმა უნ­და, ყვე­ლა ამ თე­მა­ზე ინ­ფორ­მა­ცი­ას ვფლობთ. ძა­ლი­ან მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია, რომ ამ კრი­ზი­სულ ვი­თა­რე­ბა­ში უნ­ივ­ერ­სი­ტეტ­მა თა­ვი­სი რე­სურ­სე­ბი მაქ­სი­მა­ლუ­რად გა­მო­იყ­ენ­ოს და და­ეხ­მა­როს მათ, ვი­საც ეს სჭირ­დე­ბა. და­მე­თან­ხმე­ბით, თსუ-ს უამ­რა­ვი ამ­გვა­რი რე­სურ­სი გა­აჩ­ნია. კი­დევ ერ­თხელ დი­დი მად­ლო­ბა ჩვენს აკ­ად­ემი­ურ პერ­სო­ნალს და სტუ­დენ­ტებს ამ მხარ­და­ჭე­რის­თვის!

- რო­მე­ლი პლატ­ფორ­მე­ბი გა­მო­იყ­ენ­ება ელ­ექ­ტრო­ნუ­ლი სას­წავ­ლო პრო­ცე­სის გან­ხორ­ცი­ელ­ებ­ის­ას? რამ­დე­ნად კარ­გად მუ­შა­ობს სის­ტე­მა?

- ამ კითხვა­ზე პა­სუ­ხი პირ­ვე­ლი კითხვი­სას გა­ვე­ცი. რაც შე­ეხ­ება სის­ტე­მის სრულ­ყო­ფი­ლად მუ­შა­ობ­ას, რო­გორც უკ­ვე აღ­ვნიშ­ნე, გარ­კვე­ული მი­მარ­თუ­ლე­ბით ბევ­რის­თვის ახ­ალი იყო ელ­ექ­ტრო­ნუ­ლი სწავ­ლე­ბის პლატ­ფორ­მებ­თან მუ­შა­ობა, თუმ­ცა შე­თა­ვა­ზე­ბუ­ლი სერ­ვი­სე­ბის შემ­დგომ, ვფიქ­რობ, პრო­ცე­სი სრულ­ყო­ფილ­თან ახ­ლო­საა და უახ­ლო­ეს მო­მა­ვალ­ში უკ­ვე სრულ­ყო­ფილ სა­ხეს მი­იღ­ებს.

- მი­უხ­ედ­ავ­ად იმ­ისა, რომ თსუ-ის ად­მი­ნის­ტრა­ცი­ამ გან­მარ­ტა, რომ სას­წავ­ლო პრო­ცე­სი არ შე­ჩერ­დე­ბა, ზო­გი­ერთ სტუ­დენ­ტს მა­ინც აქ­ვს კითხვა — შე­იძ­ლე­ბა თუ არა, რომ სწავ­ლა გა­და­იდ­ოს და წე­ლი აკ­ად­ემი­ურ წლად გა­მოცხად­დეს? (რამ­დე­ნა­დაც ვი­ცი, სტუ­დენ­ტე­ბის პე­ტი­ცი­აც კი შე­იქ­მნა შე­სა­ბა­მი­სი მოთხოვ­ნე­ბით)...

- აღ­ნიშ­ნუ­ლი სა­კითხი არ გა­ნი­ხი­ლე­ბა. მეს­მის და კი­დევ ერ­თხელ გან­ვმე­ორ­დე­ბი, რომ ბევ­რის­თვის ეს პრო­ცე­სი ახ­ალია, მაგ­რამ დი­დი იმ­ედი გვაქ­ვს, რომ უახ­ლო­ეს პე­რი­ოდ­ში პრო­ცე­სი სრულ­ყო­ფილ სა­ხეს მი­იღ­ებს.

- რო­გორ წა­რი­მარ­თე­ბა სა­გა­მოც­დო პრო­ცე­სი? თუ არ­ის გა­მოკ­ვე­თი­ლი სტრა­ტე­გია...

- ამ ეტ­აპ­ზე გვი­ჭირს ამ­აზე სა­უბ­არი, თუმ­ცა დი­დი ალ­ბა­თო­ბით შუ­ალ­ედ­ური გა­მოც­დე­ბი ამ სე­მეს­ტრში გა­უქ­მდე­ბა, თუმ­ცა ეს პრობ­ლე­მას არ წარ­მო­ად­გენს და ახ­ალი შე­ფა­სე­ბის სის­ტე­მის შე­თა­ვა­ზე­ბა მოხ­დე­ბა სტუ­დენ­ტე­ბის­თვის.

- რაც შე­ეხ­ება სპე­ცი­ფი­კურ საგ­ნებს, რომ­ლე­ბიც გუ­ლის­ხმობს, მა­გა­ლი­თად, ლა­ბო­რა­ტო­რი­ულ მუ­შა­ობ­ას ან პრაქ­ტი­კულ სწავ­ლე­ბებს, რო­გორ რე­გუ­ლირ­დე­ბა ეს სა­კითხი?

- ამ მი­მარ­თუ­ლე­ბით ფა­კულ­ტე­ტე­ბი აქ­ტი­ურ­ად მუ­შა­ობ­ენ. სას­წავ­ლო პრო­ცე­სი ისეა და­გეგ­მი­ლი, რომ ლა­ბო­რა­ტო­რი­ული და პრაქ­ტი­კუ­ლი სწავ­ლე­ბის კომ­პო­ნენ­ტე­ბი სას­წავ­ლო პე­რი­ოდ­ის ბო­ლოს­კენ არ­ის გა­და­ტა­ნი­ლი. იმ­ედს ვი­ქო­ნი­ებთ, სა­ქარ­თვე­ლო­სა და მსოფ­ლი­ოში ეს კრი­ზი­სუ­ლი ვი­თა­რე­ბა მა­ლე დას­ტა­ბი­ლურ­დე­ბა და სააუდიტორიო მე­ცა­დი­ნე­ობ­ებ­ის დაწყე­ბის სა­შუ­ალ­ება მა­ლე მოგ­ვე­ცე­მა.

- რო­გორც სე­მეს­ტრის დაწყე­ბამ­დე გა­ნაცხა­დეთ, უნ­ივ­ერ­სი­ტე­ტის ხელ­მძღვა­ნე­ლო­ბა აპ­ირ­ებ­და პრო­ფე­სუ­რის­თვის და შემ­დეგ ად­მი­ნის­ტრა­ცი­ის წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბისთვის ხელ­ფა­სე­ბის მო­მა­ტე­ბას. ამ ახ­ალი კო­რო­ნა­ვი­რუ­სის პი­რო­ბებ­ში გა­ჩე­ნი­ლი მო­სა­ლოდ­ნე­ლი ეკ­ონ­ომ­იკ­ური კრი­ზი­სის ფონ­ზე შე­ჩერ­დე­ბა თუ არა ამ მხრივ თქვე­ნი ინ­იცი­ატ­ივ­ებ­ის გან­ხორ­ცი­ელ­ება?

- აკ­ად­ემი­ური პერ­სო­ნა­ლის­თვის და და­ბა­ლი ან­აზღა­ურ­ებ­ის მქო­ნე ტექ­ნი­კუ­რი პერ­სო­ნა­ლის­თვის ან­აზღა­ურ­ებ­ის ზრდა უკ­ვე გან­ხორ­ცი­ელ­და მარ­ტის თვი­დან. ამ მი­მარ­თუ­ლე­ბით, ამ ეტ­აპ­ზე, გეგ­მა უც­ვლე­ლია და სექ­ტემ­ბრი­დან ად­მი­ნის­ტრა­ცი­ულ-ტექ­ნი­კურ პერ­სო­ნალ­საც მო­ემ­ატ­ება ან­აზღა­ურ­ება.

- რამ­დე­ნად ემ­უქ­რე­ბა უნ­ივ­ერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რებ­სა და ად­მი­ნის­ტრა­ცი­ას ხელ­ფა­სე­ბის პი­რი­ქით შემ­ცი­რე­ბა?

- აღ­ნიშ­ნუ­ლი საფ­რთხე უნ­ივ­ერ­სი­ტე­ტის პერ­სო­ნალს არ ემ­უქ­რე­ბა.

- ეკ­ონ­ომ­იკ­ური კრი­ზი­სის პი­რო­ბებ­ში ხომ არ გა­და­ხე­დავთ სტუ­დენ­ტე­ბის სწავ­ლის სა­ფა­სუ­რის გა­დახ­დის გრა­ფიკს? რა პრობ­ლე­მე­ბია მო­სა­ლოდ­ნე­ლი ამ მხრივ?

- ივ­ანე ჯა­ვა­ხიშ­ვი­ლის სა­ხე­ლო­ბის თბი­ლი­სის სა­ხელ­მწი­ფო უნ­ივ­ერ­სი­ტეტ­ში წლე­ბია, რაც სტუ­დენ­ტებს აქ­ვთ სწავ­ლის სა­ფა­სუ­რის ეტ­აპ­ობ­რი­ვი გა­დახ­დის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა. თუ­კი სტუ­დენ­ტს აქ­ვს გარ­კვე­ული სა­ხის სო­ცი­ალ­ური პრობ­ლე­მა, მას შე­უძ­ლია წე­რი­ლო­ბით მი­მარ­თოს უნ­ივ­ერ­სი­ტე­ტის ად­მი­ნის­ტრა­ცი­ას და ინ­დი­ვი­დუ­ალ­ურ­ად შე­ათ­ან­ხმოს სას­წავ­ლო სე­მეს­ტრის დას­რუ­ლე­ბამ­დე სა­ფა­სუ­რის გა­დახ­დის გრა­ფი­კი. ინ­დი­ვი­დუ­ალ­ური გრა­ფი­კი სტუ­დენ­ტის შე­საძ­ლებ­ლო­ბებ­ზე იქ­ნე­ბა მორ­გე­ბუ­ლი და შექ­მნილ ვი­თა­რე­ბა­ში მნიშ­ვნე­ლო­ვან შე­ღა­ვათს გა­უწ­ევს მას. გან­ცხა­დე­ბე­ბის გაგ­ზავ­ნა შე­საძ­ლე­ბე­ლია ელ­ექ­ტრო­ნუ­ლა­დაც.

- რას ეტყო­დით თქვენს თა­ნამ­შრომ­ლებს და­სამ­შვი­დებ­ლად? (თქვენც არ­ან­აკ­ლებ შე­გიძ­ლი­ათ ფსი­ქო­ლო­გი­ური დახ­მა­რე­ბის გა­წე­ვა მათ­თვის, თუნ­დაც, ამ ინ­ტერ­ვი­უს სა­შუ­ალ­ებ­ით)...

- პირ­ველ რიგ­ში, ყვე­ლას დი­დი მად­ლო­ბა მინ­და გა­და­ვუ­ხა­დო, რომ ამ კრი­ზი­სულ და არა­ორ­დი­ნა­ლურ ვი­თა­რე­ბა­ში ყვე­ლა ყვე­ლა­ფერს ცდი­ლობს იმ­ის­ათ­ვის, რომ უნ­ივ­ერ­სი­ტეტ­ში სას­წავ­ლო პრო­ცე­სი სრულ­ყო­ფი­ლად წა­რი­მარ­თოს დის­ტან­ცი­ურ რე­ჟიმ­ში. ამ­ას­თან, მინ­და, და­ვამ­შვი­დო ის­ინი და ვუთხრა, რომ თუ ყვე­ლა რჩე­ვას, რა­საც მსოფ­ლიო ჯან­დაც­ვის ორ­გა­ნი­ზა­ცია და სა­ქარ­თვე­ლოს შე­სა­ბა­მი­სი უწყე­ბე­ბი გას­ცე­მენ, პირ­ნათ­ლად შე­ვას­რუ­ლებთ, არ­ანა­ირი საფ­რთხე არ გვე­მუქ­რე­ბა. იმ­ედს ვი­ტო­ვებ, რომ სულ მა­ლე ყვე­ლა სტან­დარ­ტულ სა­მუ­შაო რე­ჟიმს და­უბ­უნ­დე­ბა (დის­ტან­ცი­ურ­იდ­ან სა­ოფ­ისე მდგო­მა­რე­ობ­აში). გასაკვირი სულაც არ არის, რომ უდ­იდ­ეს უმ­რავ­ლე­სო­ბას ძა­ლი­ან მო­ენ­ატ­რა უნ­ივ­ერ­სი­ტე­ტის კედ­ლე­ბი და სამ­სა­ხურ­ში სტა­ბი­ლუ­რად სი­არ­ული. სულ მა­ლე უფ­რო ძლი­ერ­ები დავ­ბრუნ­დე­ბით!

ესა­უბ­რა ნა­ტო ობ­ოლ­აძე

ვრცლად

რითი იყო გამორჩეული 2019 წელი და რა იგეგმება მომავლისთვის?

გვე­სა­უბ­რე­ბა თსუ­-ის რექ­ტო­რი გი­ორ­გი შარ­ვა­ში­ძე
ახალ წელს ახალი იმედებითა და გეგმებით ვეგებებით. დარწმუნებული ვარ, არანაკლებ საინტერესო წელი გველოდება, 2019 კი მართლაც გამორჩეული იყო უნივერსიტეტისა და უნივერსიტეტელებისთვის. იმედი გვაქვს, რომ მომავალი წელი კიდევ უფრო წარმატებული იქნება. ყველა სტუდენტსა და პროფესორს, კურსდამთავრებულსა თუ ადამინისტრაციის თანამშრომელს, ყველა უნივერსიტეტელს ვულოცავ დამდეგ 2020 წელს! სტუდენტებს ხარისხიან სწავლას, კურსდამთავრებულებს სწრაფ და კვალიფიკაციის შესაბამის დასაქმებას, პროფესორებს კი დიდ სამეცნიერო შედეგებს ვუსურვებ!

