წიგნის თარო

როგორ არის დაცული ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები საქართველოში

ახალი სამეცნიერო კვლევა

ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლებების შესახებ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ახალი სამეცნიერო კვლევა გამოიცა. ეს პირველი აკადემიური ნაშრომია, რომელიც აღნიშნულ საკითხს საქართველოს კანონმდებლობის, კანონქვემდებარე აქტებისა და სასამართლო პრაქტიკის მაგალითზე საფუძვლიანად განიხილავს. წიგნში დეტალურად არის აღწერილი საქართველოში მოქალაქეობის მინიჭების, მოქალაქეობიდან გასვლის, შეწყვეტის, ბინადრობის უფლების, ლტოლვილის სტატუსის მინიჭების საკითხები; განმარტებულია ინფორმაცია - თუ რა სახის საკუთრების უფლებები არსებობს, რას ნიშნავს შეკრების თავისუფლება, რა პროცედურების გავლაა ამისათვის საჭირო; ასევე განხილულია საარჩევნო უფლებებიც. წიგნში - „ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები (საქართველოს კანონმდებლობა და სასამართლო პრაქტიკა)“ - თითოეული უფლება და თავისუფლება 5 თავშია გადანაწილებული: მოქალაქეობა, უცხოელთა სტატუსი და უფლებები, საკუთრების უფლება, შეკრების თავისუფლება და საარჩევნო უფლება. საქართველოს კანონმდებლობისა და საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებების ანალიზი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ასოცირებულმა პროფესორმა ვასილ გონაშვილმა, ხოლო საერთო სასამართლოების პრაქტიკა გორის რაიონული სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის მოსამართლემ, სამართლის დოქტორმა ლევან დარბაიძემ მოამზადეს. 
„წიგნზე მუშაობა ორი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა. სამუშაო პროცესს თავისი სირთულეებიც ახლდა, რადგან საკითხებს ვიხილავდით არა მხოლოდ საკანონმდებლო, არამედ კანონქვემდებარე აქტებისა და სასამართლო პრაქტიკის დონეზე. კანონმდებლობა პერიოდულად იცვლება, დაემთხვა საკონსტიტუციო რეფორმაც და გარკვეული უფლებების სამჯერ დამუშავება მოგვიწია. ფაქტობრივად შეუძლებელია, ერთ ნაშრომში ადამიანის ყველა უფლება და თავისუფლება მოაქციო, ამიტომ ჩვენ რამდენიმე საკითხი ავიღეთ და დეტალურად გავაანალიზეთ. წიგნში განხილულია საქართველოს კანონმდებლობა, პრეზიდენტის ბრძანებები, მთავრობის დადგენილებები და მინისტრების ბრძანებებიც. გავაანალიზეთ საერთო სასამართლოებისა და საკონსტიტუციო სასამართლოს ძირითადი გადაწყვეტილებები. ჩვენი მთავარი მიზანი იყო, რომ ადამიანის უფლებები და თავისუფლებები არა საერთაშორისო კონტექსტში, არამედ უშუალოდ საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობისა და სასამართლო პრაქტიკის მაგალითზე განგვეხილა. შესაბამისად, ნებისმიერ პირს მოქალაქეობის, უცხოელთა უფლებების, საკუთრების უფლების, შეკრების თავისუფლებისა და საარჩევნო უფლების შესახებ თუ რაიმე დააინტერესებს, ერთი ნაშრომიდან შეუძლია ამომწურავი ინფორმაციის მიღება“, - განაცხადა თსუ-ის იურიდიული ფაკულტეტის ასოცირებულმა პროფესორმა ვასილ გონაშვილმა. 
ნაშრომი ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების შესახებ შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტის ფარგლებში მომზადდა. წიგნი, გარდა იმისა, რომ მოქალაქეებს საკუთარი უფლებების უკეთ გაცნობაში დაეხმარება, გამიზნულია თსუ-ის იურიდიულ ფაკულტეტზე „ადამიანის ძირითადი უფლებების“ საგნის სახელმძღვანელოდ. ახალი კვლევა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკებში უკვე ხელმისაწვდომია.

ვრცლად

„ფინანსური აღრიცხვა II“ – ახალი სახელმძღვანელო სტუდენტებისათვის

ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტის სტუდენტებისათვის მორიგი სახელმძღვანელო გამოიცა - „ფინანსური აღრიცხვა II“.
ნაშრომი მომზადდა ბუღალტრული აღრიცხვისა და აუდიტის კათედრის თანამშრომლების მიერ, რომლის ხელმძღვანელია პროფესორი ლევან საბაური. ნაშრომზე მუშაობდნენ: ლევან საბაური, ნადეჟდა კვატაშიძე, იზოლდა ჭილაძე, მარინა მაისურაძე, მარიამ ვარდიაშვილი, ანჟელი ხორავა და ზეინაბ გოგრიჭიანი. 
სახელმძღვანელოს პრეზენტაცია გა-იმართა 27 ივნისს, თსუ-ის მაღლივ კორპუსში. პრეზენტაციას ესწრებოდნენ: თსუ-ის რექტორის მოადგილე ნინო ოკრიბელაშვილი, თსუ-ის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი ნუნუ ოვსიანიკოვა და მისი მოადგილე ლაშა საღინაძე. შეხვედრა გახსნა თსუ-ის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტის დეკანმა, პროფესორმა გიორგი ღაღანიძემ. ავტორთა კოლექტივს წარმატება მიულოცეს ქალბატონმა ნინო ოკრიბელაშვილმა და ქალბატონმა ნუნუ ოვსიანიკოვამ.
სახელმძღვანელოს შესახებ ვრცლად ისაუბრა, პროფესორმა ლევან საბაურმა. სიტყვით გამოვიდნენ: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენელი იური დოლოძე, სახელმძღვანელოს რეცენზენტები ლავრენტი ჭუმბურიძე და ნანა ლემონჟავა, საერთაშორისო სააუდიტორო კომპანიის წარმომადგენელი მიხეილ აბაიაძე, სააუდიტორი კომპანიის ხელმძღვანელი გიორგი ცერცვაძე და ბატონი იური პაპასკუა.
სახელმძღვანელო განკუთვნილია მაგისტრატურისა და დოქტორანტურის საფეხურის სტუდენტებისთვის, პრაქტიკოსი ბუღალტრების, აუდიტორების და ამ სფეროთი დაინტერესებული მკითხველისათვის.

