წიგნის თარო

დემოკრატიის გაკვეთილები – ამერიკის შეერთებული შტატების პოლიტიკური ისტორია (1877-2008 წლები)

ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ამერიკისმცოდნეობის საგანმანათლებლო პროგრამის და თსუ-ის ამერიკისმცოდნეობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელის, პროფესორ ვასილ კაჭარავას წიგნის - „დემოკრატიის გაკვეთილები - ამერიკის შეერთებული შტატების პოლიტიკური ისტორია (1877-2008 წლები)“ პრეზენტაცია გაიმართა თსუ-ში. ღონისძიებას თსუ-ის რექტორი გიორგი შარვაშიძე, საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურის და სპორტის მინისტრი მიხეილ ბატიაშვილი, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მრჩეველი განათლების საკითხებში მიხეილ ჩხენკელი, საქართველოში აშშ-ის სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩის მოვალეობის შემსრულებელი ელიზაბეთ რუდი, თსუ-ის პროფესორები და სტუდენტები ესწრებოდნენ. 
პროფესორ ვასილ კაჭარავას სახელმძღვანელოში „დემოკრატიის გაკვეთილები - ამერიკის შეერთებული შტატების პოლიტიკური ისტორია (1877-2008 წლები)“ წარმოდგენილია ამერიკის შეერთებული შტატების პოლიტიკური ისტორია 1877 წლიდან 2008 წლამდე. წიგნი აშშ საელჩოს გრანტის ფარგლებში თსუ-ის მხარდაჭერით გამოიცა.
„სახელმძღვანელო მნიშვნელოვანია დღეს მიმდინარე იმ კამპანიისთვის, რომელსაც აწარმოებს ჩვენი მთავრობა - ესაა ქართველი საზოგადოებისთვის დასავლეთის ფასეულობების უკეთ ახსნა. სწორედ ამ რაკურსში უნდა დავინახოთ სახელმძღვანელოს მნიშვნელობა, რომელიც არამარტო ჩვენი სტუდენტებისთვის, არამედ ჩვენს საზოგადოებას აძლევს აშშ-ს შესახებ ფართო და ობიექტურ ინფორმაციას“, - განაცხადა ავტორმა.
წიგნი განკუთვნილია საქართველოს უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტებისათვის, ასევე, ამერიკის ისტორიით დაინტერესებული ფართო მკითხველი საზოგადოებისთვის. წიგნის რედაქტორია ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი ელენე მეძმარიაშვილი, რეცენზენტები: ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი თედო ჯაფარიძე და მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი მიხეილ ბარნოვი. 
სახელმძღვანელო აერთიანებს შემდეგ თემებს: პოსტრეკონსტრუქციული ერა კვლავ გაერთიანებულ ამერიკაში; პროგრესივიზმის ერა; 1920-იანი წლები - აყვავების ხანა; დიდი დეპრესია და „ახალი კურსი“; ამერიკის შეერთებული შტატები მეორე მსოფლიო ომში; მეამბოხე 1960 წლები; ვიეტნამის სინდრომიდან სტაგფლაციის ფენომენამდე; რონალდ რეიგანის კონსერვატიული რევოლუცია და ამერიკის შეერთებული შტატები - მონოპოლარული სამყაროს ლიდერი. წიგნში აგრეთვე გაეცნობით ამონარიდებს ამერიკის პრეზიდენტების საინაგურაციო გამოსვლებიდან. ის ქრონოლოგიურად მოგვითხრობს აშშ-ის იმ შიდა და გარე პოლიტიკური მოვლენების, მოძრაობების და აშშ-ის გამორჩეული პოლიტიკოსების მოღვაწეობის შესახებ, რომლებმაც გავლენა მოახდინეს აშშ-ის პოლიტიკის ფორმირებასა და განვითარებაზე.
როგორც თსუ-ის რექტორმა გიორგი შარვაშიძემ აღნიშნა, „მნიშვნელოვანია, რომ თსუ-ში სამივე საფეხურზე მიმდინარეობს ამერიკანისტიკის გაძლიერებული სწავლება.
„აშშ საელჩო მოხარულია, რომ თანამშრომლობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან. ახალი წიგნი, რომლის პრეზენტაციაც დღეს გაიმართა, ეხება აშშ-ს დემოკრატიის გაკვეთილებს. წიგნი გამოიცა აშშ-ს საელჩოს მიერ წიგნების თარგმნის პროგრამის ფარგლებში, რომელიც ქართველ მკითხველს აძლევს საშუალებას ქართულად გაეცნოს ამერიკულ-სამეცნიერო ლიტერატურას“, - განაცხადა საქართველოში აშშ-ს სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩის მოვალეობის შემსრულებელმა ელიზაბეთ რუდმა.
აშშ-ს საელჩოს მიერ წიგნების თარგმნის პროგრამის ფარგლებში მალე გამოიცემა სახელმძღვანელოს II ტომი - „დემოკრატიის გაკვეთილები - ამერიკის შეერთებული შტატების პოლიტიკური ისტორია (დასაბამიდან 1877 წლამდე)“, რომელიც პროფესორმა ელენე მეძმარიაშვილმა მოამზადა.

ვრცლად

გლობალური ეკონომიკა: პოსტ კრიზისიდან მდგრად განვითარებამდე

9 ნოემბერს სასტუმრო „რედისონში“ საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორის ირაკლი კოვზანაძის წიგნის - „გლობალური ეკონომიკა: პოსტ კრიზისიდან მდგრად განვითარებამდე“ (Global Economy: Post-Crisis to Sustainable Development) პრეზენტაცია გაიმართა.
წიგნი ამერიკულმა გამომცემლობა iUniverse-მა გამოსცა. მასში გაანალიზებულია გლობალური ეკონომიკური და ფინანსური კრიზისების გამომწვევი მაკროეკონომიკური, ინსტიტუციონალური და სტრუქტურული ფაქტორები. პრეზენტაციას აკადემიური და ბიზნესწრეების წარმომადგენლები, საერთაშორისო ორგანიზაციების, პარლამენტისა და მთავრობის წევრები დაესწრნენ.

ავტორმა თავის გამოსვლაში აღნიშნა, რომ მისი ინტერესის სფერო ამ შემთხვევაში ორ ნაწილად იყოფა - გლობალიზაცია და არასტაბილურობა ეკონომიკასა და საფინანსო სექტორში. მისი თქმით, ეს უკანასკნელი უფრო მეტად აისახება საბანკო სფეროზე, რომელიც ყველაზე მეტად მგრძნობიარეა არასტაბილურობის მიმართ და აქედან მოდის ყველანაირი კრიზისი. „ამ მიმართულების შესწავლა წლების განმავლობაში მიმდინარეობდა. მას რამდენიმე წიგნიც მიეძღვნა და რადგან ჩემში არის ორი ნაწილი - ერთი მათემატიკოსისა და მეორე - ეკონომისტის, ამ წიგნშიც ყველა კვლევა მათემატიკაზეა დაფუძნებული. მასში იმ ეკონომიკური სკოლის მიმართულებებია წარმოდგენილი, რომლებიც ჩვენ სფეროში არსებობს. მათ შორისაა ავსტრიული ეკონომიკური სკოლა, რომელიც დღეს ძალიან პოპულარულია“, - აღნიშნა ირაკლი კოვზანაძემ.
წიგნში - „გლობალური ეკონომიკა: პოსტ კრიზისიდან მდგრად განვითარებამდე“ გაანალიზებულია ეკონომიკური კრიზისების ყველა ბუნება. მასში საუბარია ე.წ. მოსაზღვრე საბანკო კრიზისებზე, რომელიც პროფესორმა ირაკლი კოვზანაძემ დაამკვიდრა და დღეს უკვე ფართოდ გამოიყენება საბანკო და საფინანსო სექტორში. „მსგავსი მოვლენა ჩვენ ორჯერ გვქონდა. ერთი 1993-1994 წლებში, რომელმაც, ფაქტობრივად, დაანგრია მთელი საფინანსო სექტორი და 1998-1999 წლებში, როცა სავალუტო კრიზისი დაფიქსირდა და შემდეგ მოსაზღვრე საბანკო კრიზისში აღარ გადაიზარდა“, - აღნიშნა ავტორმა.
წიგნში მოცემულია არა ერთი საინტერესო ინფორმაცია და სხვა ქვეყნების მაგალითებზე არის აგებული მოდელები, თუ როგორ უნდა ავიცილოთ თავიდან ფინანსური კრიზისი, ან როგორ უნდა მოხდეს ამ ტიპის მოვლენების პრევენცია.
ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის (EBRD) წარმომადგენელმა საქართველოში ბრუნო ბალვანერამ წიგნს ღრმა და პროფესიული ნაწარმოები უწოდა მათთვისაც კი, ვინც საბანკო სექტორში არ მუშაობს. „ეს არის თქვენი წვლილი ფინანსური სისტემის სტაბილურობაში, არა მარტო საქართველოში, არამედ მსოფლიოში. თქვენი წიგნი არის იმაზე - თუ რა ქმნის კრიზისს. თქვენ ახერხებთ ყველაფრის განმარტებას და ახსნას. 5 წელი და 6 თვე, როცა საქართველოში ვიყავი, ყოველთვის ვითვალისწინებდი თქვენს გონივრულ, ძალიან ჭკვიანურ სიტყვებსა და რჩევებს, თქვენს ხედვებს“, - მიმართა ბრუნო ბალვანერამ ირაკლი კოვზანაძეს.
საქართველოს მეცნიერების ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტმა გიორგი კვესიტაძემ განსაკუთრებით აღნიშნა, რომ ამერიკული გამომცემლობა iUniverse ავტორიტეტული გამომცემლობაა და მხოლოდ სერიოზულ ნაშრომებს ბეჭდავს, რაც წიგნის მნიშვნელობას კიდევ უფრო ზრდის.
საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორმა გიორგი კეკელიძემ კი ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ირაკლი კოვზანაძე არა მხოლოდ დიდი მეცნიერი, არამედ წიგნის დიდი მეგობარი და ეროვნული ბიბლიოთეკის გულშემატკივარია: „ბატონი ირაკლი არის ერთ-ერთი იმ პირთაგანი, რომლის აქტიურობის შედეგადაც ეროვნული ბიბლიოთეკის ლეგენდარული პირველი კორპუსი ძალიან მალე, სრულად რეაბილიტირდება. ხშირად მწყდებოდა გული და აღვნიშნავდი, რომ, როცა წიგნს ახსენებდნენ, ჩვენს ქვეყანაში გონება მხოლოდ მხატვრულ ლიტერატურას იხსენებდა. ეს ასე არ არის - წიგნი ნებისმიერი ტიპის ნაშრომს გულისხმობს და ეს მნიშვნელოვანია იმის ფონზე, რომ ფრანკფურტში გერმანელები ხაზგასმით მეკითხებოდნენ - რატომ არ არის მრავლად უცხოურ ენაზე ქართული სამეცნიერო ლიტერატურა. ასეთი ტიპის გამოცემა, რაც დღეს ხელთ გვაქვს, არის თვისობრივად ახალი სიტყვა“, - აღნიშნა გიორგი კეკელიძემ.
ირაკლი კოვზანაძის წიგნი - „გლობალური ეკონომიკა: პოსტ კრიზისიდან მდგრად განვითარებამდე“ - ყველა უნივერსიტეტსა და ბიბლიოთეკას უსასყიდლოდ გადაეცემა და ნებისმიერ მსურველს შეეძლება გაეცნოს.

9 ნოემბერს სასტუმრო „რედისონში“ საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარის, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორის ირაკლი კოვზანაძის წიგნის - „გლობალური ეკონომიკა: პოსტ კრიზისიდან მდგრად განვითარებამდე“ (Global Economy: Post-Crisis to Sustainable Development) პრეზენტაცია გაიმართა.წიგნი ამერიკულმა გამომცემლობა iUniverse-მა გამოსცა. მასში გაანალიზებულია გლობალური ეკონომიკური და ფინანსური კრიზისების გამომწვევი მაკროეკონომიკური, ინსტიტუციონალური და სტრუქტურული ფაქტორები. პრეზენტაციას აკადემიური და ბიზნესწრეების წარმომადგენლები, საერთაშორისო ორგანიზაციების, პარლამენტისა და მთავრობის წევრები დაესწრნენ.
ავტორმა თავის გამოსვლაში აღნიშნა, რომ მისი ინტერესის სფერო ამ შემთხვევაში ორ ნაწილად იყოფა - გლობალიზაცია და არასტაბილურობა ეკონომიკასა და საფინანსო სექტორში. მისი თქმით, ეს უკანასკნელი უფრო მეტად აისახება საბანკო სფეროზე, რომელიც ყველაზე მეტად მგრძნობიარეა არასტაბილურობის მიმართ და აქედან მოდის ყველანაირი კრიზისი. „ამ მიმართულების შესწავლა წლების განმავლობაში მიმდინარეობდა. მას რამდენიმე წიგნიც მიეძღვნა და რადგან ჩემში არის ორი ნაწილი - ერთი მათემატიკოსისა და მეორე - ეკონომისტის, ამ წიგნშიც ყველა კვლევა მათემატიკაზეა დაფუძნებული. მასში იმ ეკონომიკური სკოლის მიმართულებებია წარმოდგენილი, რომლებიც ჩვენ სფეროში არსებობს. მათ შორისაა ავსტრიული ეკონომიკური სკოლა, რომელიც დღეს ძალიან პოპულარულია“, - აღნიშნა ირაკლი კოვზანაძემ. წიგნში - „გლობალური ეკონომიკა: პოსტ კრიზისიდან მდგრად განვითარებამდე“ გაანალიზებულია ეკონომიკური კრიზისების ყველა ბუნება. მასში საუბარია ე.წ. მოსაზღვრე საბანკო კრიზისებზე, რომელიც პროფესორმა ირაკლი კოვზანაძემ დაამკვიდრა და დღეს უკვე ფართოდ გამოიყენება საბანკო და საფინანსო სექტორში. „მსგავსი მოვლენა ჩვენ ორჯერ გვქონდა. ერთი 1993-1994 წლებში, რომელმაც, ფაქტობრივად, დაანგრია მთელი საფინანსო სექტორი და 1998-1999 წლებში, როცა სავალუტო კრიზისი დაფიქსირდა და შემდეგ მოსაზღვრე საბანკო კრიზისში აღარ გადაიზარდა“, - აღნიშნა ავტორმა. წიგნში მოცემულია არა ერთი საინტერესო ინფორმაცია და სხვა ქვეყნების მაგალითებზე არის აგებული მოდელები, თუ როგორ უნდა ავიცილოთ თავიდან ფინანსური კრიზისი, ან როგორ უნდა მოხდეს ამ ტიპის მოვლენების პრევენცია. ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის (EBღD) წარმომადგენელმა საქართველოში ბრუნო ბალვანერამ წიგნს ღრმა და პროფესიული ნაწარმოები უწოდა მათთვისაც კი, ვინც საბანკო სექტორში არ მუშაობს. „ეს არის თქვენი წვლილი ფინანსური სისტემის სტაბილურობაში, არა მარტო საქართველოში, არამედ მსოფლიოში. თქვენი წიგნი არის იმაზე - თუ რა ქმნის კრიზისს. თქვენ ახერხებთ ყველაფრის განმარტებას და ახსნას. 5 წელი და 6 თვე, როცა საქართველოში ვიყავი, ყოველთვის ვითვალისწინებდი თქვენს გონივრულ, ძალიან ჭკვიანურ სიტყვებსა და რჩევებს, თქვენს ხედვებს“, - მიმართა ბრუნო ბალვანერამ ირაკლი კოვზანაძეს.საქართველოს მეცნიერების ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტმა გიორგი კვესიტაძემ განსაკუთრებით აღნიშნა, რომ ამერიკული გამომცემლობა iUniverse ავტორიტეტული გამომცემლობაა და მხოლოდ სერიოზულ ნაშრომებს ბეჭდავს, რაც წიგნის მნიშვნელობას კიდევ უფრო ზრდის. საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორმა გიორგი კეკელიძემ კი ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ირაკლი კოვზანაძე არა მხოლოდ დიდი მეცნიერი, არამედ წიგნის დიდი მეგობარი და ეროვნული ბიბლიოთეკის გულშემატკივარია: „ბატონი ირაკლი არის ერთ-ერთი იმ პირთაგანი, რომლის აქტიურობის შედეგადაც ეროვნული ბიბლიოთეკის ლეგენდარული პირველი კორპუსი ძალიან მალე, სრულად რეაბილიტირდება. ხშირად მწყდებოდა გული და აღვნიშნავდი, რომ, როცა წიგნს ახსენებდნენ, ჩვენს ქვეყანაში გონება მხოლოდ მხატვრულ ლიტერატურას იხსენებდა. ეს ასე არ არის - წიგნი ნებისმიერი ტიპის ნაშრომს გულისხმობს და ეს მნიშვნელოვანია იმის ფონზე, რომ ფრანკფურტში გერმანელები ხაზგასმით მეკითხებოდნენ - რატომ არ არის მრავლად უცხოურ ენაზე ქართული სამეცნიერო ლიტერატურა. ასეთი ტიპის გამოცემა, რაც დღეს ხელთ გვაქვს, არის თვისობრივად ახალი სიტყვა“, - აღნიშნა გიორგი კეკელიძემ.ირაკლი კოვზანაძის წიგნი - „გლობალური ეკონომიკა: პოსტ კრიზისიდან მდგრად განვითარებამდე“ - ყველა უნივერსიტეტსა და ბიბლიოთეკას უსასყიდლოდ გადაეცემა და ნებისმიერ მსურველს შეეძლება გაეცნოს.