წელს 40 000-დან ყოველმა მეოთხე აბიტურიენტმა პირველი არჩევანი თსუ-ზე გააკეთა. თსუ-ის რიგებს 5000 სტუდენტი შეემატა, რომელთა ნახევარზე მეტი გრანტის მფლობელია. პირველკურსელების დასახვედრადაც წელს გამორჩეულად მოვემზადეთ - კერძო სექტორთან თანამშრომლობით, თბილისში ჩამოვიყვანეთ დეტროიტელი არტისტი Kenny Larkin და საღამოს 8 000-ზე მეტი სტუდენტი დაესწრო. არანაკლებ საინტერესო ღონისძიებას ვგეგმავთ საახალწლოდ. თსუ-ს მოწვევით თბილისში დიჯეი და პროდიუსერი Terence Parker და Aleksandir Lawrence ჩამოდიან. 
საამაყოა, რომ ჩვენს რეგიონში პირველად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის 2 საბაკალავრო პროგრამა ABET-ის აკრედიტაციას მიიღებს. ეს თსუ-ის კიდევ ერთი დიდი აღიარებაა საერთაშორისო მასშტაბით და იმ ადამიანების დიდი შრომის შედეგია, რომლებიც აღნიშნული პროგრამების განხორციელებაში არიან ჩართულნი. შედეგად, საქართველო იქნება მსოფლიოში 33-ე ქვეყანა, სადაც სტუდენტები მომავალი სასწავლო წლიდან შეძლებენ ელექტრული და ელექტრონული ინჟინერიისა და კომპიუტერული მეცნიერებების ABET აკრედიტებულ პროგრამებზე სწავლას. 2019 წელი კიდევ ერთი ღირსშესანიშნავი ამბით დაგვირგვინდა: საქართველო გახდა 24-ე ქვეყანა, სადაც ამერიკის ქიმიური საზოგადოების (ACS) საერთაშორისო წარმომადგენლობა იხსნება, რომელიც თსუ-ში განთავსდება. შედეგად, 2020-2021 სასწავლო წელს თსუ მიღებას ACS-ის მიერ სერტიფიცირებულ ქიმიის პროგრამაზეც გამოაცხადებს. აღსანიშნავია, რომ ამავე წელს ქართულ-ფრანგული უნივერსიტეტის მხარდაჭერით აკრედიტაცია გაიარა თსუ-სა და ლიონ 2-ის ერთობლივმა სამაგისტრო პროგრამამ ტურიზმის მიმართულებით.
წელს გამორჩეულად კარგი შედეგები აჩვენეს თსუ-ელებმა ყველა მიმართულებით. აღსანიშნავია, რომ სტუდენტების საერთო რაოდენობიდან თსუ-ში 14% სწავლობს, ამ პროპორციის ფონზე კი რუსთაველის ფონდის სამეცნიერო გრანტების ჯამური ოდენობის 50%-ის მიმღები სწორედ ჩვენი უნივერსიტეტია. საამაყოა, რომ წელს საქართველოს ეროვნული პრემიის ლაურეატები პროფესორები რამაზ გახოკიძე და ზაალ კოკაია გახდნენ. ვულოცავ ჩვენს ძვირფას თსუ-ელებს ამ დიდ აღიარებას. აღსანიშნავია, რომ ელსევიერის Scopus-ის ბაზის მონაცემებით, თსუ-ის თანამშრომლების ავტორობით გამოქვეყნდა 503 პუბლიკაცია. ყველაზე მაღალრეიტინგულ „Nature“ ჯგუფის ორ ჟურნალში 2019 წელს თსუ-ის პროფესორის დავით ლორთქიფანიძის ავტორობით ორი სტატია დაიბეჭდა, რომელიც პალეოანთროპოლოგიის სფეროში ახალ აღმოჩენებს ეძღვნებოდა. წლევანდელი წელი თსუ-ის არქეოლოგების აღმოჩენებითაც გამორჩეული იყო: ექსპედიციამ, პროფესორ ვახტანგ ლიჩელის ხელმძღვანელობით, კუნძულ კვიპროსზე ნაეკლესიარი აღმოაჩინა. სვანეთში კი ექსპედიციამ პროფესორ ზვიად კვიციანთან ერთად ნამოსახლარს მიაკვლია. მართლაც, საამაყოა, რომ გვყავს მეცნიერები, რომლებიც საქართველოსა და თსუ-ს მსოფლიოს აცნობენ. აღსანიშნავია, რომ 2019 წელს თსუ-ში გაიხსნა ევროპული აკადემიის რეგიონული ცენტრი. ეს პირველი ცენტრია ევროკავშირის არაწევრ ქვეყანაში, რომელიც ქართველ მეცნიერებსა და სტუდენტებს ახალ სამეცნიერო შესაძლებლობებს უხსნის. ხაზგასასმელია, რომ თსუ-ში დღეისათვის 250-ზე მეტი (ეროვნული და საერთაშორისო) ფუნდამენტური და გამოყენებითი მიმართულების კვლევითი პროექტი ხორციელდება. 
აღსანიშნავია, რომ თსუ კვლავ ინარჩუნებს პირველობას და მეოთხე წელია ერთადერთი ქართული უნივერსიტეტია თაიმსის მსოფლიო უნივერსიტეტების რანჟირებაში (Times Higher Education World University Rankings). 2020 წლის გამოცემაში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი მსოფლიოს საუკეთესო 1396 უნივერსიტეტს შორისაა. უნივერსიტეტის ყველაზე ძლიერი მხარე მისი ინტერნაციონალიზაციაა. მართლაც, თსუ ყოველწლიურად აფართოებს საერთაშორისო კავშირებს. 2019 წლის ბოლოს პარტნიორი უნივერსიტეტების რიცხვმა 250-ს გადააჭარბა, Erasmus+ საერთაშორისო მობილობის კუთხით კი თსუ რეგიონში ლიდერი უნივერსიტეტია. მიმდინარე წელს თსუ-ს მონაწილეობით ევროკავშირმა მობილობის 65 ახალი პროექტი დააფინანსა და Erasmus+ პროექტების რაოდენობა 248 გახდა; 2019-2020 წლის მხოლოდ შემოდგომის სემესტრში თსუ-ის 142-მა სტუდენტმა მიიღო გრანტი საზღვარგარეთ სასწავლებლად; სანაცვლოდ, შემოდგომის სემესტრში ჩვენ ვმაპინძლობთ 44 სტუდენტს და 36 უცხოელ პროფესორს 12 ქვეყნიდან.
წელს განსაკუთრებულად უნდა აღინიშნოს ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების თვალსაზრისით გადადგმული ნაბიჯები. დასრულდა II კორპუსის რეაბილიტაციის პირველი ეტაპი; სამუშაოების დასრულების შემდეგ, შენობა ყველა საერთაშორისო სტანდარტს დააკმაყოფილებს; საჭიროებების შესაბამისად გარემონტდა არაერთი სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის სივრცე; რეაბილიტაცია ჩაუტარდა ეკონომიკის საერთაშორისო სკოლის შენობას; პროფესიული სწავლების ცენტრის ქუთაისის ფილიალს; გარემონტდა მაღლივი კოპრუსის ფოიე. ბიბლიოთეკის შენობაში გარემონტდა საგამოცდო ცენტრის ფართები, სამკითხველო დარბაზები. თსუ-ის პირველი კორპუსის ეზოში გაიხსნა „ჩაის სახლი“. სულ რამდენიმე დღის წინ გავხსენით მაღლივ კოპრუსში კაფეტერია და ძალიან მალე ბიოლოგების კორპუსშიც გაიხსნება კვების ობიექტი. ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების მიზნით, მომავალ წელსაც არ დავიშურებთ სახსრებსა და ძალისხმევას. 
2020 წელს თსუ-ის მაღლივი კორპუსის მიმდებარე ტერიტორიაზე ახალი ევროპული სტანდარტების შესაბამისი სტუდენტური ქალაქის მშენებლობა დაიწყება. ახლო მომავალში სტუდენტურ კამპუსში 3000-ზე მეტი ახალგაზრდის ცხოვრებისა და დასვენებისთვის ყველა აუცილებელი პირობა შეიქმნება. 
მომავალი წლის ბიუჯეტის პროექტში უკვე აისახა ხელფასების მოწესრიგებისთვის გადადგმული პირველი ნაბიჯი, რაც გულისხმობს თანამშრომელთათვის შრომის ანაზღაურების ზრდას. უნივერსიტეტის შიდა რესურსის ფარგლებში აკადემიურ პერსონალს მარტიდან, ხოლო ადმინისტრაციულ-ტექნიკურ პერსონალს სექტემბრიდან მოემატება ხელფასი. სახელმწიფოს მიერ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების დაფინანსების ახალი მოდელის ამოქმედების პირობებში ანაზღაურება კვლავ გაიზრდება.
ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების განვითარება და კომერციალიზაცია ჩვენი ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა. 2019 წელს ცოდნის გადაცემისა და ინოვაციების ცენტრის ორგანიზებით და მოზიდული თანხებით 700-მდე სტუდენტმა გაიარა 3-დღიანი ტრენინგი მეწარმეობაში. პროექტი გაგრძელდება და მომავალ წელს კიდევ 2-ჯერ მეტ სტუდენტს ექნება მასში მონაწილეობის შესაძლებლობა. ამასთან, წელს ჩვენ #Dატაფესტ-ის ფარგლებში სტუმრების გაორმაგებული რაოდენობა მივიღეთ და დარწმუნებული ვარ, მომავალი წლისთვის ეს რიცხვი კიდევ გაიზრდება. სასიხარულოა, რომ თსუ-ში წელს მეოთხედ გაიმართა TED-ის ფორუმი. TEDxTbilisi-ის ფარგლებში თსუ-მ 9 სპიკერს და 1000-მდე ვიზიტორს უმასპინძლა.
სასწავლო, სამეცნიერო თუ ინფრასტრუქტურული სიახლეების გარდა წელსაც თსუ მრავალფეროვანი კულტურული და სპორტული ცხოვრებით გამოირჩეოდა. უნივერსიტეტის კალათბურთისა და ფუტსალის გუნდებმა კვლავ დიდი წარმატებით იასპარეზეს. თსუ-ის კალათბურთის გუნდმა სუპერლიგის პირველი წრის 10 მატჩიდან 8 მოგებით დაასრულა და ამ დროისთვის პირველ ადგილს იკავებს. თსუ-ის კაპელა კი საერთაშორისო კონკურსების გამარჯვებული გახდა. მთლიანობაში 2019 წელს 350-ზე მეტი კულტურული და სპორტული ღონისძიება გაიმართა.
საამაყოა, რომ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ლიტერატურული კლუბი „93-ე აუდიტორია“ აღდგა. კლუბის წევრები ალმანახის „პირველი სხივი“ გამოცემასაც გეგმავენ. 
ეს მხოლოდ ნაწილია იმ სიახლეებისა, რომლითაც 2019 წელი გამოირჩეოდა. იმედი გვაქვს, რომ მომავალი წელი კიდევ უფრო წარმატებული იქნება!

ვრცლად

კუნძულ კვიპროსზე აღმოჩენილი ნაეკლესიარი ქართველი ბერების კუნძულზე მოღვაწეობას უკავშირდება

ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, თსუ-ის სტუდენტების მონაწილეობით, კუნძულ კვიპროსზე, სოფელ სოფტადესში ნაეკლესიარი აღმოაჩინა, რომელიც ქართველი ბერების კუნძულ კვიპროსზე მოღვაწეობას უკავშირდება. ეკლესია V-VI საუკუნეებიდან XVI საუკუნემდე პერიოდში რამდენჯერმე გადაკეთდა.
არქეოლოგიური ექსპედიციის ხელმძღვანელის, თსუ-ის პროფესორის ვახტანგ ლიჩელის თქმით, ნაეკლესიართან ერთად აღმოჩენილია შუა საუკუნეების მრავალფეროვანი დეკორატიული დეტალები, აგრეთვე, ძვ. წ. XII-VII საუკუნეების მოხატული კერამიკის ფრაგმენტები, რომაული ხანის ორი დაზიანებული ქანდაკება და ერთი კვიპროსული წარწერის მცირე ფრაგმენტი.

„ჩვენი ექსპედიციის დამსახურება მნიშვნელოვანია, როგორც ქართული, ისე კვიპროსის არქეოლოგიისთვის. ჩვენი ამოცანაა ვიზრუნოთ, რომ აღმოჩენილი არქიტექტურული ნაშთები დაცული იყოს და შემოვინახოთ, როგორც ნაშთები, რომლებიც საქართველოსა და კვიპროსის სიძველესა და არქეოლოგიას შეემატა ქართველი სამეცნიერო წრეების მოღვაწეობის წყალობით“, - აღნიშნავს ვახტანგ ლიჩელი.
კვიპროსულმა მხარემ თსუ-ის ექსპედიციის მიერ აღმოჩენილი კვიპროსული წარწერის მცირე, მაგრამ უაღრესად მნიშვნელოვანი ფრაგმენტის კვიპროსული წარწერების კატალოგში შეტანის ნებართვა უკვე ითხოვა. არქეოლოგიური სამუშაოების პარალელურად, თსუ-ის არქეოლოგიური მისიის წევრები შეხვდნენ კვიპროსის ქართული დიასპორის წარმომადგენლებს, აგრეთვე კვიპროსის საკვირაო სკოლის მოსწავლეებს.
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის არქეოლოგიის ინსტიტუტმა შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის ხელშეწყობით, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულმა სააგენტომ და საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისა და გადარჩენის ფონდმა კუნძულ კვიპროსზე ერთობლივი ექსპედიცია 2016-2017 წლებში დაიწყო.

ვრცლად

რა ხელშეწყობა აქვს პალიატიურ მზრუნველობას საქართველოში?

საქართველოში საერთაშორისო სტანდარტების დონეზე პალიატიური მზრუნველობის დამკვიდრების ხელშეწყობას მიეძღვნა „პალიატიური მზრუნველობის მე-2 საერთაშორისო სიმპოზიუმი“, რომელიც ექიმთა მსოფლიო ასოციაციის (ემა) გენერალური ასამბლეას ფარგლებში თბილისში 21-25 ოქტომბერს გაიმართა. სიმპოზიუმს, რომელიც შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტით დაფინანსდა, 22 ოქტომბერს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა უმასპინძლა. 
სიმპოზიუმზე პალიატიური მზრუნველობის სერვისების განვითარებაზე, საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარებასა და საქართველოს წინაშე მდგარი გამოწვევების შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავებაზე მსჯელობდნენ მსოფლიოს წამყვანი ექსპერტები, დარგის ფუძემდებლები და სპეციალისტები.
თემატიკა, რომელსაც მეცნიერთა მოხსენებები შეეხებოდა, მოიცავდა პალიატიური მზრუნველობის ფილოსოფიას და მნიშვნელობას, ძნელად მართვად ტკივილთან დაკავშირებულ პრობლემებს, ბავშვთა პალიატიურ მზრუნველობას, ავადმყოფთა უფლებებს, ამ დარგში სამედიცინო პერსონალის დახელოვნებას, განათლებას, დარგის განვითარებისთვის შემუშავებულ რეკომენდაციებს, სახელმწიფო პოლიტიკის განსაზღვრას სისტემის მიმართ და სხვა მნიშვნელოვან საკითხებს.