ვრცლად

პოლონელთა ბედი კავკასიაში

საქართველოში XIX საუკუნის პირველ ნახევარში გადასახლებულ პოლონელთა ცხოვრებაზე კვლევა დღემდე გრძელდება. „პოლონელთა ბედი კავკასიაში“ - ამ სახელწოდებით გამოიცა წიგნის პირველი ნაწილი, რომლის პრეზენტაცია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიმართა. პრეზენტაციას თსუ-ის რექტორი გიორგი შარვაშიძე, პოლონეთის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში მარიუშ მაშკევიჩი, თსუ-ის პროფესორ-მასწავლებლები, სტუდენტები და მოწვეული სტუმრები ესწრებოდნენ.
წიგნი, რომელშიც XIX-XX საუკუნეების კავკასიაში, კერძოდ კი, საქართველოში მყოფი პოლონელების, მათ შორის, ე.წ. „კავკასიურ“ ჯგუფში შემავალი პოლიტიკური შეხედულებების გამო გადასახლებული პოეტების ცხოვრებაა აღწერილი, თსუ-ის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის პროფესორ მარია ფილინასა და პროფესორ დანუტა ოსოვსკას (პოლონეთი) ავტორობით გამოიცა, რომელიც ქართულიდან თსუ-ის მაგისტრანტმა სალომე ბედუკიძემ თარგმნა. პოეტური თარგმანები პროფესორ რუსუდან ჭანტურიშვილს ეკუთვნის, რედაქტორია ლიტერატორი ანდრო ბედუკაძე. აღსანიშნავია, რომ წიგნში შესული მასალები, ძირითადად, 1830-1850-იანი წლების პერიოდს მოიცავს. პოლონელ ლიტერატორთა შემოქმედების მთლიანი სურათი პირველად არის წარმოდგენილი. ასევე, განხილულია მათი პოეზიისა და პროზის ძირითადი მოტივები. მონოგრაფია ორჯერ პოლონურ ენაზე, 2015 წელს კი - რუსულ ენაზე გამოიცა. პროექტი დაფინანსებულია პოლონეთის რესპუბლიკის სენატის „აღმოსავლეთში მცხოვრებ პოლონელთა მხარდაჭერის“ ფონდის მეშვეობით. ღონისძიების ორგანიზატორები არიან ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლონისტიკის ცენტრი, პოლონეთის რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში და საქართველოს პოლონელთა კულტურულ-საგანმანათლებლო კავშირი „პოლონია“.
წიგნის „პოლონელთა ბედი კავკასიაში“, პრეზენტაცია მნიშვნელოვანია იმ კუთხითაც, რომ დღეს ჩვენ ვიხსენებთ იმ ადამიანებს, რომლებიც კავკასიაში თავიანთი სურვილის საწინააღმდეგოდ მოხვდნენ, თუმცა, შემდეგ მათთვის საქართველო მეორე სამშობლოდ იქცა. საქართველოსა და, ზოგადად, კავკასიის კულტურის განვითარების პროცესში პოლონელებმა დიდი კვალი დატოვეს. წიგნში საინტერესოდ არის გადმოცემული პოლონელების ყოფა საქართველოში, კავკასიაში მათი პოეტური დასის დაარსება და ის ურთიერთობა, რომელიც წლების მანძილზე ქართველებსა და პოლონელებს შორის ჩამოყალიბდა. აღსანიშნავია, რომ ამ ორი ერის ურთიერთობა და ხედვა დამყარებული იყო დამოუკიდებლობის პრინციპებზე. მისასალმებელია, რომ ეს ურთიერთობა დღესაც გრძელდება. 18 პოლონური უნივერსიტეტი მონაწილეობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან გაცლით პროგრამებში“, - განაცხადა თსუ-ის რექტორმა გიორგი შარვაშიძემ.
საქართველოში პოლონეთის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის მარიუშ მაშკევიჩის თქმით, „მე-19 საუკუნეში საქართველოში ბევრი პოლონელი ცხოვრობდა, მათ შორის პოეტები და მწერლები, რომლებმაც მნიშვნელოვანი შემოქმედებითი კვალი დატოვეს საქართველოში. მინდა აღვნიშნო, რომ თავისი ნაწარმოებების საშუალებით პოლონელები ცდილობდნენ საქართველოს ისტორიასთან ახლოს ყოფილიყვნენ“, - აღნიშნა მარიუშ მაშკევიჩმა. 
როგორც პრეზენტაციაზე მარია ფილინამ აღნიშნა, წიგნის შექმნის ისტორია თითქმის 30 წელს ითვლის. „კავკასიასა და საქართველოში 1830-1850-იან წლებში გადმოსახლებული პოლონელების შესახებ მასალები ჩემი კვლევების შედეგად დაგროვდა, ჯერ კიდევ იმ პერიოდიდან, როდესაც დისერტაციაზე ვმუშაობდი. თვალწინ მედგნენ XIX საუკუნის შუა წლებში გადმოხვეწილი პოლონელი ახალგაზრდები, რომლებიც სამშობლოს და ახლობლებს მოწყვიტეს. ყოველთვის მიმაჩნდა, რომ მათი ხსოვნის პატივისცემა მევალებოდა. ეს ადამიანები ნამდვილად იმსახურებენ პოლონეთის ტრაგიკული ისტორიის მოზაიკაში ჩაწერას“, - აღნიშნა მარია ფილინამ. 
„ჩემთვის დიდი პატივი იყო იმ ადამიანების შემოქმედებას გავცნობოდი, რომლებმაც თვითგადარჩენის საშუალებად ლიტერატურა აირჩიეს. წიგნზე მუშაობა ძალიან საინტერესო იყო, ჩემთვის მნიშვნელოვან მასალებს გავეცანი, მიხარია, რომ ამ პროცესის ნაწილი გავხდი და შესაძლებლობა მომეცა ქართველი მკითხველისთვის მათი სახელები გამეცნო“, - აღნიშნა სალომე ბედუკაძემ, რომელმაც პრეზენტაციაზე თავისი თარგმანებიდან ნაწყვეტები წაიკითხა. 
წიგნის პირველი ნაწილის შესავალში აღნიშნულია, რომ პოლონელები ძველთაგანვე სხვადასხვა მიზეზის გამო კავკასიაში ხვდებოდნენ. პოლონელთა ყველაზე მნიშვნელოვანი ჯგუფი საქართველოში 1830-1850 წლებში მოხვდა, რომლებიც პოლიტიკური ნიშნით გადმოასახლეს. კავკასიასა და საქართველოში არ არსებობს მეცნიერებისა და კულტურის დარგი, რომელშიც პოლონელებს თავიანთი შემოქმედებითი პოტენციალი არ გამოემჟღავნებინათ: პოლიტიკა, სამხედრო საქმე, მშენებლობა, სოფლის მეურნეობა და სხვა. თბილისს დღესაც ამშვენებს ოპერისა და ბალეტის თეატრი, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრი, კოტე მარჯანიშვილის სახელობის დრამატული თეატრი, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს შენობა, რომელთა დაპროექტებასა და მშენებლობაში პოლონელი არქიტექტორები მონაწილეობდნენ. XIX საუკუნის პირველ ნახევარში საქართველოში მოღვაწეობდნენ ასევე ლიტერატორები, მუსიკოსები, ეთნოგრაფები, ისტორიკოსები, რომლებმაც ქართული საზოგადოება პოლონურ კულტურას, თავიანთი თანამემამულეები კი კავკასიურ სამყაროს აზიარეს. პოლონელთა მოღვაწეობამ საქართველოში საფუძველი ჩაუყარა ამ ორი ქვეყნის ურთიერთობას.

ვრცლად

დათო მაღრაძის პოემის – „ჯაკომო პონტი“ – თარგმანების პრეზენტაცია

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ქართულ-ოსურ ურთიერთობათა სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრისა და სსიპ ჩერქეზული კულტურის ცენტრის ინიციატივით დათო მაღრაძის პოემის - „ჯაკომო პონტი“ - თარგმანების პრეზენტაცია გაიმართა, რომელმაც საუნივერსიტეტო საზოგადოების დიდი ინტერესი გამოიწვია. მნიშვნელოვანია ის ფაქტი, რომ წიგნი აფხაზურ და ოსურ ენებზე თარგმნეს სოხუმელმა, ცხინვალელმა და თბილისელმა სპეციალისტებმა. როგორც ღონისძიებაზე ითქვა, ეს ფაქტი, კიდევ ერთხელ, დადასტურებაა იმისა, რომ შემოქმედებითი და კულტურული ტრადიციები ამ ხალხებს შორის დღესაც წარმატებით გრძელდება. თარგმანები ირმა ოსია-კინწურაშვილს, მინაზ ლაზბას, ლარისა ტუპწაყვასა და ნაირა ბეპიევას ეკუთვნით. წიგნი იორდანიაში დაიბეჭდა.
აღსანიშნავია, რომ პოემა „ჯაკომო პონტი“ უკვე ნათარგმნია არაერთ ენაზე, მათ შორის, გერმანულად, ინგლისურად, შვედურად, თურქულად, რუსულად, იტალიურად და სხვა ენებზე. როგორც ღონისძიებაზე აღინიშნა, ახალი თარგმანები კავკასიელ ხალხთა ურთიერთობებს კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს. პოემის აფხაზურად მთარგმნელის ირმა ოსია-კინწურაშვილის თქმით, კრებული აფხაზეთშიც გაიგზავნა.
„მოგეხსენებათ, აფხაზეთის ტერიტორიაზე აფხაზური მეორე სახელმწიფო ენაა და მას გაფრთხილება, დახმარება და განვითარება სჭირდება, ამიტომ ყველაფერი, რაც ქართულიდან აფხაზურ ან აფხაზურიდან ქართულ ენებზე ითარგმნება, ძალიან მნიშვნელოვანია ჩვენი ურთიერთობებისთვის. ამიტომაც პოეტ დათო მაღრაძის წიგნის თარგმანს აფხაზეთში დადებითად შეხვდნენ და დიდი მოწონებაც დაიმსახურა“, - განაცხადა პოემის აფხაზურად მთარგმნელმა ირმა ოსია-კინწურაშვილმა.
თსუ-ის ქართულ-ოსურ ურთიერთობათა სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ხელმძღვანელის, „ჯაკომო პონტის“ ოსურ ენაზე მთარგმნელის ნაირა ბეპიევას აზრით, პოემაში გადმოცემულია მაღალი საკაცობრიო ღირებულებები, რაც ყველასთვის საერთოა. „თსუ-ის ქართულ-ოსურ ურთიერთობათა სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის ინიციატივით გამოიცა ოსი მწერლების ნაწარმოებები ქართულ ენაზე, ითარგმნა თანამედროვე მწერლების მოთხრობები და კლასიკოს მწერალთა შემოქმედებაც. ის ფაქტი, რომ ჩვენ ამ ენებზე თარგმანები წარმოვადგინეთ, კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ჩვენ აქტიურად ვაგრძელებთ კულტურულ-ლიტერატურულ ურთიერთობებს და თანამშრომლობას ოს, აფხაზ, ჩერქეზ და კავკასიაში მცხოვრებ სხვა ხალხებთან, რაც დღეს ძალიან მნიშვნელოვანია“, - განაცხადა ნაირა ბეპიევამ.
„აღსანიშნავია, რომ „ჯაკომო პონტი“ ნათარგმნია აფხაზურ, ოსურ და ჩერქეზულ ენებზე. რთულმა პერიოდმა ჩვენ ერთმანეთს დაგვაშორა, ამიტომ აუცილებელია კულტურული ურთიერთობების გამყარება, რათა ამ ხალხმა ერთმანეთი თავიდან „აღმოვაჩინოთ“ და „გავიცნოთ“, - აღნიშნა ენის სახელმწიფო დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა გიორგი ალიბეგაშვილმა.
პოეტ დათო მაღრაძის თქმით, პოემაში აღწერილია ხელოვანის თავგადასავალი ძალადობრივ სახელმწიფოში, რომელიც აგრესიულ-პროვინციული გარემოთია შეზავებული. „ეს პოემა თავისუფალ სივრცეში დაიბადა და ასევე თავისუფალ სივრცეში ითარგმნა... მართალია, წიგნი 2009 წელს დაიწერა, მაგრამ, ჩემი აზრით, დღესაც აქტუალურია. მნიშვნელოვანია, რომ წიგნი ოსურად ეთნიკურმა ოსებმა თარგმნეს, აფხაზურად - ეთნიკურმა აფხაზებმა, ჩერქეზულად - ეთნიკურმა ჩერქეზებმა. ეს არ არის ქართული ინიციატივა, ეს არის სახელოვნებო სამყაროს წიაღში გაჩენილი ბუნებრივი მოთხოვნილება და იმედია, საინტერესო იქნება აფხაზი, ოსი, ჩერქეზი, კავკასიელი მკითხველისთვის, ისევე, როგორც ამერიკელისთვის, უნგრელისთვის, თურქისთვის, იტალიელისთვის“, - აღნიშნა მაღრაძემ.