ვრცლად

საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკა კარლ კაუცკის თვალით

თსუ-ში გერმანიის სოციალ-დემოკრატიის ერთ-ერთი თეორიტიკოსისა და ლიდერის კარლ კაუცკის წიგნის - „საქართველოს გლეხთა სოციალ-დემოკრატიული რესპუბლიკა: შთაბეჭდილებანი და დაკვირვებანი“ - სამენოვანი (ქართულ-ინგლისურ-გერმანული) გამოცემის პრეზენტაცია გაიმართა. წიგნი ასახავს კარლ კაუცკის საქართველოში ვიზიტს 1920 აგვისტოში. მან საქართველოში ქართველ სოციალ-დემოკრატების მოწვევით ევროპელ სოციალისტთა დელეგაციასთან ერთად იმოგზაურა. დელეგაციის ყველაზე ცნობილი წევრი იყო კარლ კაუცკი, სოციალ-დემოკრატიის დიდი თეორიტიკოსი და მრავალი ნაშრომის ავტორი, რომელმაც ხალხში მარქსიზმის პოპულარიზაცია მოახდინა. კაუცკის რუსეთის რეჟიმისადმი კრიტიკული დამოკიდებულება იყო მიზეზი იმისა, რომ იგი ასე სძულდათ ლენინს და ტროცკის. ლენინი მას მოღალატედ მოიხსენიებდა, რადგან მხარი არ დაუჭირა ბოლშევიკურ გადატრიალებას და დიქტატორული რეჟიმის დამყარებას. კაუცკი დელეგაციასთან ერთად ევროპაში არ დაბრუნებულა, მან გადაწყვიტა, კიდევ რამდენიმე თვით დარჩენილიყო საქართველოში, რათა ღრმა წარმოდგენა შექმნოდა აქ განვითარებულ მოვლენებზე. 1921 წელს, როდესაც წითელმა არმიამ საქართველოდან სოციალ-დემოკრატიული მთავრობა განდევნა, კაუცკი აკრიტიკებდა და გმობდა რუსული კომუნიზმის აგრესიას. 
კარლ კაუცკიმ თავის წიგნს - „საქართველოს გლეხთა სოციალ-დემოკრატიული რესპუბლიკა: შთაბეჭდილებანი და დაკვირვებანი“, რომელიც გერმანულ ენაზე 1921 წელს გამოიცა, საფუძვლად დაუდო 1920 წლის ოქტომბერ-დეკემბერში შეგროვებული ინფორმაციის გააზრება და შეფასება. ავტორი თავის წიგნში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის თითქმის ყველა სფეროს განიხილავს, ასევე, აანალიზებს ქართულ სოციალ-დემოკრატიულ მოდელს, აკრიტიკებს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციას, მოითხოვს საქართველოს სუვერენიტეტის დაცვასა და დამოუკიდებლობის აღდგენას. წიგნი იმავე წელს ითარგმნა ინგლისურად და ავტორის წინასიტყვაობით გამოიცა დიდ ბრიტანეთში. 
ახალი სამენოვანი გამოცემისთვის შესავალი პროფესორებმა: დიმიტრი შველიძემ, სტივენ ჯონსმა და ზიგფრიდ ჰეიმანმა სპეციალურად მოამზადეს. წიგნს დაერთვის კომენტარები და ავტორის საქართველოში ვიზიტის ამსახველი ფოტო-მასალები. 
„დღეს, როცა აღარავის უკვირს სოციალისტური მთავრობების მოსვლა ევროპის ქვეყნებში, მსოფლიოს ისტორიამ შეიძლება გაიხსენოს, რომ სოციალ-დემოკრატიული მთავრობების წელთაღრიცხვა სწორედ საქართველოში დაიწყო, როცა თბილისში 1918 წლის 26 მაისს გამოცხადდა დამოუკიდებლობა. ახალი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს სათავეში ქართველი სოციალ-დემოკრატები იდგნენ, რომლებსაც თავიანთი თავი ევროპის სოციალ-დემოკრატიის მოწაფეებად მიაჩნდათ. ისინი ხომ მარქსის, ენგელსისა და მათი უპირველესი მემკვიდრის - კარლ კაუცკის ნააზრევით აღიზარდნენ“, - წერს წიგნის წინასიტყვაობაში დიმიტრი შველიძე. 
„არსებობს ბოლშევიკური სტერეოტიპი, რომ პირველი სოციალ-დემოკრატიული რესპუბლიკა „წარუმატებელი ექსპერიმენტი“ იყო, რომ იგი სუსტი და სიცოცხლის უუნარო სახელმწიფო გახლდათ და ამიტომაც დაინგრა. ეს დისკურსი, სამწუხაროდ, დიდი ხნის განმავლობაში იყო ფესვგადგმული საქართველოში და რეალურად რა ხდებოდა, ამაზე ხმამაღლა არავინ ლაპარაკობდა. 
კარლ კაუცკის ნაშრომი გვაძლევს იმის საშუალებას, რომ კიდევ ერთხელ გადავაფასოთ უახლოესი წარსული და სხვა თვალით შევხედოთ იმდროინდელ რეალობას - თუ როგორ იყო შეფასებული ის ინტელექტუალებისა და პოლიტიკოსების მიერ. 
ძალიან მნიშვნელოვანია ის შეფასებები, რომელსაც სოციალ-დემოკრატიის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი კარლ კაუცკი აკეთებს პირველი რესპუბლიკის დროინდელი საქართველოს შესახებ. ამ წიგნით დაიწყო მთელი დისკუსია, რომელშიც ლევ ტროცკიც ჩაერთო. თუმცა, დასკვნა ისაა, რომ ქართული სოციალ-დემოკრატია, მართლაც, მაგალითის მიმცემი იყო მთელი ევროპისთვის და ეს იყო ძალიან წარმატებული ექსპერიმენტი, რომელიც სამწუხაროდ დამთავრდა, მხოლოდ იმის გამო, რომ ბოლშევიკურმა რუსეთმა დაიპყრო საქართველო“, - აღნიშნა თსუ-ის რექტორმა გიორგი შარვაშიძემ. 
ფრიდრიხ ებერტის ფონდის საქართველოს წარმომადგენლობასთან პარტნიორობით უნივერსიტეტმა წიგნი ქართულ ენაზე პირველად თარგმნა და ახალი გამოცემა მოამზადა. ფონდის ხელმძღვანელმა სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებში ფელიქს ჰეტმა ისაუბრა წიგნის ავტორის პოზიციაზე. „წიგნში კარგად ჩანს, რომ კომუნისტები და სოციალ-დემოკრატები ერთმანეთისგან განსხვავდებიან. ნაშრომი შეიძლება აღვიქვათ, როგორც ერთგვარი ინსპირაცია, თუ როგორი უნდა იყოს პოლიტიკოსებისა და ინტელექტუალების პასუხისმგებლობა. მასში საინტერესოდ არის გადმოცემული სხვადასხვა თეორიული დებატები სოციალ-დემოკრატიის ირგვლივ“, - აღნიშნა ფელიქს ჰეტმა. 
„ნაშრომში ფაქტობრივად ყველა სფეროა წარმოდგენილი კაუცკის შეფასებით, მისი თვალთახედვით და ძალიან საინტერესოდ არის განსაზღვრული პერსპექტივები - როგორ განვითარდებოდა ქართული სახელმწიფო რომ არა ბოლშევიკური ინტერვენცია“, - აღნიშნა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის (1918-1921 წწ.) შემსწავლელი ცენტრი-ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელმა ირაკლი ირემაძემ, რომელიც ქართული გამოცემის ერთ-ერთი რედაქტორიცაა. 
სახელმწიფოს ბუნებრივი პირობები, ისტორია, მიწათმოქმედება, მრეწველობა, სოციალური რევოლუცია, მთავრობის სირთულეები, კაპიტალიზმი და სოციალიზმი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის სიმტკიცე, რესპუბლიკის საგარეო პოლიტიკა, ბოლშევიკური შემოჭრა და მოსკოვის ბონაპარტიზმი - ეს ის საკითხებია, კარლ კაუცკი თავის ნაშრომში რომ განიხილავს და აანალიზებს. 
წიგნი ქართულად თარგმნა სოფიკო შუბითიძემ, გამოსაცემად მოამზადეს უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკისა და გამომცემლობის თანამშრომლებმა. 
პროექტი განხორციელდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის 100 წლის იუბილეს ფარგლებში. წიგნის ახალი გამოცემა მკითხველის წინაშე პირველად ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე იყო წარდგენილი.