დიდი ხანი არ არის, რაც ჩვენი ქვეყნის ჯანმრთელობის დაცვის სისტემა პალიატიურ მზრუნველობასაც მოიცავს. რა არის პალიატიური მზრუნველობა? საქართველოს კანონმდებლობაში პალიატიური მზრუნველობა შემდეგნაირადაა განმარტებული: „აქტიური, მრავალპროფილური მზრუნველობა, რომლის უპირველესი ამოცანაა ტკივილისა და სხვა პათოლოგიური სიმპტომების მოხსნა, ავადმყოფთა სოციალური და ფსიქოლოგიური დახმარება, სულიერი თანადგომა. იგი ვრცელდება იმ პაციენტებზე, რომელთა დაავადება მკურნალობას აღარ ექვემდებარება; ასეთი მზრუნველობით შესაძლებელია ავადმყოფისა და მათი ოჯახების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება“.
ჯანმრთელობის მიხედვით ქვეყნის მოსახლეობა სამ ჯგუფად იყოფა: ჯანმრთელები, განკურნებადი ავადმყოფები და ადამიანები, რომელთა განკურნებაც შეუძლებელია. აქედან გამომდინარე, ჯანდაცვის სისტემაც სამი მიმართულებით ვითარდება: პრევენციული, სამკურნალო და პალიატიური. პალიატიური მზრუნველობა ქრონიკულად დაავადებულებისთვის, შიდსით, ძვალ-კუნთოვანი დაავადებებით, პარკინსონის და ა.შ. დაავადებებით შეპყრობილი ადამიანებისთვის არის გამიზნული.
„არ შეიძლება ადამიანი ბოლომდე არ იყოს საზოგადოების ღირსეული წევრი - ეს არის პალიატიური მზრუნველობის ფილოსოფია“ - მიაჩნია პროფესორ დიმიტრი კორძაიას, რომელსაც პალიატიური მზრუნველობის მნიშვნელობა ჯერ კიდევ წლების წინ ჰქონდა კარგად გააზრებული. მაშინ საქართველოში უკურნებელი სენით შეპყრობილი ადამიანებისა და მათი ოჯახების დახმარებაზე არავინ ფიქრობდა. დიმიტრი კორძაიამ კი სწორედ მაშინ საქართველოში პალიატიური მზრუნველობის საქართველოს ეროვნული ასოციაცია დააფუძნა. იგი შეიძლება საქართველოში ამ მიმართულების ერთერთ ფუძემდებლადაც მივიჩნიოთ. 
მთელ მსოფლიოში პალიატიური მზრუნველობის და ჰოსპისის საერთაშორისო დღე 13 ოქტომბერს აღინიშნება. საქართველოშიც უკვე ტრადიციად იქცა ამ დღის აღნიშვნა და პალიატიური მზრუნველობის თემასთან დაკავშირებულ არაერთ პრობლემაზე მსჯელობა უკვე აქტიურად მიმდინარეობს.


პალიატიური მზრუნველობის მე-2 საერთაშორისო სიმპოზიუმი თსუ-ში

საქართველოში საერთაშორისო სტანდარტების დონეზე პალიატიური მზრუნველობის დამკვიდრების ხელშეწყობას მიეძღვნა „პალიატიური მზრუნველობის მე-2 საერთაშორისო სიმპოზიუმი“, რომელიც ექიმთა მსოფლიო ასოციაციის (ემა) გენერალური ასამბლეას ფარგლებში თბილისში 21-25 ოქტომბერს გაიმართა. სიმპოზიუმს, რომელიც შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტით დაფინანსდა, 22 ოქტომბერს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა უმასპინძლა. 
სიმპოზიუმზე პალიატიური მზრუნველობის სერვისების განვითარებაზე, საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარებასა და საქართველოს წინაშე მდგარი გამოწვევების შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავებაზე მსჯელობდნენ მსოფლიოს წამყვანი ექსპერტები, დარგის ფუძემდებლები და სპეციალისტები.
სიმპოზიუმის გახსნას ესწრებოდნენ: პალიატიური მზრუნველობის საქართველოს ეროვნული ასოციაციის გამგეობის თავმჯდომარე, თსუ-ის მედიცინის ფაკულტეტის დეკანი, პროფესორი დიმიტრი კორძაია, თსუ-ის ალექსანდრე ნათიშვილის მორფოლოგიის ინსტიტუტის გერონტოლოგიისა და პალიატიური მზრუნველობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, მედიცინის დოქტორი სიმონ დალაქიშვილი, ამავე დეპარტამენტის მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი, მედიცინის დოქტორი ელენე ჯანბერიძე, პალიატიური მზრუნველობის საერთაშორისო ექსპერტი, ონკოლოგი, პროფესორი თამარ რუხაძე, საქართველოს ექიმთა ასოციაციის თავმჯდომარე, პროფესორი გია ლობჟანიძე, აჭარის პალიატიური მზრუნველობის სამსახურის ხელმძღვანელი, ონკო-ქირურგი, მედიცინის დოქტორი მემედ ჭინჭარაძე და სხვები. 
თემატიკა, რომელსაც მეცნიერთა მოხსენებები შეეხებოდა, მოიცავდა პალიატიური მზრუნველობის ფილოსოფიას და მნიშვნელობას, ძნელად მართვად ტკივილთან დაკავშირებულ პრობლემებს, ბავშვთა პალიატიურ მზრუნველობას, ავადმყოფთა უფლებებს, ამ დარგში სამედიცინო პერსონალის დახელოვნებას, განათლებას, დარგის განვითარებისთვის შემუშავებულ რეკომენდაციებს, სახელმწიფო პოლიტიკის განსაზღვრას სისტემის მიმართ და სხვა მნიშვნელოვან საკითხებს. 
„2000 წლიდან დღემდე, საქართველოში პალიატიური მზრუნველობის შექმნის გზაზე მიღწეული გარკვეული წარმატებების მიუხედავად, ხელმიუწვდომელია თუნდაც საბაზისო პალიატიური მზრუნველობა (ტკივილის და სხვა სიმპტომთა ადეკვატური მართვა) მისი საჭიროების მქონე პირთა დიდი ნაწილისათვის, რაც არა მარტო სამედიცინო-ჯანდაცვითი, არამედ ეთიკური და ადამიანთა უფლებების სფეროს პრობლემაა. ეს, ერთი მხრივ, ასახავს პალიატიური მზრუნველობის თაობაზე ინფორმირებულობის, ასევე, პროფესიული განათლების დეფიციტს, ხოლო, მეორე მხრივ, შესაბამისი პოლიტიკური ნების დეფიციტს ან პალიატიური მზრუნველობის მნიშვნელობის არასწორ გააზრებას - შესაბამისი მიმართულებების მესვეურების (გადაწყვეტილების მიმღებების) მიერ. ეს სისტემა, სამწუხაროდ, ჩვენთან არ არის კარგად განვითარებული. 20 წელია სხვადასხვა ორგანიზაციები ვცდილობთ, რომ ეს სამსახური ჩვენს ქვეყანაში საერთაშორისო სტანდარტს გაუტოლდეს და მთელი ქვეყნის საზოგადოება მოვიცვათ, მაგრამ, ჯერჯერობით, მიზანს ვერ მივაღწიეთ“, - აღნიშნა პროფესორმა დიმიტრი კორძაიამ, რომელიც სხდომას თავმჯდომარეობდა. 
როგორც გაირკვა, დიდ ბრიტანეთში ამ დარგის დასაფინანსებლად 25 მილიონი ფუნტი სტერლინგია გამოყოფილი, საიდანაც 12 მილიონი კერძო დაფინანსებიდან მოდის, ხოლო 9 მილიონი სახელმწიფოსგან. „ხედავთ, რამხელა დისპროპორციაა და ეს მაშინ, როცა დიდი ბრიტანეთი ნიმუშია პალიატიური მზრუნველობის წარმატებული სისტემის მოწყობის. ამ მიმართულებით აუცილებელია ჩვენი ძალისხმევის მიმართვა“, - განაცხადა პროფესორმა დიმიტრი კორძაიამ, რომელმაც პალიატიური მზრუნველობის დაფინანსების საკითხის გადაწყვეტა ერთერთ აქტუალურ პრობლემად გამოყო. 
„პოსტსაბჭოთა სივრცეში, ბალტიისპირეთის შემდეგ, საქართველო პირველი იყო, სადაც პალიატიური მზრუნველობის სერვისის ჩამოყალიბება დაიწყო. ბევრი ვიმუშავეთ ამ მიმართულებით, ბევრ წარმატებას მივაღწიეთ და უცხოელი კოლეგების ცოდნის გაზიარებით შევძელით, რომ 2004 წელს ქართველ პაციენტებს ამ სერვისის პირველად სარგებლობის საშუალება მივეცით. ამავე წლიდან დაიწყო როგორც სტაციონარული, ისე ბინაზე მომსახურეობაც. 2005 წლიდან 2012 წლამდე ამ სერვისით, გარკვეულწილად, დაიფარა საქართველოს 5 რეგიონი. ამ პერიოდში საზოგადოების ცნობადობა აღნიშნული სერვისის მიმართ საკმაოდ ამაღლდა. სამწუხაროდ, სტაციონარებში ეს სერვისი ხარისხით ვერ დაიკვეხნის... ამ მიმართულების განვითარებას განათლება, კეთილი ნება, პოლიტიკური და ფინანსური მხარდაჭერა სჭირდება, რათა მომსახურების ხარისხმა საერთაშორისო სტანდარტები დააკმაყოფილოს. საჭიროა საზოგადოების, მოხალისეების ჩართვა, ფსიქოლოგების, სოციოლოგების კოორდინალური მუშაობა და მულტიდისციპლინარული გუნდის არსებობა. ყველამ ერთად უნდა იზრუნოს, რომ პაციენტმა სიცოცხლის უკანასკნელი წუთები მშვიდად გაატაროს“, - განაცხადა პროფესორმა თამარ რუხაძემ. 
საქართველოს ექიმთა ასოციაციის თავმჯდომარის გია ლობჟანიძის აზრით, პალიატიური მზრუნველობის სერვისების სრულყოფის მიზნით აუცილებელია მთელი რიგი საკითხების საკანონმდებლო დონეზე გადაწყვეტა და ეთიკის ნორმების განსაზღვრა, რაზეც უცხოელი ექსპერტების მიერ სიმპოზიუმზე შემუშავებული რეკომენდაციებიც მიუთითებენ. „საქართველოში გაიხსნა მსოფლიო ექიმთა ასოციაციის გენერალური ანსამბლეა, სადაც 100-ზე მეტი ქვეყნის ექიმი და 300-ზე მეტი დელაგატი იღებს მონაწილეობას. საქართველო გახდა აღმოსავლეთ ევროპაში პირველი სახელმწიფო, რომელიც ასეთ მნიშვნელოვან ღონისძიებას მასპინძლობს. ამ ასამბლეას ერთი კარგი ტრადიცია აქვს: მისი მსვლელობის პერიოდში ერთი დღე დათმობილი აქვს სამეცნიერო სესიას. მიმდინარე წლის სესიის თემად სწორედ პალიატიური მზრუნველობა შეირჩა. ამ სესიის მომზადებაში საქართველოს ექიმთა ასოციაციასთან ერთად აქტიურად ჩაერთო საქართველოს პალიატიური ზრუნვის ასოციაცია და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 
როგორც მოგეხსენებათ, პალიატიური მზრუნველობის თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი სერვისის განვითარება საქართველოში 2000 წლის დასაწყისიდან დაიწყო. ბევრი რამ გაკეთდა, ბევრი გასაკეთებელია. დღეს აქ ჩამოსული არიან მსოფლიოში წამყვანი ექსპერტები, რომლებიც უნიკალურ ლექცია-სემინარებს ჩაატარებენ და ქართველ კოლეგებს თავიანთ გამოცდილებას გაუზიარებენ. დარგის შემდგომი განვითარებისთვის საინიციატივო პაკეტებია შესამუშავებელი და რა რეზოლუციებსაც მივიღებთ, აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ ის უნდა გაითვალისწინოს და შეასრულოს“, - აღნიშნა პროფესორმა გია ლობჟანიძემ. 
სიმპოზიუმზე საერთაშორისო რანგის ექსპერტებისა და სპეციალისტებისათვის მეტნაკლებად ცნობილი აღმოჩნდა საქართველოში ამ დარგის მდგომარეობა, რაც მათ მოხსენებებშიც გაცხადდა. ოქსფორდის პალიატიური ზრუნვის საერთაშორისო ცენტრის წარმომადგენელმა რობერტ ტვაიკროსმა თავის მოხსენებაში - „პალიატიური მზრუნველობა: რა, ვინ, სად და როგორ?“ - ყურადღება გაამახვილა პალიატიური მზრუნველობის მნიშვნელობაზე, პრაქტიკაში სხვადასხვა ტიპის ტკივილის მართვის თავისებურებებზე. „ტკივილი უნდა შეფასდეს, როგორც სომატო-ფსიქოლოგიური ფენომენი; ყურადღებით უნდა გამოვიკვლიოთ მისი მიზეზები. შესაძლებლობის შემთხვევაში, ერთობლივად უნდა იქნას გამოყენებული მედიკამენტოზური (საჭირო წამლები, საჭირო დოზებით და საჭირო ინტერვალებით) და არამედიკამენტოზური მკურნალობა“, - აღნიშნა პროფესორმა რობერტ ტვაიკროსმა, რომელმაც ავადმყოფების ისტორიების კვლევების საფუძველზე ტკივილის სხვადასხვა სახეობის მართვისთვის შესაბამისი რჩევები და რეკომენდაციები წარმოადგინა.
სიმპოზიუმის გახსნისას კიდევ ერთმა უცხოელმა მეცნიერმა ჰავიერ ბატისტემ (director of WHO Collaborating Center for palliative Care Public Health Programs Barcelona, Chair of Palliative Care, University of Vic Spain) წაიკითხა მოხსენება, რომელიც კატალონიაში პალიატიური მზრუნველობის სერვისის დაფუძნებასა და განვითარებას შეეხებოდა. მან ასევე ისაუბრა იმაზე, თუ როგორ შეიძლება კატალონიური პალიატიური მკურნალობის მოდელის მაგალითზე პალიატიური მზრუნველობის ქართული მოდელის განვითარება და სრულყოფა.