ვრცლად

მსოფლიოში ცნობილი მართლმადიდებელი თეოლოგის იოანე ზიზი ულასის ახალი წიგნი ქართულ ენაზე გამოიცემა

მსოფლიოში ცნობილი მართლმადიდებელი თეოლოგის იოანე ზიზი ულასის ახალი წიგნი - „თანაზიარება და სხვად ყოფნა. სწავლება პიროვნულობასა და ეკლესიაზე“ - უახლეს მომავალში ქართულ ენაზე გამოიცემა. წიგნი აქტუალურია, რადგან პასუხობს თანამედროვე ადამიანის სულიერ მდგომარეობასა და მოთხოვნებს. იოანე ზიზი ულასი განიხილავს სისტემურ ღვთისმეტყველებას, თეოლოგიის ძირითად საკითხებს, საუბრობს ღმერთის რაობაზე და იმაზეც, თუ რაში გამოიხატება მისი არსებობა. ფილოსოფოსები, თეოლოგები და სასულიერო პირები იოანე ზიზი ულასის ნაშრომის წაკითხვას საზოგადოების ყველა წარმომადგენელს ურჩევენ, განსაკუთრებით იმ ფონზე, როდესაც თანამედროვე პერიოდში თეოლოგიის მიმართულებით ქართულ ენაზე სამეცნიერო ნაშრომები ნაკლებად ქვეყნდება.
„ავტორი კრიტიკულად განიხილავს ქრისტიანობაში გავრცელებულ მიმართებას ადამიანისადმი. ის საყვედურები, რომელსაც ამ საკითხებისადმი საუკუნეებია გამოთქვამდნენ ფილოსოფოსები, ხელოვანები, თეოლოგები, დღესაც აქტუალურია.
წინამდებარე წიგნი გარკვეული მნიშვნელობით აპოლოგეტიკურიცაა, ცდილობს და საუკეთესოდაც გამოსდის - თანამედროვე სამყაროში დაიცვას ღმერთის იდეა, ქრისტიანული მონაპოვარი, როგორც თეორიულ, ისე პრაქტიკულ ცხოვრებაში. ამ მიზნის მისაღწევად ავტორი არ ერიდება და აკრიტიკებს ეკლესიის მიერ არჩეულ ვექტორს - „ღვთისადმი მორჩილებას“ და მიიჩნევს, რომ მას ამისგან კარდინალურად განსხვავებული - „სიყვარულის უპირატესობის“, ნებისმიერი პიროვნულობისადმი მსახურების გზა უნდა აერჩია. მაშინ ათეიზმისა და ადამიანის სურვილი - „ღმერთისაგან განთავისუფლება“ თავიდან იქნებოდა აცილებული.
ზოგადად ამ ტიპის სახელმძღვანელოების წაკითხვა მხოლოდ სპეციალისტებს აინტერესებთ. მიტროპოლიტ იოანეს ეს ნაშრომი კი განსხვავებული სახითაა დაწერილი და მისი გაცნობა ერთნაირად დააინტერესებთ არა მარტო თეოლოგებს, ფილოსოფიის ისტორიის, ლიტერატურის, ფსიქოლოგიის თუ სხვა ჰუმანიტარული სფეროს წარმომადგენლებს, არამედ ეკლესიის ნებისმიერ წევრს. ავტორი თითქმის 60 წლამდე საერო პირი იყო და სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა. ამის შემდეგ გამოარჩიეს სასულიერო პირად. იგი მრავალი ევროპული უნივერსიტეტის პროფესორია“, - განაცხადა იოანე ზიზი ულასის წიგნის თარგმნის პროექტის ორგანიზატორმა, თსუ-ის ფილოსოფიის მიმართულების დოქტორანტმა, მღვდელმა გიორგი წეროძემ.
წიგნში თეოლოგიურ საკითხებზე მსჯელობა მიმდინარეობს XX საუკუნის ისეთი დიდი მოაზროვნეების დამოწმებითა და ციტირებით, როგორებიც არიან: მარტინ ჰაიდეგერი, ჟან-პოლ სარტრი, ემანუილ ლევინასი, მარტინ ბუბერი და სხვები. მისი ნააზრევი ასევე ეყრდნობა კაბადოკიელი მამების (წმ. ბასილი დიდის, გრიგოლ ღვთისმეტყველის, გრიგოლ ნოსელის), მაქსიმე აღმსარებლის და შორეული თუ ახლო პერიოდის ქრისტიან ღვთისმეტყველთა ტექსტებს. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, პროფესორი დემურ ჯალაღონია იოანე ზიზი ულასის ნაშრომის ქართულ ენაზე გამოცემას მნიშვნელოვან შენაძენად აფასებს. წიგნს მართლმადიდებლური რელიგიის არსის აღქმისთვის, ასევე, მნიშვნელოვნად აფასებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორი, პროფესორი ირაკლი ბრაჭული: „ჩვენში (საქართველოში), ბიზანტიური თეოლოგიის ათვისება მაღალ დონეზე გვქონდა დაყენებული. მას შემდეგ რამდენიმე საუკუნე გავიდა. შეუძლებელია, რომ მართლმადიდებლურ თეოლოგიაში არ იყოს ახალი პროცესებისა და ასპექტების გამოვლენა დაწყებული. ეს საკითხი არსებითად დაკავშირებულია იოანე ზიზი ულასის წიგნთან. ავტორი ამბობს, რომ XX საუკუნის ყველაზე მნიშვნელოვანი თეოლოგიური ტექსტი არის ანტუან დე სენტ-ეკზიუპერის „პატარა უფლისწული“. ეს ფაქტი თავად მეტყველებს, თუ რამდენად ღიაა თეოლოგია კულტურის და, ზოგადად, ადამიანური ყოფიერების ასეთი მნიშვნელოვანი სფეროებისადმი“.
მსოფლიოში ცნობილი მართლმადიდებელი თეოლოგის იოანე ზიზი ულასის ახალი წიგნის - „თანაზიარება და სხვად ყოფნა. სწავლება პიროვნულობასა და ეკლესიაზე“ - განხილვა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტშიც მოეწყო. ნაშრომს თეოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი თამარ გოგუაძე და რელიგიათმცოდნეობაში ლაიპციგის უნივერსიტეტის თეოლოგიის დოქტორი ზურაბ ჯაში თარგმნიან. თარგმანის გამოცემა მიმდინარე წლის სექტემბერშია დაგეგმილი.