ვრცლად

„14 გბ“ – ისტორიები აფხაზეთზე

„თითქმის 25 წელი გავიდა, რაც სახლიდან წავედი და აღარ დავბრუნდი... ამ ქვეყანაზე არსებულ ხმაურთაგან ის ხმა, რასაც მაშინ ჩემი ჭიშკარი გამოსცემდა, დღემდე ყველაზე მეტად მზარავს. ჭიშკართან დედა იდგა. მაშინ ისიც ჩემსავით ორმოცდარვის თუ ორმოცდაცხრის იყო... – თეა, ომი დაიწყო! აღარ გავაგრძელებ წერას. სხვები მოჰყვებიან ჩემი აფხაზეთის ამბავს, ყველაფერს, რაც ნამდვილად იყო!“ - თეა კალანდიას ეს ემოცია „გადაედო“ იმ 14 არტისტს (პაპუნა პაპასქირი, ნინო კალანდია, ანა ბუკია, გიორგი ესაბუა, თეა თოფურია, პაატა შამუგია, ვინდა ფოლიო, კახა კინწურაშვილი, ზურა ჯიშკარიანი, ლადო ფოჩხუა, თომა პაპასქირი), რომელთა ჩანაწერებმაც ერთ წიგნში: „14 გეგაბაიტი“ მოიყარეს თავი და საკუთარი ისტორია ჩანაწერების, ფოტოებისა და ნახატების საშუალებით გაუზიარეს მკითხველს. 
„ისტორია მეხსიერებასა და წარმოსახვით რეალობას შორის“ - ამ სახელწოდებით მოეწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში წიგნის განხილვა და დისკუსია, რომელიც ახალგაზრდა მეცნიერთა II საერთაშორისო სიმპოზიუმის ფარგლებში გაიმართა.
თეა კალანდიას ინფორმაციით, წიგნში სამი თაობა ხვდება ერთმანეთს: „ეს არ არის წიგნი არც ომზე და არც მშვიდობაზე, აქ სამი თაობის მელანქოლიის, აპათიის, მარცხის და საკუთარ თავზე გამარჯვების ამბავია - ეს არის ამბავი არტისტებზე „ედემის გეტოებიდან“, მათზე, ვინც წყენა ხელოვნებად აქცია და დევნილობის გაუსაძლის დღეებს აზრი შესძინა. 23 წლის ვიყავი, როდესაც ეს ყველაფერი მოხდა, მას შემდეგ 26 წელი გავიდა... სწორედ ამ დისტანცირებამ და დრომ მომცა იმის საშუალება, მეფიქრა და გადამეწყვიტა - რა ფორმით და საშუალებით გამოვხატავდი სათქმელს. 
რატომ „14 გბ“? - ამ კითხვაზე წიგნის ავტორის პასუხი ასეთია: „იმიტომ, რომ აფხაზეთის ომი გრძელდებოდა 13 თვე და 13 დღე და მინდოდა, რომ ეს საკრალური - ცამეტი - აღარ განმეორებულიყო. რიგით მე-14-ე 13 წლის თომა პაპასქირია. წიგნში ამ თავს ჰქვია „ხვალ“. მართალია, თომას საკუთარი თვალით არ უნახავს აფხაზეთი, მაგრამ წერს სოხუმზე, ოცნებობს მეზღვაურობაზე და ხატავს... ჩვენ მარტონი არ ვართ, არიან ასევე აფხაზი ბავშვები, მათ არ დაუგეგმავთ საკუთარი მომავალი, მაგრამ შეძლეს და დევნილობის კლანჭებს თავი დააღწიეს, სრულიად ახალი, საკუთარი ისტორია შექმნეს ამ ურთულეს ეპოქაში. წიგნში კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი თავია - „შენ“. ...და ეს ფურცლები ცარიელია. ეს თავი იმ ყველას დასაწერია, ვისაც ჯერ კიდევ არაფერი უთქვამს“, - ამბობს თეა კალანდია.
სიმპოზიუმის საორგანიზაციო ჯგუფის თავმჯდომარის თეა ქამუშაძის ინფორმაციით, წელს სიმპოზიუმის ძირითადი თემატიკა ისტორიას ეძღვნება და ამიტომ მრგვალი მაგიდის სადისკუსიო თემად შეირჩა ჩვენი ქვეყნის უახლესი ისტორიის უმნიშვნელოვანესი და მტკივნეული საკითხი - აფხაზეთი. „ჩვენ საშუალება მივეცით დამსწრე საზოგადოებას - გაგვეხსენებინა არა მხოლოდ პოლიტიკური პროცესები, არამედ, ამ შემთხვევაში, აქცენტი გაკეთდა შემოქმედებაზე - თუ როგორ შეიძლება იქცეს ტრავმული გამოცდილება შემოქმედებით წყაროდ. ჩვენ სხვადასხვა სპეციალისტებთან ერთად ვსაუბრობთ იმ ისტორიულ მეხსიერებაზე, რომელიც სხვადასხვა სფეროში მჟღავნდება“, - აღნიშნა თეა ქამუშაძემ.
თსუ-ის პროფესორმა ნინო ჩიქოვანმა წიგნის შესახებ თავისი მოსაზრება გაუზიარა დამსწრე საზოგადოებას: „როდესაც ამ ტექსტებს კითხულობ, ისეთი შეგრძნება გეუფლება, რომ ისინი მკითხველისთვის არ დაწერილა, ეს ადამიანები თავისთვის წერენ, თუმცა, ჩვენ ბევრ ისეთ რამეს ვიგებთ, რაც ძლიერად მოქმედებს ჩვენს ემოციაზე. ტრავმის დაძლევისთვის და გადალახვისთვის, რომლის გარეშე ცხოვრება ვერ გაგრძელდება, ერთ-ერთი გარდაუვალი ნაბიჯია მისი ამოთქმა და სხვებისთვის გაზიარება. ამ წიგნში სხვადასხვა ფორმით კარგად არის წარმოდგენილი - თუ როგორ ხდება ეს პროცესი. ამასთან, თითქოს ჩვენც ვხდებით ამ ემოციის თანამოზიარეები, რაც ხელს უწყობს ამ ტრავმების გადალახვას და მიზნის მიღწევას“, - აღნიშნა ნინო ჩიქოვანმა.
წიგნის შინაარსსა და დიზაინზე ისაუბრა თსუ-ის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ხელოვნების მიმართულების ხელმძღვანელმა, მხატვარმა ლევან სილაგაძემ: „მე სოხუმელი არ ვარ, ჩემს დიდ ბებია-ბაბუას ჰქონდათ იქ სახლი, ამიტომ ბავშვობის დიდი ნაწილი სოხუმში მაქვს გატარებული. დღესაც, ჩემს წარმოდგენაში ასეთი ლამაზი ქალაქი არ არსებოს... მისი დაკარგვით გამოწვეული ტკივილი და ემოცია ყველას გვაერთიანებს. წიგნის შემდგენლის თეა კალანდიას, მხატვრის პაპუნა პაპასქირის და დიზაინერ ია მახათაძის დამსახურებაა, რომ წიგნი დახვეწილი გემოვნებით არის გაფორმებული და ვიზუალური ფოტო-მასალა თუ ნახატები თანამედროვე სტანდარტებს აკმაყოფილებს“, - აღნიშნა ლევან სილაგაძემ.
თსუ-ის ფსიქოლოგიის მიმართულების დოქტორანტის მარიამ გოგიჩაიშვილის აზრით, წარსულის დავიწყება და „გადაგდება“ შეუძლებელია. „ადამიანებს, რომლებმაც არ იციან - რა მოუხერხონ თავიანთ ტრავმულ ცხოვრებას, ხშირად წარსულისთვის თვალის გასწორება უჭირთ, მაგრამ წიგნის ავტორმა გამოძებნა გზა და, ასევე, სხვა ადამიანებსაც დაეხმარა ამ გზის პოვნაში. ძლიერი ადამიანების მიზანიც და შესაძლებლობაც ეს არის, რომ როდესაც მათ შეუძლიათ საკუთარ მწარე გამოცდილებაში იპოვონ საზრისი და უკეთესი შესთავაზონ მომავალ თაობებს. ათასგზის „შელახულ“ თემას წიგნის ავტორმა ახალი სიცოცხლე შესძინა“, - აღნიშნა მარიამ გოგიჩაიშვილმა.

ვრცლად

ახა­ლი სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო სტუ­დენ­ტე­ბის­თ­ვის

„მთი­ა­ნი ტე­რი­ტო­რი­ე­ბის მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბა და რე­სურ­სე­ბის მარ­თ­ვა“ - ასე ჰქვია სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლოს, რომ­ლის პრე­ზენ­ტა­ცი­აც (19 ოქ­ტომ­ბერს) თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის და­არ­სე­ბის 100 წლის­თავ­სა და თსუ-ის სა­ქარ­თ­ვე­ლოს გე­ოგ­რა­ფი­ის კა­თედ­რის და­არ­სე­ბის 20 წლის­თავს მი­ეძ­ღ­ვ­ნა.
სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო­ში, რო­მე­ლიც პირ­ვე­ლად გა­მო­ი­ცა, გან­ხი­ლუ­ლია: მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბის თე­ო­რი­უ­ლი სა­ფუძ­ვ­ლე­ბი, პრინ­ცი­პე­ბი და მე­თო­დო­ლო­გია; მთი­ა­ნი რე­გი­ო­ნე­ბის ბუ­ნებ­რი­ვი და სო­ცი­ა­ლურ-ეკო­ნო­მი­კუ­რი თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბა­ნი; მსოფ­ლი­ოს მთი­ა­ნი ტე­რი­ტო­რი­ე­ბის სპე­ცი­ფი­კა და სა­კა­ნონ­მ­დებ­ლო რე­გუ­ლა­ცი­ე­ბი; გლო­ბა­ლუ­რი პრობ­ლე­მე­ბის რე­გი­ო­ნუ­ლი სა­ხეს­ხ­ვა­ო­ბა­ნი; მსოფ­ლი­ოს ცალ­კე­უ­ლი რე­გი­ო­ნე­ბის, კავ­კა­სი­ის და სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბის აქ­ტუ­ა­ლუ­რი სა­კით­ხე­ბი; მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბის სა­ვე­ლე კვლე­ვის მე­თო­დო­ლო­გია და შე­დე­გე­ბი.
სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო გან­კუთ­ვ­ნი­ლია უმაღ­ლე­სი სას­წავ­ლებ­ლე­ბის სტუ­დენ­ტე­ბის­თ­ვის და აღ­ნიშ­ნუ­ლი თე­მა­ტი­კით და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლი ფარ­თო სა­ზო­გა­დო­ე­ბის­თ­ვის. 
წიგ­ნის ავ­ტო­რე­ბი არი­ან: თსუ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს გე­ოგ­რა­ფი­ი­სა და ლან­დ­შაფ­ტუ­რი და­გეგ­მა­რე­ბის კა­თედ­რის გამ­გე, სა­ერ­თა­შო­რი­სო გე­ოგ­რა­ფი­უ­ლი კავ­ში­რის ლან­დ­შაფ­ტუ­რი ანა­ლი­ზის და ლან­დ­შაფ­ტუ­რი და­გეგ­მა­რე­ბის კო­მი­სი­ის ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლი, გე­ოგ­რა­ფი­ის მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა დოქ­ტო­რი, პრო­ფე­სო­რი ნო­დარ ელიზ­ბა­რაშ­ვი­ლი, თსუ-ის სა­ქარ­თ­ვე­ლოს გე­ოგ­რა­ფი­ი­სა და ლან­დ­შაფ­ტუ­რი და­გეგ­მა­რე­ბის კა­თედ­რის ასო­ცი­რე­ბუ­ლი პრო­ფე­სო­რი, გე­ოგ­რა­ფი­ის დოქ­ტო­რი გი­ორ­გი მე­ლა­ძე, სომ­ხე­თის სა­ხელ­მ­წი­ფო პე­და­გო­გი­უ­რი უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რი აშოტ ხო­ე­ცი­ა­ნი და ბერ­ნის (შვე­ი­ცა­რია) უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რე­ბი: ჰე­ი­ნო მე­ე­სე­ნი და ტო­მას კო­ლე­რი.
სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო მომ­ზად­და სა­ერ­თა­შო­რი­სო პრო­ექ­ტის - „მთი­ა­ნი ტე­რი­ტო­რი­ე­ბის მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბა და რე­სურ­სე­ბის მარ­თ­ვა“ ფარ­გ­ლებ­ში, რო­მე­ლიც 2015-2018 წლებ­ში ივა­ნე ჯა­ვა­ხიშ­ვი­ლის სა­ხე­ლო­ბის თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში გან­ხორ­ცი­ელ­და. 
„პრო­ექ­ტი მო­ი­ცავ­და ახალ ინ­ტერ­დის­ციპ­ლი­ნურ მი­მარ­თუ­ლე­ბას, რო­მელ­საც „მთი­ა­ნი ტე­რი­ტო­რი­ე­ბის მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბა და რე­სურ­სე­ბის მარ­თ­ვა“ ჰქვია. ის ორ ძი­რი­თად საქ­მი­ა­ნო­ბას ით­ვა­ლის­წი­ნებ­და: პირ­ვე­ლი იყო სას­წავ­ლო სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლოს მომ­ზა­დე­ბა, გა­მო­ცე­მა და მი­სი სას­წავ­ლო პრო­ცეს­ში ჩარ­თ­ვა და მე­ო­რე - სა­ვე­ლე სას­წავ­ლო კურ­სის მომ­ზა­დე­ბა და სას­წავ­ლო პრო­ცეს­ში ინ­ტეგ­რი­რე­ბა. ორი­ვე მი­ზა­ნი ორი წლის წინ წარ­მა­ტე­ბით გან­ხორ­ცი­ელ­და რო­გორც თბი­ლი­სის, ისე ერევ­ნის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტებ­ში. შე­სა­ბა­მი­სი სი­ლა­ბუ­სის პრაქ­ტი­კუ­ლი კურ­სის სა­ხით სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო უკ­ვე ის­წავ­ლე­ბა სა­მა­გის­ტ­რო პროგ­რა­მის პირ­ველ კურ­ს­ზე“, - აღ­ნიშ­ნა წიგ­ნის ერ­თერ­თ­მა ავ­ტორ­მა და პრე­ზენ­ტა­ტორ­მა, პრო­ფე­სორ­მა ნო­დარ ელიზ­ბა­რაშ­ვილ­მა.
„პრო­ექ­ტი, რო­მე­ლიც თბი­ლი­სის, ერევ­ნი­სა და ბერ­ნის უნი­ვერ­სი­ტე­ტე­ბის ერ­თობ­ლი­ვი ძა­ლით გან­ხორ­ცი­ელ­და, ნამ­დ­ვი­ლად წინ­გა­დად­გ­მუ­ლი ნა­ბი­ჯია სას­წავ­ლო პრო­ცე­სის სრულ­ყო­ფის მიზ­ნით. მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, რომ პრო­ექ­ტის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბა­ში მო­ნა­წი­ლე­ო­ბას იღებ­დ­ნენ სტუ­დენ­ტე­ბიც. სა­მეც­ნი­ე­რო ტან­დემ­მა წარ­მა­ტე­ბით გა­არ­თ­ვა თა­ვი და­სა­ხულ მი­ზანს და დღეს ხელ­ში გვაქვს სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო, რო­მე­ლიც სტუ­დენ­ტებს მთი­ა­ნი რე­გი­ო­ნე­ბის მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბის თე­ო­რი­ულ სა­ფუძ­ვ­ლებს, პრინ­ცი­პებ­სა და მე­თო­დო­ლო­გი­ას შე­ას­წავ­ლის“, - გა­ნაც­ხა­და ბერ­ნის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სორ­მა, დოქ­ტორ­მა ჰე­ი­ნო მე­ე­სენ­მა. 
პრე­ზენ­ტა­ცი­ა­ზე გა­წე­უ­ლი საქ­მი­ა­ნო­ბის შე­სა­ხებ ისა­უბ­რა აგ­რეთ­ვე სომ­ხე­თის პე­და­გო­გი­უ­რი უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სორ­მა აშოტ ხო­ე­ცი­ან­მა. 
წიგ­ნის პრე­ზენ­ტა­ცი­ას სა­ქარ­თ­ვე­ლოს გა­ნათ­ლე­ბის, მეც­ნი­ე­რე­ბის, კულ­ტუ­რი­სა და სპორ­ტის სა­მი­ნის­ტ­როს, გა­რე­მოს დაც­ვი­სა და სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის სა­მი­ნის­ტ­როს, რე­გი­ო­ნუ­ლი გან­ვი­თა­რე­ბი­სა და ინ­ფ­რას­ტ­რუქ­ტუ­რის სა­მი­ნის­ტ­როს, ეკო­ნო­მი­კი­სა და მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბის სა­მი­ნის­ტ­როს, ჭჭF-ისა და „სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მწვა­ნე­თა მოძ­რა­ო­ბა - დე­და­მი­წის მე­გობ­რე­ბის“ წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბი, ასე­ვე უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რე­ბი და სტუ­დენ­ტე­ბი ეს­წ­რე­ბოდ­ნენ.