რას შეუწყობს ხელს საუნივერსიტეტო რეკომენდაციები

თსუ-ის რექტორის მოადგილემ, პროფესორმა ნინო ოკრიბელაშვილმა სიმპოზიუმზე გამომსვლელთა მოხსენებები და ძირითადი აქცენტები შეაჯამა და აღნიშნა, რომ პალიატიური მზრუნველობის ერთ-ერთი ფუძემდებლის, თსუ-ის მედიცინის ფაკულტეტის დეკანის დიმიტრი კორძაიას ხელმძღვანელობით უნივერსიტეტში გამართული ღონისძიება დიდ სტიმულს მისცემს პალიატიური ზრუნვის სერვისების განვითარებას საქართველოში. „საბედნიეროდ, მსგავსად მრავალი სხვა ქვეყნისა, ჩვენშიც დაიწყო პალიატიური მზრუნველობის განვითარება და, ერთი შეხედვით, „უიმედო“ პაციენტებსაც იმედი გაუჩნდათ - ტკივილის და სხვა მტანჯველი სიმპტომების შემსუბუქებისა. დღეს პაციენტებისათვის გარკვეულ ფარგლებში უკვე ხელმისაწვდომია პალიატიური მზრუნველობა როგორც ბინაზე მოვლის, ისე სტაციონარში (საავადმყოფოში) გაწეული სამედიცინო მომსახურების სახით, რომელიც სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული პროგრამების ფარგლებში ტარდება.
პალიატიური ზრუნვის დროს, ასევე, მნიშვნელოვანია ადამიანის უფლებების დაცვა, ადამიანზე ორიენტირებული პროგრამების განვითარება, მისი უზრუნველყოფა არა მარტო ტკივილგამაყუჩებლებით, არამედ ფსიქოსოციალური კეთილდღეობითაც. მიმაჩნია, რომ სიმპოზიუმი ბევრ საჭირო ინფორმაციას მოგვცემს, რომელიც ხელს შეუწყობს პალიატიური ზრუნვის სერვისების განვითარებას საქართველოში. მოხარული ვარ, რომ ასეთი წარმომადგენლობითი ღონისძიების ერთ-ერთი ორგანიზატორი დღეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტი და მისი დეკანია“, - განაცხადა პროფესორმა ნინო ოკრიბელაშვილმა.
სიმპოზიუმის გახსნის დასასრულს, პროფესორმა დიმიტრი კორძაიამ მადლობა გადაუხადა ქართველ და უცხოელ კოლეგებს ღონისძიებაში მონაწილეობისთვის და აღნიშნა, რომ „სიმპოზიუმის „საუნივერსიტეტო რეკომენდაციები“ ხელს შეუწყობს პალიატიური მზრუნველობის როგორც დიპლომამდელი, ისე დიპლომის შემდგომი საგანმანათლებლო პროგრამების განვითარებას და დარგში სამეცნიერო კვლევების სწორად დაგეგმვა-წარმართვას, მათ შორის, სადოქტორო თუ სამაგისტრო პროგრამების ფარგლებში. სიმპოზიუმის მასალები გავრცელდება თსუ-ის ვებ-გვერდისა და პალიატიური მზრუნველობის პროფესიული ელექტრონული ქსელების საშუალებით: ისინი განთავსდება „ჰოსპისის და პალიატიური მზრუნველობის საერთაშორისო ასოციაციის“ და „პალიატიური მზრუნველობის ევროპული ასოციაციის“ ვებ-გვერდებზე. სიმპოზიუმის მოხსენებათა აბსტრაქტები და რეკომენდაციები გამოქვეყნდება თსუ-ის ინგლისურენოვან სამეცნიერო ჟურნალში „Translational and Clinical Medicine~, Georgiam Medical Journal“, რომელიც ინდექსირებულია „Google Scholar“-ში“. 
სიმპოზიუმის მუშაობის დროს გამოიკვეთა, რომ პალიატიური მზრუნველობის საკითხი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ერთ-ერთი გადაუჭრელი პრობლემაა საქართველოში. თუ გადავხედავთ სტატისტიკას, სიკვდილიანობის მაჩვენებელი საგანგაშოა - ათასობით ადამიანი საჭიროებს პალიატიურ მზრუნველობას. დღეისათვის არსებობს ხელმისაწვდომი და მეცნიერულად დასაბუთებული მკურნალობის საშუალებები ტკივილის მართვისათვის და, ამდენად, არაეთიკურია იმ შესაძლებლობების გამოუყენებლობა, რასაც პალიატიური მზრუნველობა იძლევა აღნიშნული კატეგორიის პაციენტებისა და მათი ოჯახის წევრების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებისათვის. ხელმისაწვდომი და მაღალი ხარისხის პალიატიური მზრუნველობის სერვისით სარგებლობა გარანტირებული იქნება მაშინ, როცა ქვეყნის მმართველი ორგანოები სიმპოზიუმზე გამოთქმულ მოსაზრებებსა და რეკომენდაციებს გაითვალისწინებენ და სისტემას უფრო სრულყოფილს და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისს გახდიან.

ვრცლად

რა სიახლეებით ვხვდებით ახალ სასწავლო წელს?

გვე­სა­უბ­რე­ბა თსუ­-ის რექ­ტო­რი გი­ორ­გი შარ­ვა­ში­ძე
უპირობო ლიდერი საერთაშორისო რანჟირებებში
ჩვენი უნივერსიტეტი კავკასიის მასშტაბით კვლავ უპირობო ლიდერია. სერიოზულ საერთაშორისო რეიტინგებში ყველაზე მაღალი შეფასებები გვაქვს. მაგალითად, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ერთადერთი უნივერსიტეტია საქართველოდან და რეგიონიდან, რომელიც უკვე მესამე წელია წარმოდგენილია Times Higher Education მსოფლიო უნივერსიტეტების რანჟირებაში. თსუ ერთადერთი უნივერსიტეტია საქართველოსა და რეგიონში, რომელიც საუკეთესო უნივერსიტეტების 2%-ში შედის; და ასევე პირველია რეგიონში the QS Eastern Europe and Central Asia University Rankings 2019 და Round University Ranking 2019-ის მიხედვით; აღსანიშნავია ასევე, რომ ჩვენი უნივერსიტეტი კარგ პოზიციებს ინარჩუნებს შანხაის რეიტინგებშიც. თსუ ფიზიკის დეპარტამენტი კი მსოფლიოს 500 საუკეთესო უნივერსიტეტში არის და ასევე ლიდერია რეგიონში N151-200 ადგილით (Academic Ranking of World Universities by ShanghaiRanking).

ზოგადად, რანჟირების შედეგების ანალიზის მიხედვით, თსუ-ის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი მხარე საერთაშორისო ცნობადობაა. თსუ-ის პარტნიორების რიცხვი მსოფლიოს 50 ქვეყანაში 200-ს აღწევს; 2019-2021 წლებში 125 უნივერსიტეტთან მომზადდა „ერაზმუს+“-ის საპროექტო განაცხადი; თსუ 26 ქვეყანაში 85 პარტნიორ ევროპულ უნივერსიტეტთან თანამშრომლობს Erasmus+ ICM პროექტის ფარგლებში, განხორციელებულია 1146 მობილობა; 2015-2018 წლებში თსუ-ის 800-ზე მეტმა სტუდენტმა მიიღო მონაწილეობა გაცვლით პროგრამებში - ამ მონაცემებითაც თსუ ლიდერია საქართველოში.

ავტორიზაცია და აკადემიური თავისუფლება

2018-2019 წლები თსუ-სთვის და, ზოგადად, საქართველოს უნივერსიტეტებისთვის განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანი იყო - თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს უპირობო 6 წლიანი ავტორიზაცია მიენიჭა, რაც, ცხადია, დადებით მოვლენად უნდა შეფასდეს. 
სიახლეა ისიც, რომ საქართველოს პარლამენტმა განიხილა და მიიღო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ინიციატივა - კონსტიტუციაში შევიდა შესწორება, რომელიც უზრუნველყოფს უნივერსიტეტის აკადემიურ თავისუფლებას და უნივერსიტეტების ავტონომიას. 
ბოლო 2 წლის განმავლობაში ჩატარდა აკადემიურ და სამეცნიერო თანამდებობებზე კონკურსები, 1400-ზე მეტი ვაკანსია იყო გამოცხადებული და აპლიკანტი გაცილებით მეტი. მართალია, ყველა კმაყოფილი ვერ იქნება, მაგრამ ისიც საგულისხმოა, რომ მხოლოდ 14 შემთხვევას განიხილავს სასამართლო.


თსუ - აბიტურიენტთა პირველი არჩევანი

წელსაც, ერთიან ეროვნულ გამოცდებზე, აბიტურიენტების პირველი არჩევანის მიხედვით თსუ კვლავ ლიდერი გახლდათ. შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის მონაცემებით, აბიტურიენტების რეგისტრაციის დასრულებისას, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 2019 წლის ერთიან ეროვნულ გამოცდებზე პირველ პრიორიტეტად 10 260 აბიტურიენტმა დაასახელა. თსუ მეორე და მესამე არჩევანშიც პირველი იყო. შესაბამისად, გამოცდების გზით, წელს კიდევ უფრო გაიზარდა ჩარიცხულ სტუდენტთა რაოდენობა და ეს იმ ფონზე, როდესაც, ზოგადად, მცირდება აბიტურიენტების რიცხვი ქვეყანაში. გარდა ამისა, არც ერთ კომპრომისზე არ წავსულვართ და ის ზღვარი, რომელიც გვაქვს დაწესებული, არის ძალიან მაღალი და არ ჩამოგვიწევია. უფრო მეტი ადამიანი ირჩევს თსუ-ს, რაც პოზიტიური მაჩვენებელია. თუმცა ჩვენ გვახსოვს გარკვეული წარუმატებლობაც, როდესაც პირველკურსელთა შედარებით მცირე ნაკადი მივიღეთ. ასეთი კრიტიკული სასწავლო წელიწადი იყო 2016-2017-ში. შემდეგ კი დავიწყეთ აღმასვლა. დღეს უნივერსიტეტის 7 ფაკულტეტსა და საერთაშორისო სკოლა ISET-ში სწავლობს 22 000-ზე მეტი სტუდენტი; მოქმედებს 210-ზე მეტი აკრედიტებული საგანმანათლებლო პროგრამა, მათ შორის 21 უცხოენოვანი. იზრდება უცხოენოვან სტუდენტთა რაოდენობაც.


სამეცნიერო კვლევა უნივერსიტეტში

გვაქვს შთამბეჭდავი სტატისტიკა ჩვენი მეცნიერების მიერ გრანტების მოზიდვის თვალსაზრისით: შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის მიერ გამოცხადებულ საგრანტო კონკურსებში გამარჯვებული პროექტების 50% თსუ მეცნიერების მონაწილეობითა და ავტორობით ხორციელდება; ეს არის ძალიან კარგი შედეგი, თუმცა ამ შედეგის გაუმჯობესებაზეც ვფიქრობთ. უნივერსიტეტის მეცნიერები ჩართული არიან არაერთ მსხვილ საერთაშორისო პროექტში, მათ შორის, როგორიცაა CERN-ის დიდ ადრონულ კოლაიდერზე მიმდინარე ATLAS-ექსპერიმენტი, იულიხის კვლევით ცენტრში (გერმანია) და იაპონიის პროტონების ამაჩქარებელთა კომპლექსზე (J-PARC) მიმდინარე JEDI და COMET ექსპერიმენტები და სხვა. ყოველწლიურად უნივერსიტეტში 200-ზე მეტი სამეცნიერო საგრანტო პროექტი ხორციელდება, რომელშიც სტუდენტებს პირველი კვლევითი გამოცდილების მიღების შესაძლებლობა ეძლევათ; ინოვაციურ კვლევებში ჩართვა და საკუთარი იდეების განხორციელება მათ მსოფლიო სამეცნიერო ბაზარზე მეტად კონკურენტუნარიანად აქცევს.


„აკადემია ევროპეას“ ჰაბი

ჩვენთვის ძალიან საამაყო და მისასალმებელია, რომ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში „აკადემია ევროპეას“ ჰაბი გაიხსნა. ეს არის უპრეცედენტო შემთხვევა, როდესაც ევროგაერთიანების გარეთ შეიქმნა ასეთი წარმომადგენლობა და ეს მოხდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბაზაზე.


რექტორთა მუდმივმოქმედი კონფერენცია

2019 წელს დაფუძნდა რექტორთა მუდმივმოქმედი კონფერენცია, რომელიც აერთიანებს სახელმწიფო უნივერსიტეტების ყველა რექტორს. რექტორებთან ერთად, კონფერენციის პირველ სხდომას საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრი და სამინისტროს წარმომადგენლები დაესწრნენ. დამფუძნებელ სხდომაზე წევრებმა 2 წლის ვადით თავმჯდომარედ, ამჯერად, მე ამირჩიეს. უმაღლესი სასწავლებლებისთვის ეს გაერთიანება წარმოადგენს პლატფორმას, სადაც განიხილება უმაღლესი სკოლის წინაშე არსებული საჭირბოროტო საკითხები: უნივერსიტეტების დაფინანსება, რეფორმების მხარდაჭერა თუ სხვა. ეს საკითხები უნდა განვიხილოთ პროფესიულად და კონსოლიდირებული პოზიციით წარვდგეთ საზოგადოებისა და იმ მოკავშირეების წინაშე, რომელიც ჰყავს უმაღლეს სკოლას. სახელმწიფო უნივერსიტეტების რექტორები მოამზადებენ ერთობლივ საკანონმდებლო ინიციატივებსა თუ კომენტარებს და შეაჯერებენ პოზიციებს განათლების რეფორმებთან მიმართებაში. შემდეგი შეხვედრა ჩატარდება შემოდგომის დასაწყისში, სავარაუდოდ, ბათუმში, სადაც კონკრეტულ საკითხებს განვიხილავთ. შევთანხმდით იმაზე, რომ ეს ფორმატი ღია იქნება კერძო უმაღლესი სასწავლებლებისთვისაც. ამის თაობაზე ვიმსჯელებთ ბათუმის კონფერენციაზე.


ინფრასტრუქტურის განვითარება

ინფრასტრუქტურის განვითარების თვალსაზრისით ბევრი სიახლე გვაქვს. მოგეხსენებათ, საქართველოს მთავრობამ სახელმწიფოს ბიუჯეტიდან უნივერსიტეტის II კორპუსის სარეაბილიტაციო სამუშაოების დასრულებისთვის 25 მილიონი ლარი გამოყო. ვინაიდან II კორპუსს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი აქვს, საკმაოდ რთულია აქ სამუშაოების წარმართვა, თუმცა უამრავი რამ უკვე გაკეთდა - ჩატარდა გამაგრებითი სამუშაოები, გამოიცვალა სახურავი, დამონტაჟდა გათბობის ახალი სისტემა, მოეწყო სველი წერტილები, მოწესრიგდა ფასადი, შეიცვალა ფანჯრები და ა.შ. ახლა დარჩა შიდა სამუშაოები. მაქსიმალურად ვეცდებით, რომ სასწავლო პროცესს ხელი არ შეეშალოს. ამიტომ დარჩენილი სამუშაოები ეტაპობრივად განხორციელდება. 
ასევე, დასრულების ფაზაში შევიდა მაღლივი კორპუსისა და VI კორპუსის ფოიეების კეთილმოწყობა და ცენტრალური ბიბლიოთეკის ნაწილის რეკონსტრუქცია. 
ალბათ იცით, რომ უკვე მეორე წელია თსუ-ში სტუდენტთა ახალი საცხოვრებელი ამოქმედდა. საერთო საცხოვრებელი 320 ადგილიანია და ლისის ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზეა განთავსებული. კომპლექსი მოიცავს 3 საცხოვრებელ კორპუსს და ადმინისტრაციულ შენობას, ასევე კაფეტერიას, საკონფერენციო ოთახს, სამედიცინო პუნქტს, ბიბლიოთეკას, კომპიუტერების ოთახს, სამრეცხაოს და სხვა დამხმარე სახის ინფრასტრუქტურას. შენობის გარეთ მოწყობილია ღია ტიპის სპორტული მოედანი, გარე ტრენაჟორები.
ასევე, მიღებულია გადაწყვეტილება, რომ თბილისში, თსუ-ის მაღლივი კორპუსის ტერიტორიაზე 3000 სტუდენტზე გათვლილი საერთაშორისო სტანდარტის ახალი სტუდენტური ქალაქი აშენდება.