ვრცლად

„ქართული ხალხური პროზა – ცხოველთა ეპოსის“ I ტომის პრეზენტაცია

ალბათ ცოტამ თუ იცის, რომ „თხა და ვენახის“, „რწყილი და ჭიანჭველას“ სრულიად განსხვავებული ვარიანტებიც არსებობს, რომლებიც დღემდე არქივებში ინახებოდა. მაგალითად, თურმე, თავდაპირველად, იყო „ტილი და ჭიანჭველას“, შემდეგ „კუტკალია და ჭიანჭველას“ ზღაპრები, რომელიც მოგვიანებით იაკობ გოგებაშვილმა შეცვალა. ერთ-ერთ ვარიანტში ჭიანჭველამ იგივე გზა გაიარა, მაგრამ კუტკალიას ცოცხალს ვეღარ მოუსწრო... ამგვარი თქმულებების, გადმოცემებისა და მითების ვარიანტები ქართველი მკითხველისთვის უცნობია. ქართული ხალხური პროზის მრავალტომეულის პირველი წიგნი ამ ვაკუუმის შევსების მცდელობაა. 
„ქართული ხალხური პროზა - ცხოველთა ეპოსის“ I ტომის პრეზენტაცია, რომელიც შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში მომზადდა, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიმართა. როგორც პრეზენტაციაზე ითქვა, ცხოველთა ეპოსისადმი მიძღვნილი ცალკე კრებული საქართველოში დღემდე არ გამოცემულა, თუმცა მისი ნიმუშები პერიოდულად იბეჭდებოდა ხალხური ზღაპრების სხვა ქვეჟანრებთან ერთად. ბ. ბებურიშვილის მიერ შედგენილი ქართული ზღაპრების პირველი კრებული პეტერბურგში რუსულ ენაზე დაიბეჭდა 1884-1887 წლებში. ამას მოჰყვა უკვე თბილისში 1890 წელს ვლადიმერ აღნიაშვილის მიერ გამოცემული „ხალხური ზღაპრები“. ამ კრებულებში სხვა ზღაპრებთან ერთად შესულია ცხოველთა ზღაპრები. XIX საუკუნის 50-იან წლებში, ასევე, დიდი ყურადღება ექცეოდა ხალხური ზღაპრების გამოცემას. იმდროინდელი ქართული პრესის ფურცლებზე იბეჭდებოდა ხალხური ლექსები, თქმულებები, ლექსები და ზეპირსიტყვიერების სხვა ჟანრების ნიმუშები.
ხალხური პროზის პირველი ტომი შეადგინა და ვარიანტები დაურთო - შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის ფოლკლორის განყოფილების ხელმძღვანელმა, პროფესორმა რუსუდან ჩოლოყაშვილმა. მისი ინფორმაციით, წინამდებარე ტომში შესულია ქართული ხალხური ცხოველთა ეპოსის მრავალფეროვანი ნიმუშები. ისინი განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან როგორც სიუჟეტურად, ასევე სტრუქტურულადაც. „ცხოველთა ეპოსი უძველესია. ხალხური პროზის 20-ტომეულის მომზადება დიდი ხანია დაწყებულია. პროფესორ მიხეილ ჩიქოვანს ოცნება ჰქონდა - გაეგრძელებინა პროზის გამოცემა, მაგრამ არ დასცალდა. სასიამოვნოა, რომ 40 წლის შემდეგ ეს საქმე განახლდა. აღსანიშნავია, რომ კრებულში შესულია სხვადასხვა ჟანრის ნაწარმოებები: ზღაპარი, ლეგენდა, მითი და სხვა - ეს წიგნი იმდენად არის ფასეული, რამდენადაც სხვადასხვა არქივებში მოძიებული მასალაა თავმოყრილი. აქ არის მათი სრულიად განსხვავებული ვარიანტებიც. მადლობა გვინდა გადავუხადოთ გამომცემლობა „აკადემიური წიგნის“ ხელმძღვანელს მაია ღამბაშიძეს, რომელმაც ამ წიგნის გამოცემა ითავა“, - აღნიშნა რუსუდან ჩოლოყაშვილმა. 
„ფოლკლორით დიდი ხანია გატაცებული ვარ, „თხა და ვენახის“ ვერსიებმა დამაინტერესა და ლიტერატურის ინსტიტუტს მივაკითხე, სწორედ იქ გავიცანი რუსუდან ჩოლოყაშვილი, რომელმაც უამრავი საინტერესო მასალა გამაცნო. წიგნის გამოცემის იდეაც მაშინ დაიბადა. გამომცემლობამ პირველი ტომი სრულად დააფინანსა. იმედია, კრებული წიგნის საერთაშორისო ფესტივალზე გაიყიდება და თავად დააფინანსებს მომდევნო ტომებსაც“, - განაცხადა პრეზენტაციაზე აკადემიური წიგნის ხელმძღვანელმა მაია ღამბაშიძემ. 
წიგნის შემდგენელთა ინფორმაციით, კრებულში ცხოველთა შესახებ ზღაპრების გარდა, შეტანილია ეტიმოლოგიური გადმოცემები, რომლითაც იხსნება ეს წიგნი. თქმულებებსა და ზღაპრებში მოთხრობილია, თუ როგორ წარმოიშვა ესა თუ ის ცხოველი და ფრინველი; რატომ აქვთ მათ გამორჩეული გარეგნობა და თვისება; როგორ აღიარეს ცხოველებმა ადამიანების უძლეველობა და სხვა. ეს გადმოცემები უძველესია... აქვეა მოთხრობილი თევზებისა და მწერების შესახებ. ტექსტები დაბეჭდილია იმ ფორმით, რომლებმაც ჩვენამდე მოაღწია. უმეტესწილად შენარჩუნებულია ხალხური მთქმელის მეტყველება და სტილი. წიგნი გაფორმებულია ედუარდ და თორნიკე ამბოკაძეების ილუსტრაციებით.