ვრცლად

ირმა რატიანის წიგნებზე მოთხოვნა დღითიდღე იზრდება

თსუ-ის ლი­ტე­რა­ტუ­რის ინ­ს­ტი­ტუ­ტის დი­რექ­ტო­რის, პრო­ფე­სორ ირ­მა რა­ტი­ა­ნის ინ­ფორ­მა­ცი­ით, ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რა მსოფ­ლი­ოს წი­ნა­შე საკ­მა­ოდ მას­შ­ტა­ბუ­რად და ღირ­სე­უ­ლად წარ­მო­ჩინ­და, ქარ­თუ­ლი სა­მეც­ნი­ე­რო ლი­ტე­რა­ტუ­რის სტენ­დ­მა კი, რო­მე­ლიც იმ სივ­რ­ცე­ში იყო გან­თავ­სე­ბუ­ლი, სა­დაც სხვა ქვეყ­ნე­ბის სა­მეც­ნი­ე­რო ნაშ­რო­მე­ბი იყო წარ­მოდ­გე­ნი­ლი, იმ­თა­ვით­ვე დი­დი ინ­ტე­რე­სი გა­მო­იწ­ვია.
„ფეს­ტი­ვალ­ზე სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მხრი­დან სხვა­დას­ხ­ვა ინ­ს­ტი­ტუ­ცი­ე­ბი მო­ნა­წი­ლე­ობ­დ­ნენ, თუმ­ცა ერ­თ­მ­ნიშ­ვ­ნე­ლოვ­ნად შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, რომ თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტეტს წამ­ყ­ვა­ნი პო­ზი­ცია ჰქონ­და. პრე­ზენ­ტა­ცი­ე­ბი, რო­მე­ლიც კარ­გად იყო ორ­გა­ნი­ზე­ბუ­ლი, ჩვენ­მა მეც­ნი­ე­რებ­მა ღია სცე­ნა­ზე წარ­მო­ად­გი­ნეს. სა­სი­ა­მოვ­ნოა ის ფაქ­ტიც, რომ ყო­ველ­დ­ღი­უ­რად ვხე­დავ­დით - რო­გორ იზ­რ­დე­ბო­და ინ­ტე­რე­სი ქარ­თუ­ლი სა­მეც­ნი­ე­რო ლი­ტე­რა­ტუ­რით და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლი მკით­ხ­ვე­ლის მხრი­დან“, - ამ­ბობს ირ­მა რა­ტი­ა­ნი.
თსუ-ის ლი­ტე­რა­ტუ­რის ინ­ს­ტი­ტუ­ტის დი­რექ­ტორ­მა, პრო­ფე­სორ­მა ირ­მა რა­ტი­ან­მა ფრან­კ­ფურ­ტის წიგ­ნის ბაზ­რო­ბა­ზე ორი წიგ­ნი - „ქარ­თუ­ლი მწერ­ლო­ბა და მსოფ­ლიო ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი პრო­ცე­სი“ და „ესე­ე­ბი ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რა­ზე“ - წა­რად­გი­ნა. წიგ­ნე­ბის პრე­ზენ­ტა­ცი­ას თსუ-ის რექ­ტო­რი გი­ორ­გი შარ­ვა­ში­ძე წა­რუძ­ღ­ვა.
აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ ირ­მა რა­ტი­ა­ნის წიგ­ნი „ქარ­თუ­ლი მწერ­ლო­ბა და მსოფ­ლიო ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი პრო­ცე­სი“ თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის გა­მომ­ცემ­ლო­ბამ ორ­ჯერ - 2015 და 2018 წელს გა­მოს­ცა, 2018 წელ­ს­ვე, გა­მომ­ცემ­ლო­ბა­ში პე­ტერ ლანგ წიგ­ნის ინ­გ­ლი­სუ­რი ვერ­სია და­ი­ბეჭ­და, რაც ქარ­თ­ვე­ლი მეც­ნი­ე­რის უდა­ოდ დიდ წარ­მა­ტე­ბად უნ­და ჩა­ით­ვა­ლოს. „ჩემ­თ­ვის დი­დი პა­ტი­ვი იყო ის ფაქ­ტი, რომ ასე­თი პრეს­ტი­ჟუ­ლი აკა­დე­მი­უ­რი გა­მომ­ცემ­ლო­ბა, რო­მე­ლიც წლე­ბის მან­ძილ­ზე მსოფ­ლიო სა­მეც­ნი­ე­რო გა­მომ­ცემ­ლო­ბე­ბის პირ­ველ ხუ­თე­ულ­ში შე­დის, ჩე­მი ნაშ­რო­მით და­ინ­ტე­რეს­და. გა­მომ­ცემ­ლო­ბას­თან მუ­შა­ო­ბა ორ წელ­ზე მეტ ხანს გაგ­რ­ძელ­და. პირ­ველ ეტაპ­ზე წიგ­ნ­მა გა­ი­ა­რა ე.წ. „ბრმა რე­ცენ­ზი­რე­ბის“ ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვი პრო­ცე­დუ­რა და, და­დე­ბი­თი დას­კ­ვ­ნის შემ­დეგ, და­იწ­ყო არა­ნაკ­ლებ ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვი სა­რე­დაქ­ციო სა­მუ­შა­ო­ე­ბი. მხო­ლოდ ამის შემ­დეგ წიგ­ნ­მა დღის სი­ნათ­ლე იხი­ლა. ამ წიგ­ნ­ში შე­სუ­ლი მა­სა­ლა მკით­ხ­ველს სა­შუ­ა­ლე­ბას აძ­ლევს - თვა­ლი მი­ა­დევ­ნოს და თა­ვად გა­მო­ი­ტა­ნოს დას­კ­ვ­ნე­ბი - თუ რა ად­გი­ლი უჭი­რავს ქარ­თულ მწერ­ლო­ბას და რო­გო­რია მი­სი ჩარ­თუ­ლო­ბა მსოფ­ლიო ლი­ტე­რა­ტუ­რულ პრო­ცეს­ში; რა­ტომ შე­იძ­ლე­ბა იყოს სა­ინ­ტე­რე­სო მი­სი გაც­ნო­ბა მსოფ­ლიო სა­მეც­ნი­ე­რო წრე­ე­ბის­თ­ვის და მკით­ხ­ვე­ლის­თ­ვის; რა მი­ი­ღო თა­ვად სა­ერ­თა­შო­რი­სო ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი პრო­ცე­სე­ბი­დან და, რაც მთა­ვა­რია, რას გას­ცემ­და თა­ვად სა­ერ­თა­შო­რი­სო ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი პრო­ცე­სე­ბის შევ­სე­ბი­სა და გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბის მიზ­ნით“, - ამ­ბობს ირ­მა რა­ტი­ა­ნი.
რო­გორც მეც­ნი­ე­რი გვიამბობს, წიგ­ნ­ზე მუ­შა­ო­ბის პრო­ცე­სი უაღ­რე­სად სა­ინ­ტე­რე­სო და სა­პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო იყო, კვლე­ვის შე­დეგს კი დი­დი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა ჰქონ­და იმ კუთ­ხით, რომ ჩა­ტა­რე­ბულ­მა სა­მუ­შა­ომ აჩ­ვე­ნა: ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რის გა­აზ­რე­ბის გა­რე­შე მსოფ­ლიო ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი რუ­ქის დას­რუ­ლე­ბა წარ­მო­უდ­გე­ნე­ლია. ავ­ტო­რის ინ­ფორ­მა­ცი­ით, წიგ­ნ­ში სა­უ­ბა­რია - თუ რო­გორ ხდე­ბო­და ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი ნა­ცი­ო­ნა­ლუ­რი კა­ნო­ნის ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბა; რა ფა­ზე­ბი გა­ი­ა­რა ამ კა­ნონ­მა; რა კულ­ტუ­რუ­ლი მო­დე­ლე­ბის პი­რო­ბებ­ში მო­უხ­და არ­სე­ბო­ბა და სხვა. „წიგ­ნი, პირ­ველ რიგ­ში, ფა­რავს თე­ო­რი­ულ პრობ­ლე­მებს, რო­მე­ლიც უკავ­შირ­დე­ბა ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რულ კა­ნონს, ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რის პე­რი­ო­დი­ზა­ცი­ას, კულ­ტუ­რულ მო­დე­ლებ­თან მის და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბას, მე­ო­რე მხრივ, ის გა­ნი­ხი­ლავს ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რულ ის­ტო­რი­ას და­სა­ბა­მი­დან თა­ნა­მედ­რო­ვე პრო­ცე­სე­ბამ­დე. წიგ­ნ­ში დას­მუ­ლი არა­ერ­თი სა­კით­ხი, ისე­ვე რო­გორც კვლე­ვის მე­თო­დო­ლო­გია, სი­ახ­ლეს წარ­მო­ად­გენს ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რათ­მ­ცოდ­ნე­ო­ბით სივ­რ­ცე­ში. სწო­რედ ამ სა­კით­ხებ­ზე გა­ვა­მახ­ვი­ლე ყუ­რად­ღე­ბა წიგ­ნის პრე­ზენ­ტა­ცი­ა­ზე. სა­სი­ა­მოვ­ნოა, რომ მსმე­ნელ­მა აუ­დი­ტო­რი­ამ კარ­გად მი­ი­ღო წიგ­ნის წარ­დ­გი­ნე­ბა. ჩემ­თ­ვის გან­სა­კუთ­რე­ბით მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია ის ფაქ­ტი, რომ წიგ­ნი თა­ვი­დან­ვე აღ­მოჩ­ნ­და ჩარ­თუ­ლი მე­გაპ­რო­ექ­ტ­ში: „მსოფ­ლიო ლი­ტე­რა­ტუ­რა დღეს“. ამ ტი­პის ნაშ­რო­მე­ბი ევ­რო­პუ­ლი ქვეყ­ნის რამ­დე­ნი­მე ენა­ზეა და­წე­რი­ლი და ქარ­თულ­მა მწერ­ლო­ბა­მაც შე­ა­ბი­ჯა ამ ას­პა­რეზ­ზე“, - აღ­ნიშ­ნა ირ­მა რა­ტი­ან­მა.
ფრან­კ­ფურ­ტი­დან დაბ­რუ­ნე­ბის შემ­დეგ მეც­ნი­ერ­მა უკ­ვე მი­ი­ღო წე­რი­ლი გა­მომ­ცემ­ლო­ბის­გან Peter Lang, სა­დაც აღ­ნიშ­ნუ­ლია, რომ წიგ­ნ­ზე მოთ­ხოვ­ნა დღი­თიდ­ღე იზ­რ­დე­ბა. ფეს­ტი­ვალ­ზე ირ­მა რა­ტი­ა­ნის მე­ო­რე წიგ­ნის - „ესე­ე­ბი ქარ­თულ მწერ­ლო­ბა­ზე“ პრე­ზენ­ტა­ცი­აც გა­ი­მარ­თა. „ამ წიგ­ნის და­ბეჭ­დ­ვა ჩემ­თ­ვი­საც კი დი­დი სი­ურ­პ­რი­ზი იყო“, - აღ­ნიშ­ნავს ირ­მა რა­ტი­ა­ნი. კრე­ბულ­ში შე­სუ­ლია რამ­დე­ნი­მე ეს­სე ქარ­თულ მწერ­ლო­ბა­ზე და მის ჭეშ­მა­რი­ტად დი­ად წარ­მო­მად­გენ­ლებ­ზე. მათ შო­რის: მი­ხე­ილ ჯა­ვა­ხიშ­ვილ­ზე, ალექ­სან­დ­რე ყაზ­ბეგ­ზე, ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძე­ზე, რე­ზო ინა­ნიშ­ვილ­ზე და სხვ. წიგ­ნ­ში ქარ­თ­ვე­ლი მწერ­ლე­ბის შე­მოქ­მე­დე­ბა სულ სხვა რა­კურ­სით არის წარ­მო­ჩე­ნი­ლი, მათ შო­რის - მი­ხე­ილ ჯა­ვა­ხიშ­ვი­ლის „ჯა­ყოს ხიზ­ნე­ბი“.
მო­მა­ვალ­ში მეც­ნი­ე­რი ამ ციკ­ლის გაგ­რ­ძე­ლე­ბა­საც გეგ­მავს. „ამ წიგ­ნე­ბის წარ­დ­გე­ნა ერ­თ­გ­ვა­რი გა­მო­ხა­ტუ­ლე­ბაა, თუ რა პრო­ცე­სე­ბი მიმ­დი­ნა­რე­ობს დღეს ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რათ­მ­ცოდ­ნე­ო­ბის გან­ვი­თა­რე­ბის კუთ­ხით. ჩე­მი აზ­რით, ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რათ­მ­ცოდ­ნე­ო­ბა უნ­და იყოს ქარ­თუ­ლი მწერ­ლო­ბის ინ­ტერ­ნა­ცი­ო­ნა­ლი­ზა­ცი­ა­ზე ორი­ენ­ტი­რე­ბუ­ლი. მეს­მის, რომ ეს ქარ­თ­ვე­ლი მეც­ნი­ე­რე­ბი­სათ­ვის სე­რი­ო­ზუ­ლი გა­მოწ­ვე­ვაა, მაგ­რამ დღეს უკ­ვე აღა­რაა სა­და­ვო, რომ კულ­ტუ­რა ღი­რე­ბუ­ლია მხო­ლოდ დი­ა­ლო­გის პრო­ცეს­ში. ამი­ტომ, აუ­ცი­ლე­ბე­ლია, ისე­თი დი­დი ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი მემ­კ­ვიდ­რე­ო­ბა, რო­გო­რიც ჩვენ გვაქვს, მთე­ლი ძა­ლის­ხ­მე­ვით ჩა­ერ­თოს სა­ერ­თა­შო­რი­სო დი­ა­ლოგ­ში“, - ამ­ბობს ირ­მა რა­ტი­ა­ნი.