სტუდენტური პროექტები

2017 წელს მივიღეთ გადაწყვეტილება და მას შემდეგ უნივერსიტეტი ყოველწლიურად აფინანსებს სტუდენტურ პროექტებს საგრანტო კონკურსის საფუძველზე. პროექტებს ამტკიცებს შვიდკაციანი საბჭო თსუ-ის რექტორის მოადგილის ხელმძღვანელობით. საბჭოში თსუ-სა და სხვა უნივერსიტეტების პროფესორები, არასამთავრობო ორგანიზაციათა წარმომადგენლები შედიან.
2017-2018 წლებში სტუდენტთა სხვადასხვა ჯგუფების მიერ წარმოდგენილი 300-მდე პროექტი (სამეცნიერო, კულტურული და სპორტული ღონისძიებები და აქტივობები) დაფინანსდა. სტუდენტური პროექტების ჯამურმა ბიუჯეტმა 1,4 მილიონი ლარი შეადგინა.


„93-ე აუდიტორია“ - კლუბი ლიტერატურის მოყვარულთათვის

2018 წელს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კლუბი „93-ე აუდიტორია“ აღდგა. ამ აუდიტორიაში უნივერსიტეტის ისტორიის მანძილზე საინტერესო ლიტერატურული ღონისძიებები, ახალგაზრდა მწერალთა შეხვედრა-დისკუსიები იმართებოდა. ტრადიციის შესაბამისად, აუდიტორია კვლავ კრებს ლიტერატურის მოყვარულებს. პირველი შეხვედრები აქ პოეტებთან დავით მაღრაძესთან და ტარიელ ხარხელაურთან გაიმართა.

*
ვულოცავ ყველა პირველკურსელს ახალი სასწავლო წლის დაწყებას! ჩვენი უნივერსიტეტისთვის ეს 102–ე მიღებაა და დიდი პატივია, რომ ამდენმა აბიტურიენტმა გააკეთა არჩევანი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტზე, რაც ძალიან გვახარებს. იმედია, რომ მათგან დიდი ნაწილი დაასრულებს აქ სწავლას, გახდება პროფესიონალი, კარგი სპეციალისტი და დიდ სარგებელს მოუტანს ჩვენს ქვეყანას. 
უნივერსიტეტის პირველი პედაგოგის ვანდა ღამბაშიძის ქალიშვილი, რომელიც პირველი ქართული უნივერსიტეტის პირველი სტუდენტი იყო, ემიგრაციაში ყოფნისას სულ ამბობდა თურმე, რომ ისეთი ქვეყანა, როგორიც საქართველოა, არსად არ არსებობს. მისი მოგონებები უნივერსიტეტის 100 წლის იუბილეზე საქართველოში ჩამოსულმა მისმა შთამომავალმა გაგვაცნო, სადაც მედეა ღამბაშიძე წერდა: „მინდოდა ყველა ლექციის მოსმენა... აკაკი შანიძის ლექციით დავიწყე. გიორგი ახვლედიანთან დავიწყე სანსკრიტის სწავლა. მახსოვს კიდევ შალვა ნუცუბიძის სიცოცხლით სავსე ლექციები ფილოსოფიაზე და დიტო უზნაძის ნაზი, საინტერესო ლექციები ფსიქოლოგიაზე. ვისმენდი აგრეთვე ბატონი ივანე ჯავახიშვილის ლექციებს საქართველოს ისტორიის შესახებ“. ამ ჩანაწერებში ჩანს ის უნივერსიტეტი, რომლის სახელითაც დღემდე ვამაყობთ და იმედი გვაქვს, რომ მედეა ღამბაშიძით დაწყებული, დიდი ოჯახის წევრობის ხიბლს მალე მიხვდებიან ისინიც, ვინც წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და ვინც მომავალში ჩვენი კურსდამთავრებულის სახელს შეიძენს.

ვრცლად

თსუ-ის პროფესორი, რომელიც ევროპის ერთ-ერთ საუკეთესო სპეციალისტად დაასახელეს

თსუ-ის გენეტიკის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, პროფესორი თეიმურაზ ლეჟავა ბიოლოგიური დაბერების კვლევის დარგში 2019 წლის ევროპის ერთ-ერთ საუკეთესო სპეციალისტად დაასახელეს.
გერონტოლოგიისა და გერიატრიის საერთაშორისო ასოციაციის კონგრესზე საუკეთესო მეცნიერთა სიგელები თეიმურაზ ლეჟავასთან ერთად ინგლისელ და გერმანელ პროფესორებს გადასცეს.

თეიმურაზ ლეჟავამ საშუალო სკოლა 1957 წელს დაამთავრა ოქროს მედლით. 1957-1963 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ბიოლოგიის ფაკულტეტზე. 1963-1968 წლებში იყო საკავშირო აკადემიის მოლეკულური ბიოლოგიის ინსტიტუტის და შემდგომ საკავშირო სამედიცინო აკადემიის მორფოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი. 1968 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია სპეციალობით - გენეტიკა. 1984 წელს სანკტ-პეტერბურგში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. იგი 1968-1969 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ჟორდანიას სახელობის ქალის ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის ინსტიტუტის გენეტიკის განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1969-1970 წლებში - თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ციტოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ხოლო შემდეგ - გენეტიკის განყოფილების გამგე. 1975 წლიდან დღემდე არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გენეტიკის კათედრის გამგე, ხოლო 2011 წლიდან დღემდე - გენეტიკის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი. ავტორია 8 სახელმძღვანელოსი და 3 მონოგრაფიის. პროფესორ თეიმურაზ ლეჟავას ხელმძღვანელობით მიმდინარეობს ადამიანის გენომის კვლევები ნორმასა და პათოლოგიათა შემთხვევებში, განსაკუთრებით დაბერების გენეტიკაში. მის მიერ შექმნილია დაბერების გენეტიკური თეორია, რომელიც სამ აღმოჩენას მოიცავს, ესენია: დადგინდა, რომ დაბერების პროცესში ქრომატინის მოდიფიკაცია პირველადია მუტაციებსა (ხარისხობრივი დარღვევების) და რეპარაციასთან (აღდგენის) მიმართებაში, რაც სიცოცხლის გახანგრძლივებისა და დაბერების პათოლოგიების აცილების საშუალებას ქმნის. დაბერების გენეტიკური თეორია და დაბერების პერიოდში ქრომატინის მოდიფიკაციის პროცესი ფართოდ არის გაშუქებული ამერიკის შეერთებულ შტატებში გამოქვეყნებულ პროფესორ ლეჟავას მონოგრაფიაში. თეორიის დებულებები შეტანილია წამყვან ამერიკელ მეცნიერთა მიერ ქრომატინზე გაკეთებულ სამაგიდე ნაშრომში, როგორც ძირითადი არგუმენტი დაბერების პროცესში ქრომატინის რემოდელირებისა, რაც თავის მხრივ დაბერების განმსაზღვრელ ფაქტორს წარმოადგენს; პროფესორ თეიმურაზ ლეჟავას მიერ ჩატარებული კვლევების საფუძველზე დადგინდა აგრეთვე, რომ რიგი სინთეზური პეპტიდრი ბიორეგულატორების მოქმედებით შესაძლებელია დაბერების პროცესში მოდიფიცირებული ქრომატინის გახსნა, რაც ჩაკეტილ გენთა გამოთავისუფლების წინაპირობაა და, შესაბამისად, გენთა აქტივობის კორექცია დაბერების პათოლოგიების აცილებისა და მკურნალობის საშუალებას ქმნის; თეიმურაზ ლეჟავას მიერ აგრეთვე ნაჩვენებია, რომ პეპტიდური ბიორეგულატორებისა და მძიმე მეტალების კომბინირებული ზემოქმედებით შესაძლებელია დამოკლებული ტელომერის ნორმალიზაცია, რაც მნიშვნელოვანია გულ-სისხლძარღვთა, ავთვისებიანი სიმსივნეებისა და სხვა პათოლოგიების შემთხვევებში (როდესაც ტელომერები მნიშვნელოვნად დამოკლებულია) და შესაძლებლობას იძლევა დაისახოს გზები ამ პათოლოგიათა განკურნებისათვის. მას გამოქვეყნებული აქვს 133 სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 20 პუბლიკაცია Springer-სა და Elsevier-ის იმპაქტ ფაქტორიან ჟურნალებში და წიგნში - „Senescence“ edited by tetsuji nagata chapter 26, 631-646, 2012. 2006 წელს აშშ-ში გამოაქვეყნა მონოგრაფია: Teimuraz Lezhava, Human Chromosomes And Aging: From 80 To 114. Nova Biomedical, New York, - 177, 2006. მისი ციტირების ინდექსი 2013 წლისთვის არის 254. პროფესორ თეიმურაზ ლეჟავას ხელმძღვანელობით მომზადდა 19 საკანდიდატო დისერტაცია (მათ შორის ერთი უცხოელის (მუხტარ მუხამედ ზავახრი (ეგვიპტე) და 2 სადოქტორო დისერტაცია. პროფესორი თეიმურაზ ლეჟავა არის მიწვეული, როგორც მომხსენებელი/დელეგატი 2014 წლის კონგრესებზე (4th World Congress On Cancer Science & Therapy 2014, Chicago, USA, 2nd Annual World Congress Of Geriatrics And Gerontology 2014 (WCGG-2014), China, 2014 (ნაშრომის წინასწარი მოთხოვნის გარეშე). 2005-2013 წლებში პროფესორ თეიმურაზ ლეჟავამ მიიღო მონაწილეობა, როგორც მომხსენებელმა 11 საერთაშორისო კონგრესსა და ერთ სიმპოზიუმში. გერონტოლოგთა და გერიატრთა მსოფლიო კონგრესებზე (რიო-დე-ჟანეირო (ბრაზილია, 2005 წ.), (სეული, კორეა, 2013 წ). პროფესორმა თეიმურაზ ლეჟავამ დანერგა სიმპოზიუმი „Chromosomes And Aging“. ერთობლივი სამეცნიერო სამუშაოები შესრულებული აქვს არაერთ უცხოურ სამეცნიერო ცენტრთან (აშშ, იაპონია, რუსეთი). 2014 წელს მონაწილეობდა 3 საგრანტო პროექტში, მათ შორის 2 უცხოური. თეიმურაზ ლეჟავას ხელმძღვანელობით დაარსდა საერთაშორისო სიმპოზიუმი - „დაბერების ციტოგენეტიკა“ (ჩატარდა 1972, 1984, 1989, 2008 წლებში თბილისში, ხოლო 1987 წელს ხიროსიმაში (იაპონია). 1970 წელს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში (უნივერსიტეტში) თეიმურაზ ლეჟავას ხელმძღვანელობით გაიხსნა პირველი გენეტიკის ლაბორატორია. 90-იან წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მის მიერ ჩამოყალიბდა „ბიოსამედიცინო ეკოლოგიური გენეტიკის“ სპეციალობა, ხოლო 2011 წლის 25 თებერვალს აქვე დაარსა გენეტიკის ინსტიტუტი. პირველად საქართველოში თეიმურაზ ლეჟავას მიერ არის აპრობირებული და დანერგილი ციტოგენეტიკური მეთოდები: ადამიანის ლიმფოციტარულ კულტურებიდან ქრომოსომული პრეპარატების მიღების მეთოდი, დნმ-ს არაგეგმიანი სინთეზის მეთოდი (რეპარაცია), ქრომოსომათა რეპლიკაციის პერიოდის განსაზღვრის მეთოდი (თიმიდინის ჩართვის გამოყენებით), შვილეულ ქრომატიდთა გაცვლის მეთოდი (ბრომდეზოქსიურიდინის თიმიდინის ჩართვის გამოყენებით), Ag. C, G, ქრომოსომათა ჰეტეროქრომატული უბნების ბენდირების მეთოდები. თეიმურაზ ლეჟავა არის: ამერიკისა და საერთაშორისო გერონტოლოგთა ასოციაციის წევრი. საქართველოს ადამიანის გენეტიკოსთა საზოგადოების თავმჯდომარე. საქართველოს გერონტოლოგთა და გერიატრთა ასოციაციის სამეცნიერო განხრის ხელმძღვანელი. რიგი (როგორც ჩვენთან ისე საზღვარგარეთ) საზოგადოებრივი სამეცნიერო აკადემიების წევრი. დაჯილდოებულია ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით და ღირსების ორდენით, გერონტოლოგიის საერთაშორისო ასოციაციის მიერ „Sandoz Prize“-ში გერონტოლოგიის განხრით გამოქვეყნებული წარმატებული ნაშრომებისთვის.

თსუ-ის საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტი

ვრცლად

რეალური საერთაშორისო ურთიერთობები და პერსპექტივები თსუ-სთვის

NAFSA 2019
აშშ-ში საქართველოს ელჩი დავით ბაქრაძე განათლების გამოფენას („NAFSA 2019“) ესტუმრა, სადაც ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორმა გიორგი შარვაშიძემ უნივერსიტეტში არსებული სიახლეები და სამომავლო გეგმები გააცნო. საუბარი, ასევე, შეეხო საქართველოს საელჩოს მხარდაჭერით თსუ-სა და ამერიკულ უნივერსიტეტებს შორის კავშირების გაფართოებას. ამავე დღეს თსუ-ის რექტორმა გიორგი შარვაშიძემ და ხარისხის განვითარების სამსახურის უფროსმა ირმა გრძელიძემ სხვადასხვა ქვეყნის უნივერსიტეტისა და საგანმანათლებლო ორგანიზაციის წარმომადგენელთან შეხვედრა გამართეს და მომავალი თანამშრომლობის გეგმებზე ისაუბრეს.
თსუ-ის რექტორსა და ფრანგული უნივერსიტეტის „ლიონ 2“-ის“ ვიცე-პრეზიდენტს შორის საუბრის თემა ფრანგულ-ქართული უნივერსიტეტის განვითარების პერსპექტივები იყო, რომელიც ერთობლივ სასწავლო პროგრამებს შეეხება. როგორც ჯეიმს ვოლკერმა აღნიშნა, ფრანგული უნივერსიტეტი მზად არის თსუ-სთან კულტურის პოლიტიკის მიმართულებით ერთობლივი პროგრამის განხორციელებაზე აქტიურად იმუშაოს. გამოფენაში „NAFSA 2019“ 100-ზე მეტი ქვეყნიდან 4000-მდე მონაწილეა წარმოდგენილი, Study in Georgia-ს ფარგლებში კი 5 ქართული უნივერსიტეტი მონაწილეობს.