ვრცლად

„ქართული ხალხური პროზა – ცხოველთა ეპოსის“ I ტომის პრეზენტაცია

ალბათ ცოტამ თუ იცის, რომ „თხა და ვენახის“, „რწყილი და ჭიანჭველას“ სრულიად განსხვავებული ვარიანტებიც არსებობს, რომლებიც დღემდე არქივებში ინახებოდა. მაგალითად, თურმე, თავდაპირველად, იყო „ტილი და ჭიანჭველას“, შემდეგ „კუტკალია და ჭიანჭველას“ ზღაპრები, რომელიც მოგვიანებით იაკობ გოგებაშვილმა შეცვალა. ერთ-ერთ ვარიანტში ჭიანჭველამ იგივე გზა გაიარა, მაგრამ კუტკალიას ცოცხალს ვეღარ მოუსწრო... ამგვარი თქმულებების, გადმოცემებისა და მითების ვარიანტები ქართველი მკითხველისთვის უცნობია. ქართული ხალხური პროზის მრავალტომეულის პირველი წიგნი ამ ვაკუუმის შევსების მცდელობაა. 
„ქართული ხალხური პროზა - ცხოველთა ეპოსის“ I ტომის პრეზენტაცია, რომელიც შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში მომზადდა, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიმართა. როგორც პრეზენტაციაზე ითქვა, ცხოველთა ეპოსისადმი მიძღვნილი ცალკე კრებული საქართველოში დღემდე არ გამოცემულა, თუმცა მისი ნიმუშები პერიოდულად იბეჭდებოდა ხალხური ზღაპრების სხვა ქვეჟანრებთან ერთად. ბ. ბებურიშვილის მიერ შედგენილი ქართული ზღაპრების პირველი კრებული პეტერბურგში რუსულ ენაზე დაიბეჭდა 1884-1887 წლებში. ამას მოჰყვა უკვე თბილისში 1890 წელს ვლადიმერ აღნიაშვილის მიერ გამოცემული „ხალხური ზღაპრები“. ამ კრებულებში სხვა ზღაპრებთან ერთად შესულია ცხოველთა ზღაპრები. XIX საუკუნის 50-იან წლებში, ასევე, დიდი ყურადღება ექცეოდა ხალხური ზღაპრების გამოცემას. იმდროინდელი ქართული პრესის ფურცლებზე იბეჭდებოდა ხალხური ლექსები, თქმულებები, ლექსები და ზეპირსიტყვიერების სხვა ჟანრების ნიმუშები.
ხალხური პროზის პირველი ტომი შეადგინა და ვარიანტები დაურთო - შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის ფოლკლორის განყოფილების ხელმძღვანელმა, პროფესორმა რუსუდან ჩოლოყაშვილმა. მისი ინფორმაციით, წინამდებარე ტომში შესულია ქართული ხალხური ცხოველთა ეპოსის მრავალფეროვანი ნიმუშები. ისინი განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან როგორც სიუჟეტურად, ასევე სტრუქტურულადაც. „ცხოველთა ეპოსი უძველესია. ხალხური პროზის 20-ტომეულის მომზადება დიდი ხანია დაწყებულია. პროფესორ მიხეილ ჩიქოვანს ოცნება ჰქონდა - გაეგრძელებინა პროზის გამოცემა, მაგრამ არ დასცალდა. სასიამოვნოა, რომ 40 წლის შემდეგ ეს საქმე განახლდა. აღსანიშნავია, რომ კრებულში შესულია სხვადასხვა ჟანრის ნაწარმოებები: ზღაპარი, ლეგენდა, მითი და სხვა - ეს წიგნი იმდენად არის ფასეული, რამდენადაც სხვადასხვა არქივებში მოძიებული მასალაა თავმოყრილი. აქ არის მათი სრულიად განსხვავებული ვარიანტებიც. მადლობა გვინდა გადავუხადოთ გამომცემლობა „აკადემიური წიგნის“ ხელმძღვანელს მაია ღამბაშიძეს, რომელმაც ამ წიგნის გამოცემა ითავა“, - აღნიშნა რუსუდან ჩოლოყაშვილმა. 
„ფოლკლორით დიდი ხანია გატაცებული ვარ, „თხა და ვენახის“ ვერსიებმა დამაინტერესა და ლიტერატურის ინსტიტუტს მივაკითხე, სწორედ იქ გავიცანი რუსუდან ჩოლოყაშვილი, რომელმაც უამრავი საინტერესო მასალა გამაცნო. წიგნის გამოცემის იდეაც მაშინ დაიბადა. გამომცემლობამ პირველი ტომი სრულად დააფინანსა. იმედია, კრებული წიგნის საერთაშორისო ფესტივალზე გაიყიდება და თავად დააფინანსებს მომდევნო ტომებსაც“, - განაცხადა პრეზენტაციაზე აკადემიური წიგნის ხელმძღვანელმა მაია ღამბაშიძემ. 
წიგნის შემდგენელთა ინფორმაციით, კრებულში ცხოველთა შესახებ ზღაპრების გარდა, შეტანილია ეტიმოლოგიური გადმოცემები, რომლითაც იხსნება ეს წიგნი. თქმულებებსა და ზღაპრებში მოთხრობილია, თუ როგორ წარმოიშვა ესა თუ ის ცხოველი და ფრინველი; რატომ აქვთ მათ გამორჩეული გარეგნობა და თვისება; როგორ აღიარეს ცხოველებმა ადამიანების უძლეველობა და სხვა. ეს გადმოცემები უძველესია... აქვეა მოთხრობილი თევზებისა და მწერების შესახებ. ტექსტები დაბეჭდილია იმ ფორმით, რომლებმაც ჩვენამდე მოაღწია. უმეტესწილად შენარჩუნებულია ხალხური მთქმელის მეტყველება და სტილი. წიგნი გაფორმებულია ედუარდ და თორნიკე ამბოკაძეების ილუსტრაციებით.

ვრცლად

იგი იმსახურებდა სიყვარულს

გამოვიდა პროფესორ როლანდ ტყებუჩავას წიგნი „ალბათობის თეორია და მათემატიკური სტატისტიკა“