ვრცლად

თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტეტ­მა ფრან­კ­ფურ­ტ­ში აჩ­ვე­ნა, რომ უდი­დეს პო­ტენ­ცი­ა­ლი გა­აჩ­ნია

ფრან­კ­ფურ­ტის წიგ­ნის ბაზ­რო­ბა­ზე გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ყუ­რად­ღე­ბა მი­იპ­ყ­რო წიგ­ნებ­მა: „სუ­ლი­კო მსოფ­ლი­ოს ხალ­ხ­თა ენებ­ზე“ და გერ­მა­ნუ­ლე­ნო­ვან­მა მო­ნოგ­რა­ფი­ამ - „ქარ­თუ­ლი გან­მა­ნათ­ლებ­ლო­ბა - სულ­ხან-სა­ბა ორ­ბე­ლი­ა­ნი“, რომ­ლე­ბიც ავ­ტორ­მა, თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ჰუ­მა­ნი­ტა­რულ მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა ფა­კულ­ტე­ტის სა­მეც­ნი­ე­რო კვლე­ვე­ბი­სა და გან­ვი­თა­რე­ბის სამ­სა­ხუ­რის თა­ნამ­შ­რო­მელ­მა, ფი­ლო­ლო­გი­ის დოქ­ტორ­მა ნი­ნო პო­პი­აშ­ვილ­მა წა­რად­გი­ნა.
მო­ნოგ­რა­ფია ეხე­ბა ქარ­თუ­ლი გან­მა­ნათ­ლებ­ლო­ბის ევ­რო­პულ ჰო­რი­ზონ­ტებს და გან­ხი­ლუ­ლია XVII სა­უ­კუ­ნის მწერ­ლე­ბი­სა და მოღ­ვა­წე­ე­ბის: სულ­ხან-სა­ბა ორ­ბე­ლი­ა­ნის, ვახ­ტანგ VI, და­ვით გუ­რა­მიშ­ვი­ლი­სა და სხვა ავ­ტო­რე­ბის გან­მა­ნათ­ლებ­ლუ­რი ტენ­დენ­ცი­ე­ბი. რაც შე­ე­ხე­ბა „სუ­ლი­კოს“ თარ­გ­მა­ნებს, წიგ­ნ­ში შე­სუ­ლია 20-ზე მეტ ენა­ზე შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი 100-მდე თარ­გ­მა­ნი. აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ თარ­გ­მა­ნე­ბის ნა­წი­ლი პირ­ვე­ლად ქვეყ­ნ­დე­ბა. წიგ­ნ­მა გა­მოს­ვ­ლის­თა­ნა­ვე დი­დი და­ინ­ტე­რე­სე­ბა გა­მო­იწ­ვია. ნი­ნო პო­პი­აშ­ვი­ლის წიგ­ნ­ში გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლი თარ­გ­მა­ნე­ბის ნა­წი­ლი რამ­დე­ნი­მე დღის წინ ლი­ტე­რა­ტუ­რულ ჟურ­ნალ­ში - შპე­ცი­მენ Pრესს - და­ი­ბეჭ­და.
ფრან­კ­ფურ­ტის წიგ­ნის ბაზ­რო­ბის შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბებ­სა და მის მი­ერ წარ­დ­გე­ნილ წიგ­ნებ­ზე გვე­სა­უბ­რე­ბა ფი­ლო­ლო­გი­ის მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა დოქ­ტო­რი ნი­ნო პო­პი­აშ­ვი­ლი:

- ქალ­ბა­ტო­ნო ნი­ნო, სა­ქარ­თ­ვე­ლო ინ­ტე­რე­სით ადევ­ნებ­და თვალს ფრან­კ­ფურ­ტის წიგ­ნის ბაზ­რო­ბის მიმ­დი­ნა­რე­ო­ბას, მაგ­რამ სულ სხვაა თვით­მ­ხილ­ვე­ლის მი­ერ გად­მო­ცე­მუ­ლი ამ­ბა­ვი. რა შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა და ემო­ცია გა­მოგ­ყ­ვათ ამ სა­ზე­ი­მო დღე­ე­ბი­დან?
- ამ ფეს­ტი­ვალს ძა­ლი­ან დი­დი რე­ზო­ნან­სი აქვს მთელს მსოფ­ლი­ო­ში. არ მე­გუ­ლე­ბა დი­დი გა­მო­ცე­მა და­სავ­ლურ ან აღ­მო­სავ­ლურ სივ­რ­ცე­ში, რო­მე­ლიც არ არის წარ­მოდ­გე­ნი­ლი ფრან­კ­ფურ­ტის წიგ­ნის ფეს­ტი­ვალ­ზე. ვფიქ­რობ, სა­ქარ­თ­ვე­ლო ბედ­ნი­ე­რია, რომ ფეს­ტი­ვა­ლის მას­პინ­ძე­ლი ქვე­ყა­ნა იყო და მას რამ­დე­ნი­მე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ტრი­ბუ­ნა და­ეთ­მო. 
რო­გორც იცით, სა­ქარ­თ­ვე­ლო წარ­მოდ­გე­ნი­ლი იყო მას­პინ­ძე­ლი ქვეყ­ნის პა­ვი­ლი­ონ­ში, სა­დაც ქვეყ­ნის წარ­დ­გე­ნა მოხ­და ქარ­თუ­ლი ან­ბა­ნის მი­ხედ­ვით. ეს კონ­ცეფ­ცია ჩემ­თ­ვის, რო­გორც ფი­ლო­ლო­გის, ჰუ­მა­ნი­ტა­რის, ქარ­თუ­ლი ენი­სა და ლი­ტე­რა­ტუ­რის სპე­ცი­ა­ლის­ტის­თ­ვის, ძა­ლი­ან მი­სა­ღე­ბი და გა­სა­გე­ბი იყო. სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ასე­ვე ეთ­მო­ბო­და ორი სცე­ნა (დი­დი და პა­ტა­რა), სა­დაც მუდ­მი­ვად მიმ­დი­ნა­რე­ობ­და ქარ­თ­ვე­ლი ავ­ტო­რე­ბის, მა­თი ნა­თარ­გ­მ­ნი წიგ­ნე­ბი­სა და იმ გერ­მა­ნუ­ლი გა­მომ­ცემ­ლე­ბის წარ­დ­გე­ნა-პრე­ზენ­ტა­ცი­ე­ბი, რომ­ლებ­მაც ქარ­თ­ვე­ლი მწერ­ლე­ბი­სა და პო­ე­ტე­ბის ნა­წარ­მო­ე­ბე­ბი გა­მოს­ცეს.
ფრან­კ­ფურ­ტის წიგ­ნის ფეს­ტი­ვალ­ზე იგ­რ­ძ­ნო­ბო­და, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლო იყო ყველ­გან - ფრან­კ­ფურ­ტ­ში და მთლი­ა­ნად გერ­მა­ნი­ა­ში. მო­გეხ­სე­ნე­ბათ, რომ ქუ­ჩე­ბი და მეტ­რო­ე­ბიც კი ქარ­თუ­ლი ორ­ნა­მენ­ტე­ბით და ან­ბა­ნით იყო გა­ფორ­მე­ბუ­ლი და ყველ­გან, მთელს ქა­ლაქ­ში, ქარ­თუ­ლი წიგ­ნე­ბის პო­პუ­ლა­რი­ზა­ცია მიმ­დი­ნა­რე­ობ­და. რო­დე­საც ჩე­მი კო­ლე­გე­ბი იგებ­დ­ნენ, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­დან ვარ, მა­შინ­ვე მე­კით­ხე­ბოდ­ნენ, რო­მელ წიგნს გვირ­ჩე­ვო. მა­ღა­ლი იყო ინ­ტე­რე­სი გა­ნათ­ლე­ბი­სა და მეც­ნი­ე­რე­ბის პა­ვი­ლი­ო­ნის მი­მართ, სა­დაც ცნო­ბი­ლი გერ­მა­ნე­ლი და ევ­რო­პე­ლი მეც­ნი­ე­რე­ბი მო­დი­ოდ­ნენ და ინ­ტე­რეს­დე­ბოდ­ნენ გა­მო­ცე­მე­ბით. ვფიქ­რობ, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ცნო­ბა­დო­ბა კი­დევ მე­ტად გა­ი­ზარ­და. ფრან­კ­ფურ­ტის წიგ­ნის ფეს­ტი­ვა­ლი სწო­რედ ამ მი­ზანს ემ­სა­ხუ­რე­ბო­და.
- რო­გორ გა­მო­ი­ყუ­რე­ბო­და თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტი ამ ფეს­ტი­ვალ­ზე და რო­მე­ლი გა­მო­ცე­მე­ბით უფ­რო ინ­ტე­რეს­დე­ბო­და დამ­თ­ვა­ლი­ე­რე­ბე­ლი?
- სი­ა­მა­ყით უნ­და აღი­ნიშ­ნოს, რომ ჩვე­ნი უნი­ვერ­სი­ტე­ტი მრა­ვალ­მ­ხ­რი­ვად იყო წარ­მოდ­გე­ნი­ლი რო­გორც გა­მო­ცე­მე­ბის, ისე პრე­ზენ­ტა­ცი­ე­ბის თვალ­საზ­რი­სით. სა­მეც­ნი­ე­რო გა­მო­ცე­მე­ბის პრე­ზენ­ტა­ცი­ებს ძი­რი­თა­დად ჩვე­ნი რექ­ტო­რი, ბა­ტო­ნი გი­ორ­გი შარ­ვა­ში­ძე კუ­რი­რებ­და. სწო­რედ ის უძ­ღ­ვე­ბო­და თსუ-ის წიგ­ნე­ბის წარ­დ­გე­ნას და შე­სა­ვა­ლი სიტ­ყ­ვით მი­მარ­თავ­და აუ­დი­ტო­რი­ას. 
აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ ჩვე­ნი უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ეგი­დით ფრან­კ­ფურ­ტ­ში გა­ი­მარ­თა უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ერთ-ერ­თი კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლის, ცნო­ბი­ლი პო­ე­ტის და­თო მაღ­რა­ძის პო­ე­მის - „ჯა­კო­მო პონ­ტის“ პრე­ზენ­ტა­ცია. პო­ე­მა არის თა­ნა­მედ­რო­ვე ქარ­თულ რე­ა­ლო­ბა­ზე, თუმ­ცა ის სცილ­დე­ბა ვიწ­რო ნა­ცი­ო­ნა­ლურ ჩარ­ჩო­ებს და აღ­ძ­რავს მსოფ­ლიო პრობ­ლე­მებს, შე­კით­ხ­ვებ­სა და სა­კით­ხებს. ეს პო­ე­მა სხვა­დას­ხ­ვა ენა­ზე ითარ­გ­მ­ნა და იტა­ლი­ა­ში და­ჯილ­დოვ­და ჯა­კო­მო ლე­ო­პარ­დის პრე­მი­ით, თუმ­ცა, გერ­მა­ნულ ენა­ზე თარ­გ­მ­ნი­ლი არ იყო და ეს პა­ტი­ვი მე და გერ­მა­ნელ პო­ეტს, გერტ რო­ბერტ გრი­უ­ნერტს გვხვდა წი­ლად. პო­ე­მამ დი­დი ინ­ტე­რე­სი გამოიწვია გერ­მა­ნულ ლი­ტე­რა­ტუ­რულ წრე­ებ­ში და იგი ფრან­კ­ფურ­ტ­ში წარ­მოდ­გე­ნი­ლი იყო თბი­ლი­სის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ეგი­დით.
ასე­ვე აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია კი­დევ ერ­თი ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო სე­რია ლექ­სი­კო­ნე­ბი­სა, რომ­ლის შედ­გე­ნა­შიც თსუ-ის მკვლევ­რე­ბი და პრო­ფე­სო­რე­ბი მო­ნა­წი­ლე­ობ­დ­ნენ. ამ სე­რი­ას პი­რო­ბი­თად და­ერ­ქ­ვა „სა­ბას ლექ­სი­კო­ნე­ბი“ და უკავ­შირ­დე­ბა სულ­ხან სა­ბას სა­ხელს, რად­გან ის იყო ერთ-ერ­თი პირ­ვე­ლი, ვინც ევ­რო­პის­კენ ჩვე­ნი სარ­კ­მე­ლი გაჭ­რა. 
„სა­ბას ლექ­სი­კო­ნე­ბი“ აერ­თი­ა­ნებს 10-ზე მეტ ლექ­სი­კონს. ფრან­კ­ფურ­ტ­ში წარ­მოდ­გე­ნი­ლი იყო ქარ­თულ-აფ­ხა­ზურ-ინ­გ­ლი­სუ­რი, ქარ­თულ-ოსურ-ინ­გ­ლი­სუ­რი, ფე­რე­იდ­ნუ­ლი დი­ა­ლექ­ტი­კუ­რი ლექ­სი­კო­ნი, ქარ­თულ-ლა­ზუ­რი ლექ­სი­კო­ნი და სხვ. აქ ასე­ვე იყო ზუ­რაბ სარ­ჯ­ვე­ლა­ძის ძვე­ლი ქარ­თუ­ლი ენის ლექ­სი­კო­ნი. ეს გა­მო­ცე­მე­ბი უნი­ვერ­სი­ტე­ტის­თ­ვის და მთლი­ა­ნად სა­ქარ­თ­ვე­ლოს­თ­ვის ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, რად­გა­ნაც ენის შეს­წავ­ლა, ენის მეც­ნი­ე­რუ­ლი ანა­ლი­ზი ლექ­სი­კო­ნე­ბი­დან იწ­ყე­ბა. მი­სი შემ­დ­გენ­ლე­ბი და ავ­ტო­რე­ბი, რო­გორც მო­გახ­სე­ნეთ, დიდ წი­ლად ჩვე­ნი უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რე­ბი და მკვლევ­რე­ბი არი­ან. ლექ­სი­კო­ნე­ბი პო­ლო­ნურ­მა აკა­დე­მი­ურ­მა წიგ­ნ­მა გა­მოს­ცა და გავ­რ­ცე­ლე­ბის არე­ა­ლიც დი­დია.
- რაც შე­ე­ხე­ბა თქვენს წიგ­ნებს, რო­მე­ლიც ფრან­კ­ფურ­ტ­ში წა­რად­გი­ნეთ - ისი­ნი ამ ფეს­ტ­ვა­ლის­თ­ვის შე­იქ­მ­ნა თუ უკ­ვე გა­მო­ცე­მუ­ლი იყო და შემ­დეგ შე­არ­ჩი­ეს?
- თავ­და­პირ­ვე­ლად გეტ­ყ­ვით, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს, რო­გორც მას­პინ­ძე­ლი ქვეყ­ნის, პა­ვი­ლი­ონ­ში გახ­ლ­დათ წარ­მოდ­გე­ნი­ლი ჩე­მი და გერ­მა­ნე­ლი პო­ე­ტის გერტ რო­ბერტ გრი­უ­ნერ­ტის მი­ერ 2015 წელს გა­მო­ცე­მუ­ლი ქარ­თუ­ლი პო­ე­ზი­ის ან­თო­ლო­გია გერ­მა­ნულ ენა­ზე. ან­თო­ლო­გია აერ­თი­ა­ნებს 80-ზე მეტ ავ­ტორ­სა და 300-ზე მეტ ლექსს. ის 600 გვერ­დამ­დეა და ყვე­ლა ტექ­ს­ტი ამ გა­მო­ცე­მის­თ­ვის პირ­ვე­ლად ითარ­გ­მ­ნა. ეს არის აკა­დე­მი­უ­რი გა­მო­ცე­მა, უძ­ღ­ვის ჩე­მი და ბა­ტო­ნი გერტ რო­ბერტ გრი­უ­ნერ­ტის წი­ნა­სიტ­ყ­ვა­ო­ბე­ბი. წიგ­ნი ასე­ვე მო­ი­ცავს სქო­ლი­ო­ებს, გან­მარ­ტე­ბებს, ავ­ტორ­თა სა­ძი­ე­ბელს და სხვა. ან­თო­ლო­გი­ას ერ­თ­ვის კომ­პაქტ დის­კი, რო­მელ­შიც თა­ნა­მედ­რო­ვე ავ­ტო­რე­ბი თა­ვი­ანთ ლექ­სებს ქარ­თულ ენა­ზე კით­ხუ­ლო­ბენ, რა­თა გერ­მა­ნელ­მა მკით­ხ­ველ­მა მო­ის­მი­ნოს, თუ რო­გორ ჟღერს ესა თუ ის ლექ­სი ორი­გი­ნალ­ში. 
გა­ნათ­ლე­ბი­სა და მეც­ნი­ე­რე­ბის სექ­ცი­ა­ში სა­ქარ­თ­ვე­ლო წარ­მოდ­გე­ნი­ლი იყო დი­დი გა­მომ­ცემ­ლო­ბე­ბის - მაგ. ოქ­ს­ფორ­დის, კემ­ბ­რი­ჯის, Elsevier-ის, EBSCO-ს და სხვა სა­მეც­ნი­ე­რო გა­მო­ცე­მე­ბის გვერ­დით. ამ სექ­ცი­ა­ში გა­მო­ფე­ნი­ლი იყო რო­გორც ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რი­სა და სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ის­ტო­რი­ის, ასე­ვე დარ­გობ­რი­ვი კვლე­ვე­ბიც, მათ შო­რის, ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო გე­ოგ­რა­ფი­უ­ლი ატ­ლა­სი, რო­მე­ლიც ჩვენს უნი­ვერ­სი­ტეტ­თან თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბით გა­მო­ი­ცა. გა­ნათ­ლე­ბი­სა და მეც­ნი­ე­რე­ბის პა­ვი­ლი­ონ­ში სხვა წიგ­ნებ­თან ერ­თად გა­მო­ფე­ნი­ლი იყო აფ­ხა­ზუ­რი და ოსუ­რი წიგ­ნე­ბი, ლექ­სი­კო­ნე­ბი, სას­წავ­ლო და სა­მეც­ნი­ე­რო გა­მო­ცე­მე­ბი, მათ შო­რის, თსუ-ის ქარ­თულ-ოსურ ურ­თი­ერ­თო­ბა­თა სა­მეც­ნი­ე­რო-კვლე­ვი­თი ცენ­ტ­რის მი­ერ გა­მო­ცე­მუ­ლი წიგ­ნე­ბი. ამა­ვე სტენ­დ­ზე წარ­მოდ­გე­ნი­ლი იყო ხე­ლოვ­ნე­ბათ­მ­ცოდ­ნე­ო­ბი­თი და მუ­სი­კა­ლუ­რი ალ­ბო­მე­ბი, რაც ვი­ზუ­ა­ლუ­რა­დაც შთამ­ბეჭ­და­ვად გა­მო­ი­ყუ­რე­ბო­და. იქ­ვე გახ­ლ­დათ ჩვე­ნი პრო­ფე­სორ-მას­წავ­ლებ­ლე­ბის გა­მო­ცე­მე­ბი სხვა­დას­ხ­ვა ენა­ზე. გან­თავ­ს­და ჩე­მი წიგ­ნი - „სუ­ლი­კო მსოფ­ლი­ოს ხალ­ხ­თა ენებ­ზე“. წიგ­ნი თსუ-ში და­მუ­შავ­და და მი­ეძ­ღ­ვ­ნა აკა­კი წე­რეთ­ლის გარ­დაც­ვა­ლე­ბი­დან 100 წლის­თავს, რო­მე­ლიც იუ­ნეს­კოს ეგი­დით აღი­ნიშ­ნა. ამ წიგ­ნ­ში თავ­მოყ­რი­ლია 20-ზე მეტ ენა­ზე ნა­თარ­გ­მ­ნი აკა­კი წე­რეთ­ლის „სუ­ლი­კო“. მას­ში შე­სუ­ლია და­ახ­ლო­ე­ბით 100-მდე თარ­გ­მა­ნი - თი­თო ენა­ზე რამ­დე­ნი­მე. „სუ­ლი­კო“, რო­გორც ლექ­სი, ლი­რი­კუ­ლი ჟან­რის ერთ-ერ­თი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ნი­მუ­შია. ამ ტექ­ს­ტ­ზე შექ­მ­ნი­ლი სიმ­ღე­რა კი მსოფ­ლი­ო­ში ძალ­ზე პო­პუ­ლა­რუ­ლია. წიგ­ნი გა­ა­ფორ­მეს ჩვე­ნი უნი­ვერ­სი­ტე­ტის გა­მომ­ცემ­ლო­ბის თა­ნამ­შ­რომ­ლებ­მა: თა­მარ ებ­რა­ლი­ძემ და ნი­ნო ებ­რა­ლი­ძემ. ყვე­ლა ნა­ხა­ტი ორი­გი­ნა­ლუ­რია და ამ წიგ­ნის­თ­ვის არის შექ­მ­ნი­ლი: ვარ­დი, ბულ­ბუ­ლი, სხვა­დას­ხ­ვა ორ­ნა­მენ­ტუ­ლი აპ­ლი­კა­ცი­ე­ბი. წიგ­ნ­ში თავ­მოყ­რი­ლია მდი­და­რი სა­ი­ლუს­ტ­რა­ციო მა­სა­ლა აკა­კი წე­რეთ­ლის ცხოვ­რე­ბი­დან და შე­მოქ­მე­დე­ბი­დან, ასე­ვე ბარ­ბა­რე (ვა­რინ­კა) წე­რე­თე­ლი-მა­ჭა­ვა­რი­ა­ნის ცხოვ­რე­ბი­დან და შე­მოქ­მე­დე­ბი­დან. მას­ში მო­ცე­მუ­ლია ინ­ფორ­მა­ცია მთარ­გ­მ­ნე­ლე­ბის შე­სა­ხებ და დარ­თუ­ლი აქვს ნო­ტე­ბიც და სიმ­ღე­რე­ბიც: ვა­რინ­კა წე­რეთ­ლის ნამ­ღე­რი „სუ­ლი­კო“, რო­მე­ლიც თა­ვის დრო­ზე ავ­ს­ტ­რი­უ­ლი ფირ­მის თი­ხის ფირ­ფი­ტებ­ზე იყო ჩა­წე­რი­ლი; მე­ჩონ­გუ­რე­თა ან­სამ­ბ­ლის - დე­ბი იშ­ხ­ნე­ლე­ბის მი­ერ შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი; ფრან­გუ­ლად - შან­სო­ნის ელე­მენ­ტე­ბის შემ­ც­ვე­ლი; გერ­მა­ნე­ლი სამ­ხედ­რო­ე­ბის ნამ­ღე­რი; ჩი­ნუ­რი ან­სამ­ბ­ლის მი­ერ შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი „სუ­ლი­კო“ და სხვა­ნი - ეს ყვე­ლა­ფე­რი ჩა­მონ­ტა­ჟე­ბუ­ლია ამ გა­მო­ცე­მა­ში და ნო­ტე­ბიც არის წარ­მოდ­გე­ნი­ლი.
ამ წიგ­ნ­ში ბევ­რი თარ­გ­მა­ნი პირ­ვე­ლად ქვეყ­ნ­დე­ბა, რად­გან ნა­წილს წიგ­ნ­ზე მუ­შა­ო­ბის დროს მი­ვაკ­ვ­ლიე სხვა­დას­ხ­ვა არ­ქივ­ში. მათ შო­რის, ქარ­თ­ვე­ლი და რუ­სი კომ­პო­ზი­ტო­რე­ბის, პო­ე­ტე­ბი­სა და მთარ­გ­მ­ნე­ლე­ბის მი­ერ ნა­თარ­გ­მ­ნი 10-მდე თარ­გ­მა­ნი რუ­სულ ენა­ზე, რომ­ლე­ბიც არ იყო გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლი და ხელ­ნა­წე­რის სა­ხით არ­სე­ბობ­და. წიგ­ნი­სათ­ვის სპე­ცი­ა­ლუ­რად ითარ­გ­მ­ნა და პირ­ვე­ლად ქვეყ­ნ­დე­ბა სუ­ლი­კო აფ­ხა­ზურ, ბერ­ძ­ნულ, თურ­ქულ, ეს­პა­ნურ და სხვა ენებ­ზე. ამ წიგ­ნის მი­მართ ინ­ტე­რე­სი გა­მოთ­ქ­ვა პო­ლო­ნურ­მა გა­მომ­ცემ­ლო­ბამ - „პო­ლო­ნურ­მა აკა­დე­მი­ურ­მა წიგ­ნ­მა“ და ფრან­კ­ფურ­ტი­სათ­ვის გა­მოს­ცა.
ბედ­ნი­ე­რი ვარ, რომ ფრან­კ­ფურ­ტის წიგ­ნის ფეს­ტი­ვა­ლის­თ­ვის და­ი­ბეჭ­და ჩე­მი გერ­მა­ნუ­ლე­ნო­ვა­ნი მო­ნოგ­რა­ფია „ქარ­თუ­ლი გა­მა­ნათ­ლებ­ლო­ბა - სულ­ხან-სა­ბა ორ­ბე­ლი­ა­ნი“. გა­ნათ­ლე­ბი­სა და მეც­ნი­ე­რე­ბის სექ­ცი­ის კონ­ცეფ­ცია იყო ის, რომ არ­სე­ბუ­ლი­ყო ერ­თ­გ­ვა­რი სე­რი­ე­ბი, ასე ვთქვათ, წიგ­ნის თა­რო, რო­მე­ლიც შე­ე­ხე­ბო­და სხვა­დას­ხ­ვა სფე­როს და რო­მელ­საც სხვა­დას­ხ­ვა მკვლევ­რის, მეც­ნი­ე­რის წიგ­ნე­ბი შე­ავ­სებ­და. კერ­ძოდ, ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რას და­ეთ­მო ერ­თი თა­რო. ეს თა­რო და­იწ­ყო ჩემ­მა წიგ­ნ­მა - „ქარ­თუ­ლი გა­მა­ნათ­ლებ­ლო­ბა - სულ­ხან-სა­ბა ორ­ბე­ლი­ა­ნი“ (გერ­მა­ნულ ენა­ზე), ამას მოჰ­ყ­ვე­ბო­და ავ­ტორ­თა კო­ლექ­ტი­ვის „ქარ­თუ­ლი რო­მან­ტიზ­მი - ნი­კო­ლოზ ბა­რა­თაშ­ვი­ლი“, რო­მე­ლიც ფრან­გულ ენა­ზე გა­მო­ი­ცა, შემ­დეგ, ავ­ტორ­თა კო­ლექ­ტი­ვის „ქარ­თუ­ლი რე­ა­ლიზ­მის მოკ­ლე კურ­სი“ (გერ­მა­ნულ ენა­ზე) და ირ­მა რა­ტი­ა­ნის ინ­გ­ლი­სურ ენა­ზე გა­მო­ცე­მუ­ლი „ესე­ე­ბი ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რა­ში“, რო­მე­ლიც ახა­ლი და უახ­ლე­სი პე­რი­ო­დის ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რას ეხე­ბა. აი, ეს გა­მო­ცე­მე­ბი გა­მო­ვი­და სპე­ცი­ა­ლუ­რად ფრან­კ­ფურ­ტის­თ­ვის. აქაც პო­ლო­ნურ­მა გა­მომ­ცემ­ლო­ბამ - „პო­ლო­ნურ­მა აკა­დე­მი­ურ­მა წიგ­ნ­მა“ - გა­მოთ­ქ­ვა ინ­ტე­რე­სი და ეს 4 წიგ­ნი და­ბეჭ­და. ბედ­ნი­ე­რე­ბაა, რომ ამ სე­რი­ა­ში ჩე­მი წიგ­ნიც არის წარ­მოდ­გე­ნი­ლი. ვი­სურ­ვებ­დი, რომ ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რის თა­რო შე­ივ­სოს შემ­დე­გი გა­მო­ცე­მე­ბი­თაც. აუ­ცი­ლე­ბე­ლია, ამა­ვე სე­რი­ით გა­მო­ვი­დეს ქარ­თუ­ლი ჰა­გი­ოგ­რა­ფი­უ­ლი მწერ­ლო­ბა, „ვეფ­ხის­ტ­ყა­ოს­ნის“ შეს­წავ­ლის სა­კით­ხე­ბი და სხვა.
- რამ­დე­ნად დი­დი იყო გერ­მა­ნე­ლი წიგ­ნის­მოყ­ვა­რუ­ლე­ბის და ევ­რო­პუ­ლი გა­მომ­ცემ­ლო­ბე­ბის ინ­ტე­რე­სი ქარ­თუ­ლი წიგ­ნე­ბი­სად­მი?
- პირ­ველ დღე­ებ­ში (ორ­შა­ბა­თი-პა­რას­კე­ვი) მო­დი­ოდ­ნენ ძი­რი­თა­დად პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლე­ბი: დარ­გე­ბის სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბი, სა­ავ­ტო­რო უფ­ლე­ბე­ბის მქო­ნე­ნი, წიგ­ნის დი­ლე­რე­ბი, გა­მომ­ცემ­ლე­ბი, პრო­ფე­სო­რე­ბი, სხვა­დას­ხ­ვა უნი­ვერ­სი­ტე­ტის გა­მომ­ცემ­ლო­ბე­ბი და სხვე­ბი, რომ­ლე­ბიც გა­მო­ცე­მე­ბის გაც­ნო­ბი­თა და შეს­წავ­ლით არი­ან და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლე­ბი და აკ­ვირ­დე­ბი­ან გა­მო­ცე­მებს. შა­ბათს და კვი­რას უფ­რო მე­ტად ვი­ზი­ტო­რე­ბი მო­დი­ან - ათი­ა­თა­სო­ბით და ასი­ა­თა­სო­ბით სტუ­მა­რი ჰყავს ფრან­კ­ფურ­ტის წიგ­ნის ფეს­ტი­ვალს. რა თქმა უნ­და, და­ინ­ტე­რე­სე­ბაც ძა­ლი­ან მა­ღა­ლია. 
ფეს­ტი­ვა­ლის გა­მო­ძა­ხი­ლი და გაგ­რ­ძე­ლე­ბა იყო ისიც, რომ გერ­მა­ნი­ის ერთ-ერ­თი დი­დი ქა­ლა­ქის, კი­ოლ­ნის უნი­ვერ­სი­ტე­ტი­სა და ლევ კო­პო­ლე­ვის ფო­რუ­მის მი­ერ გა­მო­ით­ქ­ვა სურ­ვი­ლი, რომ ქარ­თუ­ლი პო­ე­ზი­ის სა­ღა­მო და და­თო მაღ­რა­ძის წიგ­ნის პრე­ზენ­ტა­ცია იქაც გა­მარ­თუ­ლი­ყო. მე, რო­ბერტ გრი­უ­ნერ­ტი და ირ­მა ში­ო­ლაშ­ვი­ლი (გერ­მა­ნი­ა­ში მცხოვ­რე­ბი ქარ­თ­ვე­ლი პო­ე­ტი, თსუ-ის კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლი) წა­ვე­დით კი­ოლ­ნ­ში და იქ ჩა­ვა­ტა­რეთ ამ წიგ­ნე­ბის პრე­ზენ­ტა­ცია. ლევ კო­პე­ლე­ვის ფო­რუ­მი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, ვი­ნა­ი­დან ის და­ა­არ­სეს ცნო­ბილ­მა ნო­ბე­ლი­ან­ტ­მა მწე­რალ­მა ჰა­ინ­რიხ ბი­ოლ­მა და მის­მა მე­გო­ბარ­მა ლევ კო­პე­ლევ­მა, ემიგ­რან­ტ­მა მწე­რალ­მა და ჰუ­მა­ნის­ტ­მა. ბედ­ნი­ე­რი ვი­ყა­ვი, რომ ამ სა­ღა­მო­ზე გა­მო­ფე­ნი­ლი იყო სა­ქარ­თ­ვე­ლოს რუ­კა თა­ვის იუ­რი­დი­ულ საზ­ღ­ვ­რებ­ში. ამით მათ კი­დევ ერ­თ­ხელ გვიჩ­ვე­ნეს, რომ პა­ტივს სცე­მენ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს, მის სუ­ვე­რე­ნი­ტეტს და ტე­რი­ტო­რი­ულ მთლი­ა­ნო­ბას.