* * *
10-ზე მეტი ქვეყნის სხვადასხვა უნივერსიტეტის წარმომადგენელთან გაიმართა შეხვედრა ვაშინგტონში საგანმანათლებლო გამოფენის „NAFSA 2019“ ფარგლებში, რომელშიც ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი მონაწილეობდა.
იტალიის, ესპანეთის, საფრანგეთის, ჩეხეთის, ჩინეთის, დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიის, აშშ-ს, კანადის, ავსტრალიის, ჩილეს და იაპონიის უნივერსიტეტების წარმომადგენლებთან შეხვედრისას თსუ-ის რექტორის გიორგი შარვაშიძის ხელმძღვანელობით თსუ-ის დელეგაციის წევრთა მიერ საუბარი შეეხო არსებული თანამშრომლობის გაღრმავებას, ერთობლივი პროგრამების შემუშავებას, სტუდენტების, აკადემიური და ადმინისტრაციული პერსონალის მობილობის ხელშეწყობას. როგორც იტალიური უნივერსიტეტების წარმომადგენლებმა აღნიშნეს, თსუ კარგი პარტნიორია გაცვლითი პროგრამებისა და ინსტიტუციური განვითარების პროექტების კუთხით. ვიზიტისას შეთანხმდნენ, რომ უახლოეს პერიოდში სიენას უნივერსიტეტთან თანამშრომლობის ხელშეკრულება დაიდება.
თსუ-სთან პროდუქტიულ პარტნიორობაზე ისაუბრეს სევილიის უნივერსიტეტის წარმომადგენლებმა, რომლებმაც, ასევე, ხაზი გაუსვეს სახელმწიფო უნივერსიტეტის როლს იმ პროექტების წარმატებაში, რომელიც „ERASMUS+“-ის ფარგლებში ხორციელდება. როგორც ედინბურგის უნივერსიტეტის ვიცე-რექტორმა (ხარისხის მიმართულებით) აღნიშნა, მათი უნივერსიტეტი მზად არის აქტიურად ითანამშრომლოს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან ხარისხის უზრუნველყოფის მექანიზმების გაუმჯობესების, თსუ-სა და ედინბურგის უნივერსიტეტის სტუდენტურ თვითმმართველობებს შორის თანამშრომლობის გაძლიერების მხრივ.
პროგრამების გარე შეფასება, საზაფხულო სკოლების ორგანიზება, ფსიქოლოგიაში ერთობლივი კვლევების წარმოება და აკადემიური/ადმინისტრაციული პერსონალის გაცვლის ხელშეწყობა იყო მთავარი თემა ლიმერიკის Mary Immaculate კოლეჯის წარმოამდგენლებთან შეხვედრაზე. კოლეჯის პრეზიდენტის იუგენ უოლის თქმით, კოლეჯი მზად არის თსუ-ის ფსიქოლოგიისა და განათლების მეცნიერებების ფაკულტეტთან მჭიდრო თანამშრომლობისთვის. ამ მიმართულებით ირლანდიაში პირველი ვიზიტი უკვე დაიგეგმა.
გამოფენა „NAFSA 2019“ 28-31 მაისს ვაშინგტონში გაიმართა და მასში 100-ზე მეტი ქვეყნის 4000-მდე მონაწილე იყო.

ვრცლად

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს ახალი ვიცე-რექტორები ჰყავს

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს ახალი ვიცე-რექტორები ჰყავს: მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი ნინო ოკრიბელაშვილი და სამართლის დოქტორი ნინო გვენეტაძე.
7 მაისს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელმა ნუნუ ოვსიანიკოვამ დეპარტამენტების ხელმძღვანელებს რექტორის მოადგილეები წარუდგინა. შეხვედრაზე აღინიშნა, რომ ქალბატონი ნინო ოკრიბელაშვილი უნივერსიტეტის სამეცნიერო სეგმენტს გაუწევს კოორდინირებას, ხოლო ქალბატონი ნინო გვენეტაძე - სასწავლო სეგმენტს.

ნინო ოკრიბელაშვილის ბიოგრაფიული მონაცემები

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი.
1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1999 წელს - სადოქტორო დისერტაცია.
2000-2001 წწ. ახალგაზრდა ლექტორთა გაცვლითი პროგრამით იმყოფებოდა ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის ბიზნესისა და ადმინისტრირების სკოლაში.
2001 და 2003 წელს გაიარა ალბერტო ვილარის სამედიცინო პროგრამა, ორგანიზებული OSI/AAF-ის მიერ.
2003 წელს გაიარა უმაღლესი განათლების დაგეგმარების სპეციალისტთა და მენეჯერთა ტრენინგი (მომზადებული IIEP/UNISCO-ს მიერ, განხორციელებული განათლების პოლიტიკის დაგეგმვის და მართვის საერთაშორისო ინსტიტუტის მიერ).
2005-2006 წლებში ჩართული იყო საერთაშორისო სასწავლო პროგრამაში: „საპენსიო რეფორმა - გრძელვადიანი გადაწყვეტილებების მიღება” (შვედეთი).
2007 წელს გაიარა ჯანდაცვის სისტემური მენეჯმენტის - OPM-ის საერთაშორისო სასწავლო კურსი (ადმინისტრირებული შჯსდ-ის სამინისტოსა და ქართული უნივერსიტეტის მიერ).
1993-2018 წლებში მიწვეული ლექტორის რანგში თანამშრომლობდა სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელთან, რომელთა შორისაა: თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, დავით ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტი, კავკასიის უნივერსიტეტი და სხვ.
ნინო ოკრიბელაშვილი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტზე 1997 წლიდან მოღვაწეობს. 2012 წლიდან არის სრული პროფესორი, სხვადასხვა დროს ასრულებდა ასისტენტის, დოცენტის, პროფესორის მოვალეობებს. 2014 წელს არჩეულ იქნა თსუ-ის წარმომადგენლობით საბჭოში, ხოლო 2016 წელს - აკადემიური საბჭოს წევრად.
ნინო ოკრიბელაშვილს აქვს მდიდარი პროფესიული და ადმინისტრაციული გამოცდილება. სხვადასხვა დროს იგი გახლდათ შპს „ფსიქიკური ჯანმრთელობის და ნარკომანიის პრევენციის ცენტრის“ გენერალური დირექტორის მოადგილე; მ. ასათიანის სახ. ფსიქიატრიის ს/კ ინსტიტუტის სამეცნიერო დირექტორი. იგი ხელმძღვანელობდა შპს „უნიმედ-კახეთის” ფსიქიატრიულ დეპარტამენტს; იყო საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე; საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილე.
ნინო ოკრიბელაშვილი აქტიურად მონაწილეობს სხვადასხვა საერთაშორისო კონფერენციის მუშაობაში, არის 50-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი; მიღებული აქვს სხვადასხვა ხარისხის ჯილდო. იგი ასევე ახორციელებს საექსპერტო აქტივობებს და არის პროფესიული საზოგადოებების წევრი: საქართველოს სამედიცინო ასოციაციების გაერთიანების თავმჯდომარე; ავ. ზურაბაშვილის სახ. ფსიქიატრთა საზოგადოების გამგეობის წევრი; ორმაგი დიაგნოზების მსოფლიო ასოციაციის წევრი; საქართველოს განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის სააპელაციო საბჭოს თავმჯდომარე (2017-2018); საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტთან შექმნილი ფსიქიკური ჯანმრთელობის მრჩეველთა საბჭოს წევრი და სხვ.

ნინო გვენეტაძის ბიოგრაფიული მონაცემები

ნინო გვენეტაძე 1985-1990 წლებში სწავლობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, წარჩინებით დაამთავრა იურიდიული ფაკულტეტი სამართალმცოდნეობის სპეციალობით;
1990-1993 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სახელმწიფოსა და სამართლის ინსტიტუტის ასპირანტი სისხლის სამართლის მიმართულებით;
1995 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი;
1998-1999 წლებში იყო საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის თავმჯდომარე;
1994-1999 წლებში მუშაობდა იუსტიციის სამინისტროში სხვადასხვა თანამდებობაზე. იყო მოქალაქეობისა და იმიგრაციის სამმართველოს მთავარი კონსულტანტი, საკანონმდებლო განზრახულებათა განყოფილების უფროსი, საჯარო სამართლის სამმართველოს უფროსის მოადგილე, საჯარო კანონმდებლობის განყოფილების უფროსი, საჯარო სამართლის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე, სამართლის ჰარმონიზაციისა და ნორმატიული აქტების ექსპერტიზის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე;
1994-2001 წლებში იყო სამართლებრივი რეფორმის სახელმწიფო კომისიის სისხლის სამართლის კოდექსის პროექტის შემმუშავებელი კომისიის წევრი;
1999-2006 წლებში იყო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს წევრი; სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მოსამართლე;
2004 წელს იყო საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის იურიდიული განათლების ხელშეწყობის ფონდის გამგეობის წევრი და პედაგოგი სისხლის სამართალში;
1999-2008 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის სისხლის სამართლისა და კრიმინოლოგიის კათედრის დოცენტი და ასოცირებული პროფესორი;
2007 წელს, როგორც ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის სამართლის, სოციალური მეცნიერებებისა და დიპლომატიის სკოლის პროფესორი, ხელმძღვანელობდა სადოქტორო და სამაგისტრო პროგრამებს;
2010-2012 წლებში იყო საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის სისხლის სამართლის კომიტეტის ექსპერტი;
2012 წლიდან არის სისხლის სამართლისა და არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების რეფორმის განმახორციელებელი უწყებათაშორისი კომისიის წევრი;
2011-2014 წლებში იყო გერმანიის ქ. ფრაიბურგის მაქს-პლანკის საერთაშორისო და საზღვარგარეთის ქვეყნების სისხლის სამართლის ინსტიტუტის (MPI) სამეცნიერო სტიპენდიატი და პროექტის „სისხლის სამართლის პოლიტიკის განვითარება და სამართლის როლი გარდამავალი პერიოდის მართლმსაჯულებაში“ - ექსპერტი საქართველოდან;
2012-2011 წლებში იყო ფონდ „ღია საზოგადოება საქართველოს“ პროექტის - „არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების რეფორმა“ - ექსპერტი;
2012-2014 წლებში იყო ევროკავშირის „კანონის უზენაესობის“ პროექტის - „არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულება საქართველოში“ - ექსპერტი;
2015-2018 წლებში იყო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე;
არის არაერთი სამეცნიერო ნაშრომისა და სტატიის ავტორი;

* * *
თსუ-ის ადმინისტრაციის დეპარტამენტების ხელმძღვანელებთან შეხვედრაზე ვიცე-რექტორებმა საუნივერსიტეტო საზოგადოებას მადლობა გადაუხადეს ნდობისთვის.
ქალბატონმა ნინო ოკრიბელაშვილმა თავის გამოსვლაში აღნიშნა, რომ მისი სამეცნიერო-პედაგოგიური მოღვაწეობის დიდი ნაწილი სწორედ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტზე გაატარა და მისთვის, როგორ მთელი საქართველოსთვის, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ალმა მატერია: „მადლობა მინდა გადავუხადო უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობას, რომ ასეთი გამოწვევის წინაშე დამაყენა. 1990-იანი წლებიდან, როდესაც თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში პირველად შეიქმნა მედიკო-ბიოლოგიური ფაკულტეტი, ვარ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და ჩემი ძალიან დიდი სურვილია, რომ ჩვენი უნივერსიტეტი ყველა ქართველის ალმა-მატერი გახდეს - უფრო ძლიერი და მძლავრი. ყველამ, ვინც ჩართული იყო იმ ჯგუფის მუშაობაში, რომელიც უნივერსიტეტის მომავალზე ფიქრობდა, იცის, თუ რა გამოწვევების და სირთულეების წინაშე ვდგავართ. აუცილებელია, რომ ახლო მომავალში უკეთეს, ახალ და ჩვენი განვითარებისთვის მნიშვნელოვან ეტაპზე გადავიდეთ. ეს უნდა იყოს სტუდენტზე ორიენტირებული, მცირებიუჯეტიანი და კარგად ორგანიზებული უნივერსიტეტი, რაშიც თავისთავად იგულისხმება უნივერსიტეტის ღიაობა, ინტერნაციონალიზაცია და ის, რომ მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში მცხოვრებ ადამიანებს მივცეთ მისი აღმოჩენის შესაძლებლობა, რის საფუძველსაც მაღალი სამეცნიერო პოტენციალის გამოვლენა მოგვცემს. დარწმუნებული ვარ, ჩვენ ამას ერთად გავაკეთებთ“, - განაცხადა ქალბატონმა ნინო ოკრიბელაშვილმა.
ნინო გვენეტაძემ ხაზგასმით აღნიშნა ის კეთილგანწყობა, რაც მას უნივერსიტეტში დახვდა: „მე გახლავართ უნივერსიტეტელი. განათლება აქ მივიღე, აქვე დავიცავი დისერტაცია და წლების განმავლობაში ვკითხულობდი ლექციებს სისხლის სამართლის მიმართულებით. შემდეგ განვმწესდი სასამართლოში, თუმცა სასწავლო პროცესთან და პედაგოგიურ წრეებთან მუდმივად მქონდა კომუნიკაცია. ამდენად, ჩემი სურვილიც და პროფესიული წინსვლაც სამეცნიერო საქმიანობასთან იყო დაკავშირებული. ახალი პოზიცია, უნივერსიტეტის რექტორის მოადგილის რანგში, მომცემს შესაძლებლობას, რომ ერთიანი მიზნებით და გუნდური მუშაობით, ის რუტინული პროცესი, რომელსაც სასწავლო პროცესი ჰქვია, იყოს სტუდენტზე ორიენტირებული, უფრო ეფექტური, ხარისხიანი და გაუმჯობესებული. მე მზად ვარ, ნებისმიერი თქვენგანის რჩევა, წინადადება, სამომავლო ხედვა, კრიტიკული დამოკიდებულება მოვისმინო და ჩემი კომპეტენციის ფარგლებში ყველა პრობლემა ერთიანი ძალისხმევით დავძლიოთ“, - აღნიშნა ქალბატონმა ნინო გვენეტაძემ.
შეხვედრის ბოლოს თსუ-ის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელმა ნუნუ ოვსიანიკოვამ წარმატება უსურვა რექტორის მოადგილეებს და განაცხადა, რომ ყველანი ერთად შეძლებენ უნივერსიტეტი გახდეს ისეთი, როგორიც მის ისტორიას და პოტენციალს შეეფერება.