მათემატიკოსებისთვის ალბათობის თეორია ძველ, ნაცად, კლასიკურ თეორიებთან შედარებით, მაინც ახალგაზრდაა (თუ შეიძლება ასე ვუწოდოთ სამსაუკუნოვანი ისტორიის მქონე თეორიას) და ამ სფეროში დამკვიდრებული მიგნებები და ამოცანები განსაკუთრებულ ყურადღებას იქცევს. 
რამდენიმე თვის წინ ამ მიმართულებით დაინტერესებული პირებისთვის (სტუდენტებისა და ზოგადად, არასპეციალისტებისთვისაც) გამოვიდა მეორე შესწორებული გამოცემა ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ როლანდ ტყებუჩავას წიგნისა „ალბათობის თეორია და მათემატიკური სტატისტიკა“. წიგნი განკუთვნილია სახელმძღვანელოდ საინჟინრო და ეკონომიკური საბაკალავრო და სამაგისტრო სპეციალობებისთვის. 
სახელმძღვანელოს ავტორი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, და ზოგადად, მათემატიკოსთა წრეებისთვის, კარგადაა ნაცნობი. 2006 წლის ე.წ. რეფორმამდე იგი უნივერსიტეტში სხვადასხვა აკადემიურ თანამდებობაზე მუშაობდა და ცნობილი იყო, როგორც უდიდესი ტალანტის მქონე მეცნიერი და გულისხმიერი პედაგოგი. ბატონი როლანდი ერთ-ერთი მათგანია, ვისი დიდი სამეცნიერო მიზნები და სიცოცხლე თბილისის უნივერსიტეტს ეძღვნებოდა და მიუხედავად არაერთი შეთავაზებისა, პარიზის უნივერსიტეტში მიეღო აკადემიური თანამდებობა, ბოლო წუთამდე ერთგულად ემსახურა მას.
23 მაისს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კოლეგებმა და მეგობრებმა როლანდ ტყებუჩავა გაიხსენეს და მისი სახელმძღვანელო კიდევ ერთხელ წარუდგინეს საზოგადოებას.
როლანდ ტყებუჩავამ 1964 წელს ოქროს მედლით დაამთავრა თბილისის 39-ე საჯარო სკოლა და იმავე წელს ჩაირიცხა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბერნეტიკის ფაკულტეტზე, რომლის სრული კურსი წარჩინებით დაასრულა 1969 წელს. ჯერ კიდევ სტუდენტი, ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის საგამოცდო კურსის ჩაბარების შემდგომ, პროფესორებმა ამირან ტორონჯაძემ და გვანჯი მანიამ მიიწვიეს თსუ-ის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტში, სადაც ჯერ უმცროსი, ხოლო შემდგომ – უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი გახდა.
1971-73 წლებში როლანდ ტყებუჩავა სწავლობდა მ. ვ. ლომონოსოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში აკადემიკოს ალბერტ შირიაევის ხელმძღვანელობით. 1990 წელს, კიევის ტარას შევჩენკოს სახელობის ეროვნულ უნივერსიტეტში წარმატებით დაცული სადოქტორო დისერტაციის შემდეგ, წლების განმავლობაში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკისა და საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტის დოცენტი და პროფესორი. პარალელურად, ტემპუსის პროგრამით, სიცოცხლის ბოლომდე კითხულობდა ლექციებს პარიზის უნივერსიტეტში. მას ფრანგ კოლეგებთან ერთად აქვს გამოცემული აქვს 6 სახელმძღვანელო, ავტორია 2 მონოგრაფიისა.
წიგნის - „ალბათობის თეორია და მათემატიკური სტატისტიკა“ ხელმეორედ გამოცემის იდეა როლანდ ტყებუჩავას თანაკლასელებსა და მეგობრებს - აკადემიკოს მინდია სურგულაძეს (ვ. ა. მელნიკოვის სახელობის სპეციალური სამეცნიერო-კლევითი ლაბორატორიის ხელმძღვანელი) და ბიზნესმენ თეიმურაზ ხორხომელიძეს ეკუთვნის. სწორედ მათ შემოიკრიბეს მათემატიკოსები და, როგორც თავად უწოდებენ, „ალბათისტები“ სახელმძღვანელოს გადასამუშავებლად, შექმნეს წიგნის ელექტრონული ვერსია, შეუსაბამეს თანამედროვე მოთხოვნებს ამოცანების სტრუქტურა და ფორმულათა აღნიშვნები და წიგნი სტუდენტთა და ალბათობის თეორიით დაინტერესებული საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვან სახელმძღვანელოდ აქციეს. 
წიგნის რედაქტორია ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ვახტანგ კვარაცხელია, ხოლო რეცენზენტები, ასევე ფიზიკა- მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორები: ვაჟა ტარიელაძე და აკაკი გაბელაია. გამოიცა იგი თამარ ტყებუჩავასა და კახაბერ მანჯავიძის (შპს „პრინტ-ექსპრესის“ დამფუძნებელი) დახმარებით.
„როლანდი ჩემი კლასელი იყო და მასთან ბევრი საერთო მაკავშირებდა როგორც მეცნიერთან, მათემატიკოსთან და ბავშვობის მეგობართან. შემდგომში ჩვენი ცხოვრება ისე წარიმართა, რომ ხშირი ურთიერთობის საშუალება არ მოგვეცა. ბოლოს იგი 2002 წელს ვნახე და მაშინ მაჩუქა ახლად გამოცემული სახელმძღვანელო „ალბათობის თეორია და მათემატიკური სტატისტიკა“. ეს გახლდათ შესანიშნავი ნამუშევარი მეცნიერისა, რომელიც მუდმივად სტუდენტზე და ახალგაზრდობაზე ფიქრობდა და ცდილობდა, მათთვის ცოდნის გადაცემის სხვადახვა გზა მოეძებნა. 2016 წელს მას 70 წელი შეუსრულდა. სწორედ მაშინ მოვილაპარაკეთ მე და ბატონმა თეიმურაზ ხორხომელიძემ, ასეთი საჩუქარი მიგვეძღვნა მეგობრის ხსოვნისთვის. თემურმა უზრუნველყო გამოცემისთვის საჭირო უამრავი წვრილმანის ორგანიზება და მიხარია, რომ დღეს უკვე ხელთ გვაქვს გადამუშავებული და თანამედროვე მოთხოვნებს მორგებული სახელმძღვანელო, რომელსაც სულ მალე, კუბელი მეცნიერების თხოვნით, ესპანურადაც ვთარგმნით“, - გვითხრა წიგნის გამოცემის ერთ-ერთმა ინიციატორმა და სულისჩამდგმელმა მინდია სურგულაძემ.
პრეზენტაციაზე როლანდ ტყებუჩავას კოლეგებმა და მეგობრებმა მისი მოღვაწეობის სხვადასხვა ეტაპი გაიხსენეს, აღნიშნეს, რომ როლანდ ტყებუჩავა იყო მეცნიერული კეთილსინდისიერებით გამორჩეული მათემატიკოსი და ამავე დროს, სიკეთით და ზემაღალი ადამიანური თვისებებით დაჯილდოებული პიროვნება, რომლის გახსენება ცრემლის გარეშე დღესაც ძნელია. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის პროფესორმა ომარ ფურთუხიამ სახელმძღვანელოს მაღალი შეფასება მისცა და აღნიშნა, რომ, რაც მეტია სასწავლო ლიტერატურა სტუდენტებისთვის, მით უკეთესი შესაძლებლობა ეძლევათ - ჩასწვდნენ ალბათობის თეორიის ლაბირინთებს. „მე სწორედ იმ კათედრას წარმოვადგენ, რომელზეც ბატონი როლანდი დიდი ხანი მოღვაწეობდა. ჩვენ კარგად გვახსოვს იგი, როგორც გულისხმიერი და სტუდენტებზე გადაგებული ლექტორი, მუდმივად განვითარებაზე და სიახლეების დამკვიდრებაზე ორიენტირებული მეცნიერი, უშურველი და სიკეთით სავსე პიროვნება. მისი ეს თვისებები განაპირობებდა იმას, რომ როლანდთან მუშაობა ბედნიერება იყო. სამწუხაროა, რომ მისი სიცოცხლე შემოქმედებითი პოტენციალის აღმავლობის დროს შეწყდა“, - აღნიშნა ომარ ფურთუხიამ.
პრეზენტაციაზე მეცნიერი გაიხსენეს მისმა კოლეგებმა და მეგობრებმა აკაკი გაბელაიამ, ეთერ ქართველიშვილი-ელბაქიძემ, ირაკლი ბოკუჩავამ, ციცი ერისთავმა. მისი ხსოვნის უკვდავყოფისთვის ოჯახის სახელით მადლობა გადაიხადეს როლანდ ტყებუჩავას დებმა – დიანა და ქეთევან ტყებუჩავებმა. „არ შეიძლება როლანდი არ გყვარებოდა. იგი იყო ჩუმი, მოკრძალებული, დინჯი, გაწონასწორებული ადამიანი. რაც დღეს მისმა მეგობრებმა გააკეთეს, არის გასაოცარი მეგობრობის მაგალითი. მას შესანიშნავი ოჯახი ჰქონდა და მეუღლესთან, ქალბატონ მანანასთან ერთად, იყო ჩვენი გულღია მასპინძელი და ჭირისა თუ ლხინის გამზიარებელი. როლანდი იყო ღირსი იმისა, რაც ამ წიგნის გამოცემით მისთვის გაკეთდა. ეს კაცი იმსახურებდა ასეთ სიყვარულს“, - თქვა ირაკლი ბოკუჩავამ.
წიგნი, რომელიც ახლა როლანდ ტყებუჩავას თანაკლასელთა და თანაკურსელთა ძალისხმევით, განმეორებით გამოიცა, თავის დროზე, მადლიერების ნიშნად, ეძღვნებოდა მისი ლექტორების და თანაკურსელების – გვანჯი მანიას, რევაზ ჩიტაშვილის, ნუგზარ ელბაქიძის და ავთანდილ ნიქაბაძის ხსოვნას. ეს მიძღვნა, სახელმძღვანელოს გრიფთან ერთად, შესწორებულ გამოცემაზე ისევ დარჩა, როგორც როლანდ ტყებუჩავას სურვილი – პატივი მიეგო იმ ადამიანებისთვის, ვინც მის პროფესიონალად ჩამოყალიბებაში დიდი წვლილი შეიტანა. 
„ალბათობის თეორია და მათემატიკური სტატისტიკა“, ავ-ტორთან ერთად, ახალ სიცოცხლეს იწყებს. მისი წარდგენა იგეგმება ბათუმის მათემატიკური საზოგადოების საერთაშორისო კონფერენციაზე, რომელზეც კიდევ ერთხელ გაიჟღერებს აკადემიკოს ალბერტ შირიაევის სიტყვები: „ბევრი ასპირანტი მყავდა, მათ შორის, როლანდ ტყებუჩავა, რომელიც გამოირჩეოდა ზემაღალი გულმოდგინებით და ტალანტით, შრომისმოყვარეობით და წითელი ლოყებით, ამავე დროს, იყო უაღრესად მოკრძალებული...“.

ვრცლად

ორენოვანი ალბომის – „ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში“ პრეზენტაცია