ვრცლად

ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში 1918-1950 წლებ­ში

ივა­ნე ჯა­ვა­ხიშ­ვი­ლის სა­ხე­ლო­ბის თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში გი­ორ­გი ახ­ვ­ლე­დი­ა­ნის სა­ხე­ლო­ბის ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბის ის­ტო­რი­ის სა­ზო­გა­დო­ე­ბის სა­მეც­ნი­ე­რო პრო­ექ­ტის – „საბ­ჭო­თა უტო­პი­უ­რი ენობ­რი­ვი თე­ო­რი­ე­ბი და ზო­გა­დი ენ­თა­მეც­ნი­ე­რე­ბის პირ­ვე­ლი ქარ­თუ­ლი სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო­ე­ბი“ – ფარ­გ­ლებ­ში და­ბეჭ­დი­ლი 3 წიგ­ნის პრე­ზენ­ტა­ცია გა­ი­მარ­თა. 
„გი­ორ­გი ახ­ვ­ლე­დი­ა­ნი, ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბის შე­სა­ვა­ლი 1918-1919“ სამ ნა­წი­ლად გა­მო­ი­ცა. კრე­ბულ­ში აღ­დ­გე­ნი­ლია რა­რი­ტე­ტუ­ლი წიგ­ნი, ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბის პირ­ვე­ლი სა­ლექ­ციო კურ­სი, რო­მელ­საც გი­ორ­გი ახ­ვ­ლე­დი­ა­ნი კით­ხუ­ლობ­და თბი­ლი­სის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის შექ­მ­ნის პირ­ვე­ლი დღე­ე­ბი­დან. წიგნს თან ერ­თ­ვის ტერ­მინ­თა სა­ძი­ე­ბე­ლი, რო­მე­ლიც აჩ­ვე­ნებს – რო­გორ იქ­მ­ნე­ბო­და და ვი­თარ­დე­ბო­და ლინ­გ­ვის­ტუ­რი ტერ­მი­ნო­ლო­გია სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში. 
მე­ო­რე წიგ­ნი, რო­მე­ლიც თი­ნა­თინ ბოლ­ქ­ვა­ძემ, რო­გორც სა­მეც­ნი­ე­რო პრო­ექ­ტის ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნელ­მა, წა­რუდ­გი­ნა სა­ზო­გა­დო­ე­ბას, არის კრე­ბუ­ლი „საბ­ჭო­თა ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბის ის­ტო­რი­ი­დან: სა­არ­ქი­ვო მა­სა­ლე­ბი“, რო­მე­ლიც, ძი­რი­თა­დად, ახალ­გაზ­რ­და მეც­ნი­ე­რებ­მა მო­ამ­ზა­დეს. სტა­ტი­ებ­ში გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლია 1920-1950 წლებ­ში საბ­ჭო­თა არ­ქი­ვებ­ში და­ცუ­ლი ისე­თი დო­კუ­მენ­ტე­ბი, რომ­ლებ­მაც გავ­ლე­ნა მო­ახ­დი­ნა საბ­ჭო­თა ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბის ის­ტო­რი­ა­ზე. მა­კა თეთ­რა­ძის სტა­ტი­ა­ში – „კავ­კა­სი­ო­ლო­გი­უ­რი პრობ­ლე­მა­ტი­კის კვლე­ვა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში სა­არ­ქი­ვო მა­სა­ლის მი­ხედ­ვით: 1918-1933 წლებ­ში“ – გა­ა­ნა­ლი­ზე­ბუ­ლია კავ­კა­სი­ო­ლო­გი­ის ისე­თი პროგ­რა­მა, რო­მე­ლიც გან­ს­ხ­ვავ­დე­ბო­და ივა­ნე ჯა­ვა­ხიშ­ვი­ლი­სე­უ­ლი გა­გე­ბი­სა­გან. სა­ინ­ტე­რე­სოა, ასე­ვე, თსუ-ის დოქ­ტო­რან­ტის ნი­ნო აბე­სა­ძის სტა­ტია, „უტო­პი­უ­რი ან­ბა­ნი და მი­სი გან­ვი­თა­რე­ბა 20-30-იან წლე­ბის სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში“. ავ­ტო­რი მსჯე­ლობს სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა აკა­დე­მი­ა­ში ენის, ის­ტო­რი­ი­სა და მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი კულ­ტუ­რის ინ­ს­ტი­ტუ­ტის სა­არ­ქი­ვო მა­სა­ლებ­ზე მუ­შა­ო­ბი­სას მიკ­ვ­ლე­უ­ლი დამ­წერ­ლო­ბის კო­მი­სი­ის სხდო­მის ოქ­მებ­ზე დაყ­რ­დ­ნო­ბით, რო­მელ­შიც გან­ხი­ლუ­ლია „უტო­პი­უ­რი“, მაგ­რამ სის­ტე­მუ­რი ან­ბა­ნე­ბის შექ­მ­ნის იდეა. კრე­ბულ­ში და­ბეჭ­დი­ლია ნა­თია ფუტ­კა­რა­ძის სტა­ტია: „ტერ­მი­ნო­ლო­გი­უ­რი საქ­მი­ა­ნო­ბა საბ­ჭო­თა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში“. რო­გორც ავ­ტო­რი აღ­ნიშ­ნავს, „სტა­ტი­ა­ში წარ­მოდ­გე­ნი­ლი სა­არ­ქი­ვო დო­კუ­მენ­ტე­ბი ქარ­თუ­ლი ტერ­მინ­თ­შე­მოქ­მე­დე­ბის ერ­თ-ერთ ეტაპს ასა­ხავს; იგი ნა­თელ წარ­მოდ­გე­ნას გვიქ­მ­ნის საბ­ჭო­თა კავ­ში­რის ენობ­რი­ვი პო­ლი­ტი­კის ფარ­გ­ლებ­ში სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში მიმ­დი­ნა­რე ტერ­მი­ნო­ლო­გი­ურ მუ­შა­ო­ბა­ზე“. კრე­ბულ­ში შე­ტა­ნი­ლია ისე­თი სა­არ­ქი­ვო მა­სა­ლე­ბი, რომ­ლე­ბიც პირ­ვე­ლად შე­მო­დის სა­მეც­ნი­ე­რო მი­მოქ­ცე­ვა­ში, მათ შო­რის, იო­სებ მეგ­რე­ლი­ძის სა­ო­ჯა­ხო არ­ქი­ვი­დან, რის­თ­ვი­საც თი­ნა­თინ ბოლ­ქ­ვა­ძემ მად­ლო­ბა გა­და­უ­ხა­და იო­სებ მეგ­რე­ლი­ძის ვაჟს, ცნო­ბილ თე­ატ­რ­მ­ცოდ­ნეს გუ­ბაზ მეგ­რე­ლი­ძეს.
პრე­ზენ­ტა­ცი­აზე გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ინ­ტე­რე­სი გა­მო­იწ­ვია თსუ-ის პრო­ფე­სო­რის, გი­ორ­გი ახ­ვ­ლე­დი­ა­ნის სა­ხე­ლო­ბის ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბის ის­ტო­რი­ის სა­ზო­გა­დე­ო­ბის თავ­მ­ჯ­დო­მა­რის თი­ნა­თინ ბოლ­ქ­ვა­ძის წიგ­ნ­მა „საბ­ჭო­თა ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბის ქარ­თუ­ლი სამ­კუთ­ხე­დი: ნი­კო მა­რი, ი. სტა­ლი­ნი“. ავ­ტორ­მა განაცხადა: „საბ­ჭო­თა ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბის ოც­და­ათ­წ­ლო­ვა­ნი ის­ტო­რი­ის კვლე­ვის­თ­ვის სა­ჭი­რო სა­არ­ქი­ვო მა­სა­ლე­ბი მო­ძი­ე­ბუ­ლია სსიპ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ში­ნა­გან საქ­მე­თა სა­მი­ნის­ტ­როს სა­არ­ქი­ვო სამ­მარ­თ­ვე­ლოს ყო­ფი­ლი პარ­ტი­უ­ლი ორ­გა­ნო­ე­ბის არ­ქივ­სა და სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ცენ­ტ­რა­ლურ არ­ქივ­ში, აგ­რეთ­ვე სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა აკა­დე­მი­ის არ­ქივ­სა და ივა­ნე ჯა­ვა­ხიშ­ვი­ლის სახელობის თბილისის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის მუ­ზე­უმ­ში, სა­დაც ინა­ხე­ბა აკად. გი­ორ­გი ახ­ვ­ლე­დი­ა­ნის არ­ქი­ვი. ეს მა­სა­ლე­ბი რუ­სე­თის მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა აკა­დე­მი­ის არ­ქი­ვის პე­ტერ­ბურ­გის ფი­ლი­ა­ლი­სა და პე­ტერ­ბურ­გის სა­ჯა­რო ბიბ­ლი­ო­თე­კის სა­არ­ქი­ვო დო­კუ­მენ­ტებ­თან და რამ­დე­ნი­მე სა­ო­ჯა­ხო არ­ქივ­თან ერ­თად და­ე­დო სა­ფუძ­ვ­ლად ამ მო­ნოგ­რა­ფი­ას. ნაშ­რო­მის მი­ზა­ნია ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბის ის­ტო­რი­ი­სა და თე­ო­რი­ის მკვლევ­რე­ბის­თ­ვის ეჩ­ვე­ნე­ბი­ნა – რა შე­დე­გე­ბი მო­ი­ტა­ნა საბ­ჭო­თა იდე­ო­ლო­გი­ის გავ­ლე­ნამ ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბა­ზე, რო­მელ­საც ეს რე­ჟი­მი იყე­ნებ­და მხო­ლოდ პრო­პა­გან­დი­სათ­ვის, რის გა­მოც ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბა პო­ლი­ტი­კის მძე­ვა­ლი აღ­მოჩ­ნ­და“.
წიგ­ნე­ბის პრე­ზენ­ტა­ცი­ას გა­მო­ეხ­მა­უ­რა ყო­ფი­ლი ელ­ჩი, ცნო­ბი­ლი ან­გ­ლის­ტი გე­ლა ჩარ­კ­ვი­ა­ნი, რო­მელ­საც მად­ლო­ბა გა­და­უ­ხა­და თი­ნა­თინ ბოლ­ქ­ვა­ძემ კან­დიდ ჩარ­კ­ვი­ა­ნის მი­ერ იო­სებ სტა­ლი­ნი­სად­მი 1949 წლის ბო­ლოს გაგ­ზავ­ნი­ლი წე­რი­ლის გად­მო­ცე­მი­სა და და­ბეჭ­დ­ვის უფ­ლე­ბი­სათ­ვის. სწო­რედ ამ წე­რი­ლით და­იწ­ყო ენობ­რი­ვი დის­კუ­სი­ის­თ­ვის მზა­დე­ბა. სა­არ­ქი­ვო მა­სა­ლებს იმდროინდელ აკა­დე­მი­ურ პე­რი­ო­დი­კულ გა­მო­ცე­მებ­სა და ბეჭ­დურ მე­დი­ა­ში მო­ძი­ე­ბულ მა­სა­ლებ­თან ერ­თად აქვს ფას­და­უ­დე­ბე­ლი პირ­ველ­წ­ყა­როს ღი­რე­ბუ­ლე­ბა იმ ვი­თა­რე­ბის ცოც­ხა­ლი სუ­რა­თის აღ­სად­გე­ნად, რო­დე­საც ერ­თ­მა­ნეთს ერ­კი­ნე­ბოდ­ნენ თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში ენა­თა იაფე­ტუ­რი თე­ო­რი­ის წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბი და ის­ტო­რი­ულ-შე­და­რე­ბი­თი ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბის მიმ­დევ­რე­ბი. „წიგ­ნ­ში პირ­ვე­ლად ქვეყ­ნ­დე­ბა ბევ­რი სა­არ­ქი­ვო დო­კუ­მენ­ტი, მათ შო­რის, იო­სებ სტა­ლი­ნის მი­ერ არ­ნოლდ ჩი­ქო­ბა­ვას სტა­ტი­ა­ზე დარ­თუ­ლი კო­მე­ტა­რე­ბი. დო­კუ­მენ­ტის ას­ლი გად­მოგ­ვ­ცა სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა აკა­დე­მი­ის წევრ-კო­რეს­პონ­დენ­ტ­მა ვა­ჟა შენ­გე­ლი­ამ, რის­თ­ვი­საც მას მად­ლო­ბას მო­ვახ­სე­ნებთ“, – თქვა თი­ნა­თინ ბოლ­ქ­ვა­ძემ.