ვრცლად

თსუ-ში ევროპის აკადემიის თბილისის რეგიონული ცენტრი გაიხსნა

დავით ფრანგიშვილი: ევროპის აკადემია, თბილისის ცენტრის გახსნით, აღიარებს ქართული მეცნიერებისა და კულტურის ევროპულობას.
24 აპრილს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ჰაბი - ევროპის აკადემიის (Academia Europea) თბილისის რეგიონული ცენტრი გაიხსნა. ღონისძიების ფარგლებში, ევროპის აკადემიის თბილისის რეგიონული ცენტრის დაფუძნების თაობაზე, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და ევროპის აკადემიას შორის ურთიერთთანამშომლობის მემორანდუმს მოეწერა ხელი. უკვე გაცხადებულია, რომ თბილისის რეგიონული ჰაბი ბიოკულტურული მრავალფეროვნების მიმართულებით იმუშავებს.

Academia Europea-ს თბილისის რეგიონული ცენტრის გახსნას დაესწრნენ: საქართველოს პრემიერ-მინისტრი მამუკა ბახტაძე, თსუ-ის რექტორი გიორგი შარვაშიძე, ევროპის აკადემიის პრეზიდენტი სირდ ქლოეთინგი, ევროპის აკადემიის თბილისის რეგიონული ცენტრის დირექტორი დავით ფრანგიშვილი, საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურის და სპორტის მინისტრის მოადგილე ირინა აბულაძე, საქართელოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი როინ მეტრეველი, საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლებისა და საქართველოში აკრედიტებული დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლები, 30-ზე მეტი უცხოელი მეცნიერი და თსუ-ის პროფესორები.

Academia Europea-ს რეგიონული ცენტრის გახსნა საქართველოში მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და აკადემიური საკითხია. იგი ხელს შეუწყობს მეცნიერების მენეჯმენტში ევროპული მიღწევების გამოყენებას ეროვნული და რეგიონული პოლიტიკის წარმოებისთვის, საერთაშორისო სააგენტოებთან კოორდინირებული მუშაობისთვის, ინტერდისციპლინური და საერთაშორისო უმაღლესი ხარისხის სამეცნიერო კვლევების, ცოდნისა და განათლების წახალისებისთვის.
თბილისის ცენტრი მეცნიერებათა ევროპული აკადემიის რეგიონული ცენტრების ქსელის მეხუთე წევრია. თსუ-ში მისი გახსნის გადაწყვეტილება Academia Europea-ს მმართველი საბჭოს წევრებმა ბარსელონაში გასულ წელს ყოველწლიურ შეკრებაზე ერთხმად მიიღეს.
უნდა ითქვას, რომ Academia Europea-ს წევრი არაერთი ქართველი მეცნიერია. პირველი მათ შორის იყო აკადემიკოსი თამაზ გამყრელიძე, მასთან ერთად ევროპული აკადემიის წევრები არიან გიორგი შარვაშიძე, დავით ფრანგიშვილი, დავით ლორთქიფანიძე, ზაალ კოკაია და მერაბ კოკაია. საპატიო წევრია მიხეილ ჩხენკელი. თბილისის რეგიონული ცენტრის დირექტორად არჩეულია ცნობილი ქართველი მეცნიერი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, ვირუსოლოგი დავით ფრანგიშვილი, რომელიც ამჟამად პასტერის ინსტიტუტის (პარიზი, საფრანგეთი) პროფესორია.
Academia Europea-ს თბილისის რეგიონული ცენტრის გახსნისა და თსუ-სა და ევროპის აკადემიას შორის ურთიერთთანამშომლობის მემორანდუმის გაფორმების ღონისძიებაზე უნივერსიტეტის რექტორმა გიორგი შარვაშიძემ ცენტრის თაობაზე ისაუბრა და აღნიშნა, რომ ნორვეგიის, ბრიტანეთის, ესპანეთისა და პოლონეთის შემდეგ, საქართველო არის მეხუთე ქვეყანა, სადაც ეს ცენტრი იხსნება. მთავარი და გამორჩეული ნიშა, რომელსაც თბილისის ცენტრი დაიკავებს, იქნება ბიოკულტურული მრავალფეროვნების კვლევები, რომლითაც ჩვენს რეგიონს შეუძლია განსაკუთრებული სიტყვა თქვას მსოფლიო მეცნიერებაში. მისი თქმით, ჰაბის წარმომადგენლობა გაიხსნება თსუ-ის ანდრონიკაშვილის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტში. აქ იმუშავებს ახალგაზრდა პროფესიონალთა ჯგუფი, რომელიც ქართველ მეცნიერებს საერთაშორისო კავშირების დამყარებასა და მსოფლიო სამეცნიერო სივრცესთან ინტეგრაციაში დაეხმარება. „Academia Europea-სთან ძალიან მჭიდროდ თანამშრომლობს „ახალგაზრდა აკადემია“. ჩვენ გადავწყვიტეთ, რომ საქართველოშიც გაიხსნას ანალოგიური ჰაბი, რომელიც ახალგაზრდა მეცნიერებს დაეხმარება და საშუალებას მისცემს - უფრო აქტიურად მიიღონ მონაწილეობა კვლევებსა და პროექტებში, რომლებსაც ევროპული გაერთიანება უჭერს მხარს“, - აღნიშნა გიორგი შარვაშიძემ.
ღონისძიების მონაწილეებს მიესალმა ევროპის აკადემიის თბილისის რეგიონული ცენტრის დირექტორი, პროფესორი დავით ფრანგიშვილი, რომელმაც ხაზი გაუსვა, რომ ევროპის აკადემია, თბილისის ცენტრის გახსნით, აღიარებს ქართული მეცნიერებისა და კულტურის ევროპულობას. „ქართული სამეცნიერო აზროვნება იმ დროიდან, რაც კოლხურ-იბერიული კულტურა ბერძნული არეალის შემადგენელი ნაწილი გახდა, ვითარდებოდა ევროპის სამეცნიერო აზროვნებასთან ერთად და, ზოგ შემთხვევაში, უსწრებდა კიდეც მას. ნიშანდობლივია, რომ ევროპის აკადემიის საქართველოს განყოფილება ასოცირებულია თსუ-სთან, რომელმაც ერთი საუკუნის წინ საფუძველი დაუდო ახალ ერას ქართული მეცნიერების ისტორიაში და გააცოცხლა ქართველი ერის ისტორიულ მეხსიერებაში შენახული სამეცნიერო აზროვნების ტრადიციები“, - აღნიშნა მან.
დავით ფრანგიშვილმა ევროპის აკადემიის თბილისის რეგიონული ცენტრის გეგმებზეც ისაუბრა და სამეცნიერო საზოგადოებას ის ძირითადი მიმართულებები გააცნო, რომელზეც ცენტრი იმუშავებს: „Academia Europea-ს ყველა განყოფილებას აქვს თავისი სპეციფიკური მისია ევროპული მეცნიერების განვითარებაში. ქართული მეცნიერების ტრადიციებისა და კავკასიის რეგიონის თავისებურებების გათვალისწინებით, გადაწყდა, რომ ჩვენი განყოფილების ფოკუსი იქნება ბიოკულტურულ მრავალფეროვნებაზე, რათა მან ხელი შეუწყოს ბიოლოგიური, ეკოლოგიური, კულტურული, ლინგვისტური მრავალფეროვნების კომპლექსურ შესწავლას. ასეთ კვლევას, ბიოლოგიური და ეკოლოგიური ურთიერთობების გამოვლინებას და მათ ანალიზს ძალიან დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ბოლო წლებში და უფრო და უფრო ნათელი ხდება, რომ ამ მრავალფეროვნების შენარჩუნება აუცილებელია კაცობრიობის მომავლისთვის. ეს მიმართულება საშუალებას იძლევა, რომ ქართული მეცნიერების მრავალი დარგის მიღწევა განხილული იყოს ერთ კონტექსტში და ამით იმპულსი მიეცეს მეცნიერებათა ამ დარგების განვითარებას, უკვე ევროპული მეცნიერების სივრცეში. ჩვენ ვიმუშავებთ სხვადასხვა ქვეყნების განათლების და მეცნიერების კერებთან და ამით ბიოკულტურული კვლევის არეალს გავავრცელებთ. მეტად გვექნება კონტაქტი სომხეთისა და აზერბაიჯანის მეცნიერებთან, მაგრამ არეალი ამ საზღვრებსაც გასცდება და ევროპისკენაც წავალთ“, - თქვა დავით ფრანგიშვილმა. მანვე აღნიშნა, რომ თბილისის ცენტრის აქტივობა არ შემოიფარგლება მხოლოდ ბიოკულტურული მრავალფეროვნებით. ცენტრი ხელს შეუწყობს მეცნიერების ყველა დარგის განვითარებას.
ევროპის აკადემიის პრეზიდენტმა სირდ ქლოეთინგმა ისტორიული უწოდა ამ დღეს და საზოგადოებას მოკლედ მოუთხრო ორგანიზაციის დაარსების ისტორიისა და მიზნების შესახებ: „1988 წელს, როდესაც ევროპაში პოლიტიკური ცვლილებები მიმდინარეობდა, მეცნიერთა ჯგუფმა იფიქრა, რომ ევროპას სჭირდება აკადემია. დღეს ამ გადაწყვეტილებას უფრო დიდი მნიშვნელობა აქვს. აკადემია 4000 წევრს ითვლის მეცნიერების ყველა დარგიდან და მნიშვნელოვან როლს თამაშობს მეცნიერების განვითარებაში. ძალიან ბევრი მკვლევარი შედის მასში და გვაქვს ძალიან ბევრი რესურსი, რომელიც უკვე საქართველოსთვისაც იქნება ხელმისაწვდომი. დავრწმუნდით, რომ ქართველი მეცნიერების მონაწილეობა ძალიან მნიშვნელოვანი და სასარგებლოა. ჩვენ ველით და უკვე ვხედავთ ჩვენს საერთო მომავალს. დიდი მადლობა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს და, განსაკუთრებით, რექტორს - ბატონ გიორგი შარვაშიძეს“, - ბრძანა ევროპის აკადემიის პრეზიდენტმა.
რეგიონული ცენტრის გახსნის მნიშვნელობასა და საქართველოს მთავრობის ამ პროექტისადმი მხარდაჭერაზე გაამახვილა ყურადღება საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა მამუკა ბახტაძემ. გამოსვლაში მან კიდევ ერთხელ გაუსვა ხაზი ქვეყნის ხელისუფლების პრიორიტეტულ არჩევანს - შემდეგი ათწლეულის განმავლობაში თავისი შიდა პროდუქტის 6% მიმართოს განათლებისკენ. „ამ რეფორმაში მეცნიერებას აქვს განსაკუთრებული როლი, ვინაიდან ვფიქრობთ, რომ იმ პოტენციალის 2-3 %-საც ვერ ვიყენებთ, რომელიც საქართველოში და მეცნიერებაში გვაქვს. ამასთან ერთად, ჩვენი ქვეყნის სტრატეგია გახლავთ ის, რომ სწორედ საქართველო უნდა გახდეს რეგიონის ეკონომიკური ცენტრი და ლიდერი, ბუნებრივია, მხოლოდ განათლებასთან ერთად“, - განაცხადა მამუკა ბახტაძემ.
ღონისძიებაზე დამსწრეებს საქართველოს პრეზიდენტის სალომე ზურაბიშვილის მიმართვა გააცნეს: „მივესალმები მეცნიერების სფეროში ავტორიტეტული გაერთიანების - ევროპის აკადემიის გახსნას. ამ საგანმანათლებლო კვლევითი ცენტრის გახსნა არის დადასტურება იმისა, რომ საქართველო არის სანდო პარტნიორი ევროპული სტანდარტის სამეცნიერო კვლევების განხორციელებისთვის. თსუ-ში მოღვაწეობდნენ მსოფლიო დონის მეცნიერები და ამ სამეცნიერო ტრადიციების გაცოცხლება უმნიშვნელოვანესია. განათლება არის უმთავრესი იარაღი განვითარებისთვის. მრავალმხრივი კვლევები რეგიონის შესახებ და ამ ცოდნის გაზიარება - სწორედ ეს არის მომავალზე ორიენტირებული ხედვა. იმედი მაქვს, რომ ეს იქნება რეგიონის სიღრმისეულ კვლევაში ევროპული თანამშრომლობის კარგი მაგალითი“, - ნათქვამია პრეზიდენტის მიმართვაში.
ევროპის აკადემიის თბილისის რეგიონული ცენტრის გახსნის მონაწილეებს, ასევე, მიესალმა საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრის მოადგილე ირინა აბულაძე, რომელმაც მადლობა გადაუხადა ყველა იმ პირს, ვინც ჩართული იყო ცენტრის გახსნის პროცესში. „გუშინ საქართველოს პარლამენტში, საქართველოს მთავრობის ინიციატივით, პირველი მოსმენით გავიდა კანონპროექტი საბიუჯეტო კოდექსის შეცვლის შესახებ, სადაც გაჩნდება ჩანაწერი, რომ მთლიანი შიდა პროდუქტის 6 პროცენტი მიემართება განათლებაზე. რეფორმები დაგეგმილია ყველა დონეზე და, ცხადია, მეცნიერებას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ამ რეფორმაში. ვფიქრობ, ის გზა, რომელიც ავირჩიეთ, რაც გულისხმობს ქმედითი ნაბიჯების გადადგმას, რათა უმაღლესი განათლების სფერო და მეცნიერება ევროპული კვლევის და ინოვაციების სრულუფლებიანი წევრი გახდეს, ნიშნავს სწორედ იმას, რომ ჩვენი მეცნიერები უფრო გააქტიურდნენ და უფრო ფართო საერთაშორისო ასპარეზი მიეცეთ. ეს გამოისახება სამეცნიერო გრანტებსა და მობილობებში და, რაც მთავარია, მეცნიერების მეტ კომერციალიზაციაში, რაზეც ჩვენ ასე აქტიურად ვსაუბრობთ“, - განაცხადა ირინა აბულაძემ.
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტმა როინ მეტრეველმა შეკრებილ საზოგადოებას მიულოცა ცენტრის გახსნა და აღნიშნა, რომ ეს არის იმ ტრადიციების გაგრძელება, რასაც ჯერ კიდევ ასი წლის წინ ჩაუყარეს საფუძველი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამფუძნებლებმა.
ღონისძიება თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და ევროპის აკადემიას შორის ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმზე ხელმოწერით დასრულდა.