საქართველოს დამოუკიდებლობის კვირეულის ფარგლებში, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის ორგანიზებით 29 მაისს გაიმართა ორენოვანი (ქართულ-ინგლისური) ალბომის - „ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში“ პრეზენტაცია. ალბომი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ცენტრალური საარჩევნო კომისიისა და საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონდის (IFES) ურთიერთთანამშრომლობის შედეგად მომზადდა და გამოიცა. 
ალბომში წარმოდგენილია 1918-1921 წლებში საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გამართული ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების შესახებ მასალები - საარჩევნო კანონმდებლობა, არჩევნების მომზადების პროცესი და ხარჯთაღრიცხვა, საარჩევნო სუბიექტებისა და საარჩევნო კამპანიის შესახებ ინფორმაცია, ასევე, არჩევნების შედეგების ამსახველი დოკუმენტები, არჩეულ პირთა ფოტოები და ბიოგრაფიული ცნობები. აქვე წარმოდგენილია 1921 წლის იანვარ-თებერვალში დაწყებული თვითმმართველობების ახალი არჩევნების სამზადისის შესახებ ინფორმაცია.
ალბომის რედაქტორმა, თსუ-ის ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელმა ზურაბ გაიპარაშვილმა თანამშრომლობისათვის მადლობა გადაუხადა ცენტრალურ საარჩევნო კომისიას, გამოცემის შემდგენლებს, თსუ-ის ბიბლიოთეკის თანამშრომლებს და საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონდის (IFES) წარმომადგენლებს.
„ჩვენ საუკუნის წინ გვქონდა არაჩვეულებრივი გამოცდილება და ისტორია იმისა, თუ როგორ იქმნებოდა საარჩევნო ადმინისტრაცია და საარჩევნო სისტემა; როგორ მოხდა, უამრავი გამოწვევის ფონზე, მსგავსი სისტემის ჩამოყალიბება და რეალურად მისი განხორციელება. ამ ალბომში წარმოდგენილია ყველა თვითმმართველი ორგანოს არჩევნები, რომელიც იმართებოდა 1918-1921 წლების განმავლობაში. ალბომის ბოლო ნაწილში მოცემულია - როგორ ემზადებოდა საქართველო 1921 წელს ახალი არჩევნებისთვის, რომელიც შემდგომ განვითარებული ტრაგიკული მოვლენების გამო შეწყდა. სულ, საქართველოში, გაიმართა 46 დამოუკიდებელი არჩევნები - 20 თვითმმართველ მაზრაში და 26 თვითმმართველ ქალაქში. ჩვენ გვქონდა საკმაოდ მყარი, სწრაფად განვითარებადი საარჩევნო სისტემა და ადმინისტრაცია, რომელიც ეფექტურად მუშაობდა. მინდა, მადლობა გადავუხადო ყველას, ვინც კი მონაწილეობა მიიღო ასეთი გამოცემის შედგენაში“, - განაცხადა ზურაბ გაიპარაშვილმა.
„მოხარული ვარ, რომ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს კიდევ ერთი კარგი შანსი მიეცა თავისი წვლილი შეიტანოს ქართული პარლამენტარიზმის ისტორიის სათავეების კვლევაში. ეს ნაშრომი არ არის მხოლოდ ფოტოალბომი, აქ მოძიებულია ბევრი მნიშვნელოვანი მასალა, რომელიც თვალწინ გვიცოცხლებს საუკუნის წინ განვითარებულ მოვლენებს“, - განაცხადა თსუ-ის რექტორის მოადგილემ ნინო ოკრიბელაშვილმა. 
საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარემ თამარ ჟვანიამ მადლობა გადაუხადა საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონდს (IFES) გაწეული დახმარებისათვის და თსუ-ს ამ მასალების დამუშავებისათვის. „საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიისთვის (ცესკო) დიდი პატივია, თსუ-სთან ერთად გახდეს ამ პროცესის მონაწილე და თავისი წვლილი შეიტანოს საქართველოს პირველი საარჩევნო გამოცდილების შესახებ არსებული ისტორიული წყაროების დამუშავებასა და გამოცემაში. ამით შევძლებთ საზოგადოებას გავაცნოთ და თითოეულ მოქალაქეს საშუალება მივცეთ, იხილოს ის უნიკალური გამოცდილება, რომელიც საქართველომ დამოუკიდებლობის პირველივე დღეებში დემოკრატიული საარჩევნო კულტურის ჩამოყალიბების კუთხით მიიღო. გამოცემაში წარმოდგენილი მასალებიდან მკითხველს საშუალება ეძლევა გაეცნოს იმდროინდელი საქართველოს რეალობას და თავად შეაფასოს, თუ რამდენად დიდი იყო მაშინდელი საქართველოს მზაობა და მისწრაფება დემოკრატიული განვითარებისაკენ და რაოდენ მნიშვნელოვანი დემოკრატიული პრინციპები ედო საფუძვლად პირველ საარჩევნო პროცესებს“, - აღნიშნა თამარ ჟვანიამ. 
პრეზენტაციაზე მისასალმებელი სიტყვით გამოვიდა საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონდის (IFES) წარმომადგენელი ქეთევან მაისურაძე, რომელმაც მადლობა გადაუხადა ალბომის ავტორ-შემდგენლებს: ირაკლი ირემაძეს და სალომე ჭანტურიძეს, ასევე მოწვეულ სტუმრებს.
ქართულ-ინგლისურენოვანი ალბომის ავტორ-შემდგენლები არიან: ირაკლი ირემაძე და სალომე ჭანტურიძე; მთარგმნელი: ქრისტინა თოლორდავა, რედაქტორები: ზურაბ გაიპარაშვილი (ქართული ტექსტი), დავით ღონღაძე და ლელა ჯავახიშვილი (ინგლისური ტექსტი); დიზაინერი: ლევან ნოზაძე.