ვრცლად

ზეპირსიტყვიერი ამბებით გაცოცხლებული 14 აპრილი

„14 აპრილი ანგარიშგების დღე უნდა იყოს. ამ დღეს თითოეულმა ჩვენგანმა ერს, ქვეყანას ანგარიში უნდა ჩააბაროს – თუ რა გააკეთა მან მთელი წლის მანძილზე ქართული ენის სასიკეთოდ“, - ასე სვამდა საკითხს ქართული ენის დღის დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი, აკადემიკოსი არნოლდ ჩიქობავა. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის უნივერსიტეტი დღემდე ქართული ენის პირველი ქომაგია, როგორც ეს 1978 წლის 14 აპრილის მოვლენებისას გამოჩნდა.
1978 წლის 14 აპრილის კადრები აღარ არსებობს... ვიდეო და ფოტო მასალა მთლიანად განადგურებულია. მაგალითად, საბჭოთა კავშირის პოლიტპატიმრის ავთანდილ იმნაძის მიერ გადაღებული ფოტოებიც მისივე ლაბორატორიიდან უშიშროების წარმომადგენლებს ჩხრეკის შედეგად მაშინვე ამოუღიათ... დარჩა ქართველთა მეხსიერება, რომელიც 1978 წლის 14 აპრილის მოვლენების ქრონოლოგიის აღდგენაში მონაწილეობს... მხოლოდ ზეპირსიტყვიერმა ამბებმა გააცოცხლა მაშინდელი 14 აპრილი, რის შესახებაც მომავალმა თაობამ უნდა იცოდეს... სწორედ მათთვის კიდევ ერთხელ ვიხსენებთ ისტორიას.

1977 წელს დამტკიცდა საბჭოთა კავშირის ახალი კონსტიტუცია, რომლის მიზანი იყო საბჭოთა კავშირში მცხოვრები ერების რუსიფიკაციის დაჩქარება. ამ პრინციპიდან გამომდინარე, 1978 წელს შედგა საბჭოთა საქართველოს ახალი კონსტიტუციის პროექტი, რომელშიც ქართულ ენას სახელმწიფო ენის სტატუსი აღარ ჰქონდა მინიჭებული, ანუ დედა ენა რუსული ენით უნდა ჩანაცვლებულიყო.
სხვადასხვა დაწესებულებებში კონსტიტუციის ახალი პროექტის საჯარო განხილვები მოეწყო. ბევრს არც კი შეუმჩნევია კონსტიტუციის 75-ე მუხლში მომხდარი ცვლილება. ერთ-ერთმა პირველმა, ვინც ამ საკითხზე პროტესტი ხმამაღლა გამოთქვა, აკაკი ბაქრაძე იყო. ცეკას პროპაგანდის განყოფილების ორგანიზებით მოწვეულ თათბირზე, აღნიშნულ თემაზე მსჯელობისას, მან შევარდნაძეს ასეთი სიტყვები უთხრა: თუკი ქართულს კონსტიტუციურად ართმევენ სახელმწიფო ენის ფუნქციას, მაშინ ჩვენი ხალხიც მოიქცევა მდგომარეობის შესაბამისადო. 
ქართველთა პროტესტი მაშინ დაიწყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის უნივერსიტეტიდან, საიდანაც აგორდა საერთო სახალხო წინააღმდეგობრივი მოძრაობა. კონსტიტუციის ახალი პროექტის გასაპროტესტებლად სპონტანურად გაერთიანებული სტუდენტური ჯგუფების გარდა, უნივერსიტეტში, ისტორიის ფაკულტეტზე არსებობდა არალეგალური ჯგუფი, რომელშიც გაწევრიანებულნი იყვნენ თამარ ჩხეიძე, გია ჭანტურია, გელა ნიკოლეიშვილი, გია ჩხიკვიშვილი და სხვები. ეს ჯგუფი უკვე იდეურად იყო მომზადებული საბრძოლველად, როცა ქართული ენის გადარჩენის საკითხი დადგა. ამ მოძრაობას მხარი აუბა უნივერსიტეტში დაარსებულმა „ახალგაზრდა მწერალთა წრემაც“. ფილოლოგიის ფაკულტეტიდან გააქტიურდნენ სტუდენტები: თამარ მახარობლიძე, ნოდარ გრიგალაშვილი, ვასილ მაღლაფერიძე, დარეჯან თვალთვაძე, გიორგი ალიბეგაშვილი და სხვები... უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობაც და პროფესურაც ფარულად უჭერდა მხარს სტუდენტური ჯგუფების აქტიურობას. როგორც ფაქტების მომსწრენი ყვებიან, განსაკუთრებით აქტიურობდნენ არნოლდ ჩიქობავა, ბესიკ ჯორბენაძე, ლადო მინაშვილი, ზურაბ ჭუმბურიძე, დამანა მელიქიშვილი, გრივერ ფარულავა, რევაზ სირაძე და სხვანი... უნივერსიტეტის მაშინდელ რექტორს დავით ჩხიკვიშვილს, ზემოდან დავალების მიუხედავად, სტუდენტების საწინააღმდეგოდ არანაირი მოქმედება არ განუხორციელებია... ეს ის სახელებია, რომელიც 14 აპრილის მოვლენებისას უნივერსიტეტის კედლებმაც დაიმახსოვრა, რადგან მათზე და არა მხოლოდ მათზე იდგა ქართული ენის გადარჩენის ბედი.

 

მეხსიერებით გაცოცხლებული ისტორია

„მეორე კურსელი ვიყავი მაშინ, როდესაც 14 აპრილის მოვლენები ხდებოდა. ისეთი აქტიური არ ვიყავი, როგორც წინა კურსელები, მაგრამ საპროტესტო აქციებში მეც ვიღებდი მონაწილეობას, რა თქმა უნდა.
14 აპრილი იმით არის გამორჩეული, რომ ეს დღე გამარჯვებით დასრულდა, რადგან ერი ერთ მუშტად იყო შეკრული. მახსოვს, იმ დღეს, როდესაც უკვე მთავრობის სახლისკენ უნდა წავსულიყავით, როგორ იყო დაძრული ვარაზის ხევიდან ახალგაზრდობა: მოდიოდნენ ე.წ. გეპეის და სამედიცინო ინსტიტუტის სტუდენტები; ჭავჭავაძის გამზირიდან - ჭავჭავაძის სახელობის უცხოენათა ინსტიტუტის, ფიზ-კულტურის ინსტიტუტის, მაშინდელი პუშკინის სახელობის ინსტიტუტის ახალგაზრდები... ეს ყოველივე ქაოტურ სახეს იღებდა, მაგრამ, ამ დროს, ეს იყო ერთსულად და ერთგულად გაერთიანებული ახალგაზრდობა. ეს იყო, მართლაც, ბეწვის ხიდზე, დანის პირზე გავლა, რადგან საბჭოთა კავშირი ჯერ კიდევ ძლიერი იყო“, - ამბობს ქართული ენის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი გიორგი ალიბეგაშვილი.
საბჭოეთის ისტორიაში 1978 წლის 14 აპრილის ფართომასშტაბიანი მსვლელობა მთავრობის სასახლისკენ შეიძლება ჩაითვალოს ერთადერთ უსისხლო აქციად, რომელმაც საწადელს მიაღწია. საპროტესტო აქციის ყველა მონაწილემ იცოდა, რომ საბჭოთა ხელისუფლებისგან ხიფათი მოსალოდნელი იყო, მაგრამ მას მაინც არავინ შეუშინდა. დროთა განმავლობაში, ქართული ენის დაცვისთვის ბრძოლაში გამოიკვეთა ედუარდ შევარდნაძის ფაქტორიც. იგი მაშინ საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კომპარტიის პირველი მდივანი იყო. 
როგორც ქართული ენის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი აცხადებს, „ათეული წლების გავლის შემდეგ გაირკვა, რომ შევარდნაძეს ამ პროცესში მართლაც დიდი როლი უთამაშია: მას რომ მოენდომებინა და უფრო მეტი მორჩილება გამოეხატა იმდროინდელი საბჭოთა იმპერიის მიმართ, ბუნებრივია, სისხლი დაიღვრებოდა“.

რეაქციები ამერიკულ პრესაში

იმდროინდელი ამერიკული საზოგადოება ვერ იჯერებდა საბჭოთა სივრცეში ხალხის ღია პროტესტის შესაძლებლობას და საბჭოთა ხელმძღვანელობის უკან დახევას. ეს რეაქციები კარგად გამოჩნდა მაშინდელ ამერიკულ პრესაში, რომლის თაობაზეც უნივერსიტეტის პროფესორს თინათინ ბოლქვაძეს კვლევაც აქვს ჩატარებული. მას განხილული აქვს ამერიკელების მიერ გაზეთებში გამოქვეყნებული თითოეული სტატია, რომელიც საქართველოში მიმდინარე აპრილის მოვლენებს მიეძღვნა. 
რას ამბობს თსუ-ის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის პროფესორი თინათინ ბოლქვაძე? 
„1978 წლის 14 აპრილის მოვლენებს „ნიუ-იორკ ტაიმსი“ („New York Times“) ფეხდაფეხ მიჰყვებოდა. 15 აპრილს უკვე გამოქვეყნდა სტატია სათაურით: „საბჭოთა ქართველები ქუჩაში გამოვიდნენ სახელმწიფო ენის დასაცავად“. ამერიკელები გაოცებულები არიან ამ ფაქტით. ეს ხდება იმ დროს, როდესაც შეზღუდულია სიტყვის თავისუფლება, როცა საშიშროებაა სამხედრო მანქანის ამოქმედებისა. ერთ-ერთი რესპონდენტი, დემონსტრაციის მონაწილე დაუფარავად ამბობს ინტერვიუში, რომ „ღმერთს მადლობას შესწირავს, თუ მომიტინგეებს არ ესვრიან“. სტატიაში ავტორი 1978 წლის გამოსვლებს განიხილავს ფართო ისტორიულ და თანამედროვე კონტექსტში. ავტორი ქრეიგ ვიტნი სტატიაში, ასევე, საუბრობს ქართველების რუსეთთან შეერთების მიზეზებზე, რომელიც, მისი აზრით, გამოწვეული იყო მუსლიმანური დეგრადაციისაგან თავის დასაღწევად. სხვა შემთხვევაში ქართველები არავითარ შემთხვევაში არ ისურვებდნენ რუსეთთან ალიანსს. ქრეიგ ვიტნი ამ თემაზე სტატიას 18 აპრილსაც აქვეყნებს სათაურით „საბჭოთა ქართველებმა გაიმარჯვეს ენის საკითხში“. 
ავტორი ჩვენთვის მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვაწვდის, რომ 14 აპრილს, ორი ამერიკელი კონგრესმენი, რობერტ მაკკეი და ერიკ რეიმენი ჩამოვიდნენ საქართველოში. ისინი პირდაპირ ქუჩაში ესაუბრებოდნენ პროტესტანტებს. მათი თქმით, საპროტესტო გამოსვლებში მონაწილეობას, ძირითადად, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტები იღებდნენ. ასევე საინტერესოა სტატიის ის ნაწილი, რომელშიც საუბარია საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველ მდივანს ედუარდ შევარდნაძესა და სტუდენტებს შორის გამართულ დიალოგზე. ე. შევარდნაძემ სიტყვით მიმართა სტუდენტებს: „შვილებო, რა გინდათ, რატომ აკეთებთ ამას?“ დემონსტრანტებმა კი წინა რიგებიდან ასე უპასუხეს: „ჩვენ არ ვართ თქვენი შვილები!“ სხვაგვარად რომ ვთქვათ, „ნუ ეცდებით ასეთი „მამაშვილური“ საუბრით ჩვენი გულის მოგებას. უმჯობესია კონსტიტუციაში აღდგეს ქართული ენის, როგორც სახელმწიფო ენის სტატუსი“, - აგრძნობინეს სტუდენტებმა ხელისუფლებას. 14 აპრილის თემას „ნიუ-იორკ ტაიმსი“ დეკემბრის თვეშიც უბრუნდება. გარდა ამისა, ამ მოვლენის შესახებ წერდნენ სხვა გამოცემებიც: „ჩიკაგო ტრიბუნი“ და „ტორონტო“, სადაც ავტორი საქართველოს „ღირსეულ, კავკასიურ რესპუბლიკას“ უწოდებს. სწორედ აქ იყო ასეთი პროტესტი მოსალოდნელიო, - წერს ჟურნალისტი.
უცხოურ პრესაში ამ და სხვა გამოხმაურებების შესახებ აქვს სწორედ ვრცელი კვლევა მომზადებული პროფესორ თინათინ ბოლქვაძეს.


* * *
საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენიდან დღემდე ყოველ წელს უკვე ღიად იხსენებენ 14 აპრილს, როგორც ქართველი ერისთვის უმნიშვნელოვანეს დღეს. თუმცა მოგონებების და 14 აპრილს თავსგადახდენილი ისტორიების ერთად თავმოყრა სულ ახლახანს მოხერხდა. 6 ბათუმელის და 42 თბილისელის ზეპირი ამბებით გაცოცხლებული 14 აპრილის მოვლენები შესულია წიგნში, რომელიც მოიცავს კონსტიტუციის ახალი პროექტის განხილვისას ქართველ მეცნიერთა და მწერალთა მიერ სხვადასხვა უწყებაში წარმოთქმულ სიტყვებს, საარქივო მასალებს, სტატიებს. წიგნი შეადგინა და გამოსაცემად მოამზადა ფილოლოგმა ანა ბაქანიძემ.


* * *
კანონი სახელმწიფო ენის შესახებ 2015 წელს მიიღეს, სახელმწიფო ენის დეპარტამენტი კი უკვე წელიწადზე მეტია, რაც შეიქმნა და გაჩნდა მოლოდინი, რომ ახლა მაინც დაიწყება ქართულ ენასთან დაკავშირებული არაერთი პრობლემური საკითხის მოგვარება. 
ქართული ენის გადარჩენისთვის ბრძოლაში უნივერსიტეტი ისევ პირველია... სწორედ უნივერსიტეტის კედლებში გაჩაღდა მოძრაობა ქართულ ენაში შემოჭრილი ბარბარიზმების წინააღმდეგ და წლებია უკვე, ამ მოძრაობას პროფესორი თინა მარგალიტაძე ხელმძღვანელობს. მისი უშუალო მონაწილეობით შეიქმნა ბარბარიზმების ლექსიკონი, რომელშიც 1100 რუსული თუ ინგლისური წარმოშობის ბარბარიზმი და, იქვე, სწორი ქართული შესატყვისებია შესული. სოციალურ ქსელში კი შექმნილია გვერდი, რომელზეც იტვირთება სამეცნიერო-პოპულარული სტატიები ენაში მიმდინარე პროცესებზე... მართალია, ერთი მერცხლის ჭიკჭიკი გაზაფხულს ვერ მოიყვანს, მაგრამ ჩვენ ის მაინც შეგვიძლია, ამ მერცხალს, მიზეზთა გამო, ჭიკჭიკის სურვილიც არ გავუქროთ და ვთქვათ - მისი გაკეთებული საქმე დღეს თითქმის იგივეა, რაც 1978 წლის 14 აპრილის მოვლენების კვალობაზე დამდგარი შედეგი... მთავარია, სულ უკან არ ვიყურებით და წინაც გვედოს მომავალი თაობისთვის ჩვენი სათქმელი - რომ შენც დაიცავი ქართული ენა ისე, როგორც ეს მე გავაკეთე და ის კიდევ ერთხელ გადავარჩინე...

ვრცლად