ვრცლად

„90 ამბავი – მუხრანი“

„მუხრანის მოსვლა მახსოვს ლიტერატურულ წრეში... მოვიდა მაღალი, ბეჭებში ოდნავ მოხრილი, გრძელთმიანი და ჭკვიანთვალებიანი ბიჭი. იჯდა უხმოდ. სიტყვა ითხოვა ბოლოს. გვეგონა ლექსს წაიკითხავდა - არაფერიც, მარატივით მგზნებარე სიტყვა თქვა ბოხი და ზარჩადგმული ხმით... დაახლოებით ასე ილაპარაკა: - მე მჯერა, მოვა კაცი, პოეტი! დაანთებს ხანძარს, შეაზანზარებს მთებს, რომლებიც დგანან და Eელიან. მის ხმაზე დაიძრებიან მყინვარები, მდინარეები, აღმოსავლეთიდან ზვრები, დასავლეთიდან ჩაის ბუჩქები და სმენად მოვიდიან კაცნი და მხეცნი... მე მჯერა!... და რა იცოდა მუხრანმა, ან მე რა ვიცოდი, რომ ეს კაცი თვითონ იქნებოდა!“ - ასე იხსენებდა ნოდარ დუმბაძე მუხრან მაჭავარიანთან პირველ შეხვედრას. სხვა უამრავი, საინტერესო ამბავია მოთხრობილი წიგნში „90 ამბავი - მუხრანი“, რომლის პრეზენტაცია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, თაობებისთვის უკვე ლეგენდადქცეულ „93 აუდიტორიაში“ გაიმართა. იუბილეს სტუდენტები, პროფესორ-მასწავლებლები, მწერლები, პოეტის მეგობრები და ოჯახის წევრები დაესწრნენ. 
ნოდარ დუმბაძის „წინასწარმეტყველება“ ახდა: გასული საუკუნის „ქართული პოეზიის საპატიო რაინდად“ აღიარებული პოეტის ნათლობა, რომელიც თავიდანვე ხმაურით მოვიდა ქართულ პოეზიაში, 1949 წელს შედგა, როდესაც უნივერსიტეტის ლიტერატურულ ალმანახში „პირველი სხივი“ მისი ლექსები დაიბეჭდა. მკითხველმა განსაკუთრებულად შეიყვარა მისი „საბა“, „სხვისი მისაბაძი რა მჭირს“, „შენ სისხლო ჩემო“, „საშველს რომ აღარ მაძლევს ხოლმე მამულზე ფიქრი“, „მე ისეთ ქართველს რა ვუთხრა“, „ვითარცა მტკვარი“ და სხვა. საბჭოთა პერიოდში ეს სითამამე ხშირად ძვირად უჯდებოდა, პოეტის მიერ არჩეული გზა რთული და წინააღმდეგობებით აღსავსე აღმოჩნდა. დღემდე უცნობ ბიოგრაფიულ ცნობებს გაეცნობა მკითხველი ამ კრებულის საშუალებით - დაბადებიდან - გარდაცვალებამდე, სადაც მეუღლის, მწერლების, მეგობრების და ახლობლების მოგონებებია შესული. 
საიუბილეო საღამოზე მუხრან მაჭავარიანის შემოქმედებაზე და წიგნის მნიშვნელობაზე ჟურნალისტმა, მეცნიერებათა დოქტორმა, პროფესორმა იოსებ ჭუმბურიძემ ისაუბრა: „მუხრან მაჭავარიანის იუბილე უკვე რამდენიმე ადგილას აღინიშნა, მათ შორის, მეცნიერებათა ეროვნულ აკადემიაში, რაც ლოგიკური და ბუნებრივი იყო, რადგან მუხრან მაჭავარიანი ჩვენი დროის უკანასკნელი პოეტი-აკადემიკოსი იყო. მუხრანის სახელი განუყრელად არის დაკავშირებული უნივერსიტეტთან. XX საუკუნის ქართული პოეზიის სარბიელზე ანა კალანდაძის და მუხრან მაჭავარიანის გამოჩენა ნამდვილი მოვლენა იყო. ჩვენი აზრით, უნივერსიტეტში მისი შემოქმედება უნდა ისწავლებოდეს, რადგან ის არა მხოლოდ დიდი პოეტი, არამედ დიდი საზოგადო მოღვაწეც იყო. მისი ბიოგრაფიიდან და ცხოვრებიდან ახალგაზრდებმა ბევრი რამ უნდა ისწავლონ - უპირველეს ყოვლისა, სამშობლოს სიყვარული. XX საუკუნის მეორე ნახევარში არავის იმდენი არ გაუკეთებია თავისი სამშობლოსთვის, რამდენიც მას. სამშობლო მისთვის ყველაზე მაღლა იდგა და მთელი მისი შემოქმედება ამის დადასტურებაა. სასიამოვნოა ის ფაქტი, რომ თსუ-ის სტუდენტებმა გამოიჩინეს ინიციატივა, რომ პოეტის იუბილე აღენიშნათ. უნივერსიტეტი უნდა „მიუბრუნდეს“ ისეთ ადამიანებს, როგორიცაა კონსტანტინე გამსახურდია, ზვიად გამსახურდია, მუხრან მაჭავარიანი და სხვა გამოჩენილი ადამიანები - ამ მიმართულებით უნივერსიტეტში ძვრები შეინიშნება და მისასალმებელია თსუ-ის ხელმძღვანელობის ინიციატივა, აღდგეს ახალგაზრდა მწერალთა წრეც... ის, რაც გასულ საუკუნეში 93-ე აუდიტორიაში ხდებოდა, ძალიან მნიშვნელოვანი იყო არა მარტო უნივერსიტეტისთვის, არამედ ქვეყნისთვის“... 
კრიტიკოსის, ფილოლოგიის დოქტორის ლევან ბრეგაძის აზრით, კრებული „90 ამბავი - მუხრანი“ მნიშვნელოვანია იმ თვალსაზრისითაც, რომ, ფაქტობრივად, საზოგადოებამ მუხრან მაჭავარიანის ბიოგრაფია კარგად არ იცის. 
„მაშინ არ ხმაურდებოდა ის დეტალები, რომელსაც ამ წიგნის საშუალებით იგებს მკითხველი. განსაკუთრებით ფასეულია ოჯახის წევრების მოგონებები, მათ შორის, მისი მეუღლის, ლამარა ბოკერიას ჩანაწერები. ამასთან, ამბები ისეა დალაგებული, რომ მკითხველის თვალწინ პოეტის მთელი ცხოვრება გაივლის. წიგნში შესულია უნიკალური ფოტო-მასალა. სწორედ ამ მოგონებებიდან ჩანს, თუ როგორი რთული ცხოვრება ჰქონდა პოეტს. მუხრანს ჰყავდა მეგობრები, ახალგაზრდებს გვეგონა, რომ ეს იყო სანიმუშო მეგობრობა, მაგრამ სამწუხაროდ, როგორც შემდეგ გაირკვა, ასე არ ყოფილა. მისი მეუღლე ერთ-ერთ მეგობარზე წერს: „უკადრებელი იკადრა!“ ხანდახან ზოგიერთები დღემდე ცდილობენ დააკნინონ მისი დამსახურება ეროვნულ-გამათავისუფლებელ მოძრაობაში და ქართული პოეზიის წინაშე. მან ქართულ პოეზიას ახალი სიცოცხლე შემატა, არასდროს ყოფილა „საბჭოთა პოეტი“ - ეს მის ყველა სტრიქონში იგრძნობა. მახსოვს, როდესაც მან 1964 წელს წაიკითხა ლექსი „გაუმარჯოს საქართველოს მოთმინების ფიალას“, „მეხივით გავარდა“, რასაც პოეტის რეპრესია მოჰყვა. ვითომდა „შემოქმედებითი მივლინებით“ 2 წლით ბულგარეთში გაუშვეს. სინამდვილეში ეს იყო ერთგვარი გადასახლება, როგორც არასაიმედო მუშაკისა. მისი მოგონებებიდან ჩანს, როგორ ენატრებოდა ოჯახი. როდესაც დაბრუნდა, ჟურნალ „დილას“ რედაქტორად დანიშნეს. სწორედ მაშინ გამოიცა საბავშვო გამოცემა „მთიები“ - კალენდარი, თუმცა მეორე ნომერი აღარ გამოსულა. 80-იანი წლების შუა ხანებში ალმანახ „საუნჯის“ რედაქტორი იყო, სადაც მხოლოდ თარგმანები იბეჭდებოდა. ხუმრობდა ხოლმე - „საუნჯეში“ კი არა, „სამუნჯეში“ ვმუშაობო. როდესაც ეროვნულ-გამათავისუფლებელი მოძრაობის ახალი ტალღა მოახლოვდა, მუხრანი ასეთ „უწყინარ“ ადგილზეც კი საშიშად მოეჩვენათ. პოეტი მოგვიანებით დაფასდა - 1987 წელს რუსთაველის პრემია მისცეს, შემდეგ მწერალთა კავშირის თავმჯდომარედაც ავირჩიეთ. დრომ გვიჩვენა, რომ მისი ცხოვრება თავგანწირვა იყო“, - ასე გაიხსენა პოეტი ლევან ბრეგაძემ. 
პოეტი და მეგობარი პროფესორებმა ელდერ ნადირაძემ, მანანა გაბაშვილმა, გამომცემლობა „ინტელექტის“ დირექტორმა კახმეგ კუდავამ, მედეა ღლონტმა გაიხსენეს.
„მუხრან მაჭავარიანის პოეზია - ეს იყო შეძახილი, გაფრთხილება... მის მოღვაწეობას უკვალოდ არ ჩაუვლია, მის ლექსებზე თაობები აღიზარდა, ეს იყო ერთგვარი ბიძგი დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის გზაზე. ჩვენი უახლესი ისტორიის მძიმე დღეები მასაც შეეხო. ერთ დღეს გავიგე, როგორ დაცხრილეს მისი ფანჯარა, შემდეგ როგორ დააპატიმრეს მუხრანი და ვახტანგ ბოჭორიშვილი... მუხრანს დიაბეტი ჰქონდა და მისთვის განსაკუთრებული კვების რეჟიმი იყო აუცილებელი, მასთან მისულებს პოლიციელები დარცხვენილები დაგვხვდნენ, რადგან ისინიც მის ლექსებზე იყვნენ გაზრდილებ. გვითხრეს - რა ვქნათ, ზემოდან გვიბრძანესო. როდესაც მუხრანი უნივერსიტეტში მოდიოდა, აუდიტორიაში ხალხის ტევა არ იყო, 50 წლის იუბილეზე ვერც შევაღწიე. ახალგაზრდობა უნდა დაფიქრდეს იმაზე, რომ ეროვნული გრძნობა, ამავე დროს, თვითგადარჩენის ინსტიქტია. რაც უფრო მებრძოლები და ამაყები ვიქნებით, ყველა ანგარიშს გაგვიწევს. ჩვენი სურვილია, რომ მისმა პოეზიამ შეიძინოს თავისი ნამდვილი შინაარსი და რომ კვლავაც ჩასწვდეთ - რისი თქმა უნდოდა პოეტს. ეს იქნება მუხრან მაჭავარიანის გამარჯვება“, - ასე მიმართა სტუდენტებს პროფესორმა მანანა გაბაშვილმა. 
აღსანიშნავია, რომ საიუბილეო საღამოზე ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის ფილოლოგიის მიმართულების სტუდენტებმა თამარ ვაშაკიძის ხელმძღვანელობით, მუხრან მაჭავარიანის ლექსების ციკლის („1832“ და „წელიწადის დრონი“) მიხედვით შექმნილი ორი კომპოზიცია წარმოადგინეს. 
პოეტის შვილის, პროფესორ ნანა მაჭავარიანის ინფორმაციით, წიგნის - „90 ამბავი - მუხრანი“ შექმნის იდეა გამომცემლობა „არტანუჯის“ დირექტორს ბუბა კუდავას ეკუთვნის. 
„დღევანდელ აჩქარებულ საუკუნეში ადამიანებს წიგნის კითხვისთვის ნაკლებად სცალიათ, ამიტომ მცირე მოცულობის „თან-საკითხავი“ ისტორიები იქმნება. ამ კრებულში მკითხველისთვის ბევრი უცნობი ბიოგრაფიული ამბავია შეტანილი, რომელსაც ოჯახის წევრები, ნათესავები, მეუღლე, მეგობრები: ლამარა ბოკერია, თინათინ (დოდო) ჭიჭინაძე, დოდო მაჭავარიანი, ნანა მაჭავარიანი, ლერი ახმეტელი, ანა ახმეტელი, ლევან აბრამიშვილი, თამარ აბრამიშვილი, ლევან ბრეგაძე, რატი ამაღლობელი, ზურაბ თოდაძე, ნოდარ დუმბაძე, თამარ ვაშაკიძე, მურმან ლებანიძე, ელდერ ნადირაძე, დათო ტურაშვილი, შოთა ჩანტლაძე, გივი ძნელაძე, იოსებ ჭუმბურიძე იხსენებენ დაბადებიდან - გარდაცვალებამდე... მადლობა მინდა გადავუხადო თსუ-ის თვითმართველობის სტუდენტებს, გამომცემლობა „არტანუჯის“ დირექტორს ბუბა კუდავას და მის მეგობრებს მამის დაფასებისა და გახსენებისთვის“, - განაცხადა ნანა მაჭავარიანმა. 
საიუბილეო საღამოზე არაერთხელ აღინიშნა, რომ მუხრან მაჭავარიანმა თავისი შემოქმედებით ეპოქა შექმნა, მისი ცხოვრება და მოღვაწეობა ამის დადასტურებაა.

ვრცლად