ვრცლად

ეკო­ნო­მი­კის ფა­კულ­ტეტ­ზე ახა­ლი წიგ­ნი ითარ­გ­მ­ნა

ივა­ნე ჯა­ვა­ხიშ­ვი­ლის სა­ხე­ლო­ბის თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ეკო­ნო­მი­კი­სა და ბიზ­ნე­სის ფა­კულ­ტე­ტი აქ­ტი­უ­რად ეწე­ვა მსოფ­ლი­ოს პრეს­ტი­ჟულ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში აპ­რო­ბი­რე­ბუ­ლი სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო­ე­ბის თარ­გ­მ­ნა­სა და მომ­ზა­დე­ბას, რა­თა ქარ­თ­ველ­მა სტუ­დენ­ტებ­მა შეძ­ლონ სა­ერ­თა­შო­რი­სო დო­ნის სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო­ე­ბის მშობ­ლი­ურ ენა­ზე სწავ­ლა. სწო­რედ ამ მიზ­ნით 22 მა­ისს თსუ-ის ეკო­ნო­მი­კი­სა და ბიზ­ნე­სის ფა­კულ­ტეტ­ზე ფრედ რ. დე­ვი­დი­სა და ფო­რესტ რ. დე­ვი­დის ერ­თობ­ლი­ვი სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლოს – „სტრა­ტე­გი­უ­ლი მე­ნეჯ­მენ­ტი – ცნე­ბე­ბი და ვი­თა­რე­ბე­ბი“ ქარ­თუ­ლე­ნო­ვა­ნი თარ­გ­მა­ნის პრე­ზენ­ტა­ცია გა­ი­მარ­თა. 
წიგ­ნი თსუ-ის გა­მომ­ცემ­ლო­ბამ გა­მოს­ცა. თარ­გ­მა­ნი და­ფი­ნან­ს­და სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ამე­რი­კის შე­ერ­თე­ბუ­ლი შტა­ტე­ბის სა­ელ­ჩოს წიგ­ნე­ბის თარ­გ­მ­ნის პროგ­რა­მის ფარ­გ­ლებ­ში. პრო­ექ­ტი წა­რად­გი­ნა თსუ-ის პრო­ფე­სორ­მა, თსუ-ის ეკო­ნო­მი­კი­სა და ბიზ­ნე­სის ფა­კულ­ტე­ტის დე­კან­მა გი­ორ­გი ღა­ღა­ნი­ძემ.
პრე­ზენ­ტა­ცი­ას თსუ-ის რექ­ტო­რის მო­ად­გი­ლე ალექ­სან­დ­რე ცის­კა­რი­ძე, ად­მი­ნის­ტ­რა­ცი­ის ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლი ნუ­ნუ ოვ­სი­ა­ნი­კო­ვა, ეკო­ნო­მი­კი­სა და ბიზ­ნე­სის ფა­კულ­ტე­ტის დე­კა­ნი გი­ორ­გი ღა­ღა­ნი­ძე, მოწ­ვე­უ­ლი სტუმ­რე­ბი, სტუ­დენ­ტე­ბი და პრო­ფე­სორ-მას­წავ­ლებ­ლე­ბი ეს­წ­რე­ბოდ­ნენ. 
„დარ­წ­მუ­ნე­ბუ­ლი ვარ, ჩვე­ნი სტუ­დენ­ტე­ბი­სა და პრო­ფე­სო­რე­ბის­თ­ვის ეს წიგ­ნი ერთ-ერ­თი უმ­ნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნე­სი სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო იქ­ნე­ბა. ვფიქ­რობ, ამით ეკო­ნო­მი­კი­სა და ბიზ­ნე­სის ფა­კულ­ტეტ­მა სე­რი­ო­ზუ­ლი გა­ნაც­ხა­დი გა­ა­კე­თა სწავ­ლის ხა­რის­ხის კი­დევ უფ­რო მა­ღალ სა­ფე­ხურ­ზე აყ­ვა­ნის­თ­ვის. სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო სა­შუ­ა­ლე­ბას მის­ცემს სტუ­დენ­ტებს სა­გა­ნი სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტან­დარ­ტე­ბის შე­სა­ბა­მი­სად ის­წავ­ლონ“, – გა­ნაც­ხა­და ალექ­სან­დ­რე ცის­კა­რი­ძემ.
„სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო „სტრა­ტე­გი­უ­ლი მე­ნეჯ­მენ­ტი – ცნე­ბე­ბი და ვი­თა­რე­ბე­ბი“ გლო­ბა­ლუ­რი გა­მო­ცე­მაა. თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ეკო­ნო­მი­კი­სა და ბიზ­ნე­სის ფა­კულ­ტე­ტი ცდი­ლობს სტუ­დენ­ტებს მი­ა­წო­დოს ისე­თი სას­წავ­ლო ლი­ტე­რა­ტუ­რა, რო­მე­ლიც აქ­ტუ­ა­ლუ­რი და სა­ინ­ტე­რე­სოა დღეს.
ამ სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო­თი ას­წავ­ლი­ან ამე­რი­კი­სა და და­სავ­ლეთ ევ­რო­პის წამ­ყ­ვან უმაღ­ლეს სას­წავ­ლებ­ლებ­ში. ჩვენც სწო­რედ ეს მი­ზა­ნი გვქონ­და – სტრა­ტე­გი­ულ მე­ნეჯ­მენ­ტ­ში ყვე­ლა­ზე თა­ნა­მედ­რო­ვე სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო გვე­თარ­გ­მ­ნა და თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის სტუ­დენ­ტებს სწო­რედ ასეთ სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო­ზე ჰქო­ნო­დათ წვდო­მა“, – აღ­ნიშ­ნა ფა­კულ­ტე­ტის დე­კან­მა გი­ორ­გი ღა­ღა­ნი­ძემ.
ორი ათე­უ­ლი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში წიგ­ნი, სტრა­ტე­გი­უ­ლი მე­ნეჯ­მენ­ტის გა­და­სა­ხე­დი­დან, გა­მო­ყე­ნე­ბი­თი ას­პექ­ტე­ბის, პრაქ­ტი­კუ­ლი მიდ­გო­მე­ბის მხრივ საგ­რ­ძ­ნობ­ლად და­იხ­ვე­წა. წლე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში 500-ზე მეტ­მა კო­ლეჯ­მა და უნი­ვერ­სი­ტეტ­მა გა­მო­ი­ყე­ნა ეს სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო. კერ­ძოდ, ამით სარ­გებ­ლო­ბენ ჰარ­ვარ­დის, ჯონს ჰოპ­კინ­სის, მე­რი­ლენ­დის, კა­რო­ლი­ნას, სან-ფრან­ცის­კოს, ია­პო­ნი­ის, ჩი­ნე­თის, ავ­ს­ტ­რა­ლი­ის და ახ­ლო აღ­მო­სავ­ლე­თის უამ­რავ უნი­ვერ­სი­ტე­ტებ­ში. 
სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლოს ქარ­თუ­ლი გა­მო­ცე­მის სა­მეც­ნი­ე­რო რე­დაქ­ტო­რია პრო­ფე­სო­რი შალ­ვა მა­ჭა­ვა­რი­ა­ნი, მთარ­გ­მ­ნე­ლო­ბი­თი ჯგუ­ფის შე­მად­გენ­ლო­ბა­ში შე­დი­ან: თსუ-ის პრო­ფე­სო­რი გი­ორ­გი ღა­ღა­ნი­ძე, თსუ-ის ასო­ცი­რე­ბუ­ლი პრო­ფე­სო­რი ბად­რი რა­მიშ­ვი­ლი და სეუ-ის პრო­ფე­სო­რი გე­ლა გრი­გო­ლაშ­ვი­ლი.
„ამ სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლოს მთელს მსოფ­ლი­ო­ში ნდო­ბა აქვს გა­მოც­ხა­დე­ბუ­ლი. ის სტრა­ტე­გი­უ­ლი გეგ­მის ეფექ­ტი­ა­ნი ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბი­სა და გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბი­სათ­ვის სა­ჭი­რო უახ­ლეს უნარ-ჩვე­ვებს და იდე­ებს სთა­ვა­ზობს მე­ნე­ჯე­რებს. წიგ­ნი სტრა­ტე­გი­უ­ლი მე­ნეჯ­მენ­ტის რო­გორც სა­ბა­კა­ლავ­რო, ასე­ვე სა­მა­გის­ტ­რო დო­ნის მი­მართ წა­ყე­ნე­ბულ ყვე­ლა მოთ­ხოვ­ნას აკ­მა­ყო­ფი­ლებს. ში­ნა­არ­სობ­რი­ვად იშ­ვი­ა­თი ოს­ტა­ტო­ბით გა­მარ­თუ­ლი წიგ­ნი გა­მო­ცე­მუ­ლია მსოფ­ლი­ოს მრა­ვალ ენა­ზე. მას არა მხო­ლოდ უნი­ვერ­სი­ტე­ტე­ბი, არა­მედ ასო­ბით კომ­პა­ნია, ორ­გა­ნი­ზა­ცია და სა­ხელ­მ­წი­ფო უწ­ყე­ბა იყე­ნებს, რო­გორც გზამ­კ­ვ­ლევს სტრა­ტე­გი­ულ მე­ნეჯ­მენ­ტ­ში“, – ვკით­ხუ­ლობთ წიგ­ნის წი­ნა­სიტ­ყ­ვა­ო­ბა­ში.
რო­გორც წიგ­ნის სა­მეც­ნი­ე­რო რე­დაქ­ტორ­მა შალ­ვა მა­ჭა­ვა­რი­ან­მა გა­ნაც­ხა­და: ,,იმ­დე­ნად კარ­გად და სტრუქ­ტუ­რი­ზე­ბუ­ლად არის მას­ში სას­წავ­ლო მა­სა­ლა გად­მო­ცე­მუ­ლი, რომ, მი­უ­ხე­დავ­ად რთუ­ლი ში­ნა­არ­სი­სა, სტუ­დენტს მი­სი გა­გე­ბა უად­ვილ­დე­ბა“. 
წიგ­ნის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა­სა და ღირ­სე­ბებ­ზე ისა­უბ­რა აგ­რეთ­ვე თსუ-ის პრო­ფე­სორ­მა ბად­რი რა­მიშ­ვილ­მა და სეუ-ის პრო­ფე­სორ­მა გე­ლა გრი­გო­ლაშ­ვილ­მა.
სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლოს ავ­ტო­რებს მა­მა-შვილ ფრედ. რ. და ფო­რესტ. რ. დე­ვი­დებს გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლი აქვთ 50-ზე მე­ტი სა­მეც­ნი­ე­რო სტა­ტია მსოფ­ლი­ოს სა­უ­კე­თე­სო გა­მო­ცე­მებ­ში. 
სა­ხელ­მ­ძ­ღ­ვა­ნე­ლო სტუ­დენ­ტებს, მკვლევ­რებს, მე­ნე­ჯე­რებს და და­ინ­ტე­რე­სე­ბულ პი­რებს და­ეხ­მა­რე­ბა შე­ის­წავ­ლონ და გა­ეც­ნონ ნე­ბის­მი­ე­რი ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ის სტრა­ტე­გი­ის ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბის, გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბი­სა და შე­ფა­სე­ბის თა­ნა­მედ­რო­ვე პრინ­ცი­პებს და ტენ­დენ­ცი­ებს.

ვრცლად

„ივანე ჯავახიშვილი ქართული უნივერსიტეტისთვის“

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობამ სულ ცოტა ხნის წინ გამოსცა წიგნი – „ივანე ჯავახიშვილი ქართული უნივერსიტეტისათვის”, რომელშიც თავმოყრილია უნივერსიტეტის დამაარსებლის მიერ მომზადებული სხვადასხვა დოკუმენტური მასალა. კრებულის შემდგენელია ისტორიის დოქტორი, ივანე ჯავახიშვილის ცენტრის ხელმძღვანელი, თსუ-ის მუზეუმის დირექტორის მოადგილე დავით სართანია, ხოლო რედაქტორი – პოლიტიკის მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ-ის პროფესორი მალხაზ მაცაბერიძე. 24 აპრილს ავტორებმა წიგნი საუნივერსიტეტო საზოგადოებას წარუდგინეს.


კრებულში თავმოყრილია ქართული უნივერსიტეტის დაარსებისთვის გაწეული სამუშაოების ამსახველი დოკუმენტაცია, მოხსენებები, წერილები, მიმართვები, რომელსაც ივანე ჯავახიშვილი აწერს ხელს. 70-მდე დოკუმენტში, რომელშიც არის ივანე ჯავახიშვილის მოხსენება „ქართული უნივერსიტეტის დაარსების აუცილებლობის შესახებ“, ქართული უნივერსიტეტის საზოგადოების წესდება, ქართული უნივერსიტეტის წესდება, უნივერსიტეტის ძირითადი დებულებანი, უნივერსიტეტის გახსნისა და სასწავლო პროცესის დარეგულირების დოკუმენტაცია, ივანე ჯავახიშვილის წერილები კიტა აბაშიძესთან, მარიამ ჯამბაკურ-ორბელიანთან, აკაკი ჩხენკელთან, გიორგი ახვლედიანთან, ასევე მისი მიმართვები, უნივერსიტეტის საზოგადოების სხდომის ოქმები და სხვა მნიშვნელოვანი დოკუმენტები, ნათლად აღწერს იმ პერიპეტიებს, რომლის გადალახვამაც მოუწიათ ივანე ჯავახიშვილსა და მის თანამოაზრეებს. კრებული არის პირველი გამოცემა, სადაც ასე ერთად და თვალსაჩინოდაა მოცემული უნივერსიტეტის დაარსების ეტაპობრივი სვლები. 
„ჩვენ შევეცადეთ, წინამდებარე კრებულში ქართული უნივერსიტეტის დაარსების პერიპეტიების ამსახველი დოკუმენტებიდან მხოლოდ იმ მასალებისთვის მოგვეყარა თავი, რომლებიც ან თავად ივანე ჯავახიშვილმა შექმნა, ან მის მონაწილეობას ასახავს. ამიტომ გამოცემა ორი ნაწილისგან შედგება. პირველი დაკომპლექტებულია იმ მასალებით, რომლებიც ივანე ჯავახიშვილის მიერაა დაწერილი... მეორე ნაწილად კი დავამატეთ დანართი, რომელში მოცემული მასალაც ივანე ჯავახიშვილის მიერ არაა დაწერილი, მაგრამ კარგად აჩვენებს მისი გარჯის ცალკეულ დეტალებს. ასეთი მასალა ძირითადად საოქმო ჩანაწერები, ან საგაზეთო პუბლიკაციებია. ისინი, სხვა ინფორმაციასთან ერთად, შეიცავენ ივანე ჯავახიშვილის მოსაზრებებს, რომლებიც მან სხვადასხვა ვითარებაში წარმოთქვა და მესამე პირმა – კრების მდივანმა თუ გაზეთის კორესპონდენტმა ჩაიწერა“, – ნათქვამია კრებულის წინასიტყვაობაში.
აქვე ისიცაა მითითებული, რომ ვერ მოხერხდა ყველა დოკუმენტისთვის დედნის პირის დართვა, რაც თვალსაჩინოს გახდიდა მეცნიერის შემოქმედებით ლაბორატორიას. 
კრებულში შესულია 8 დანართი: მოხსენებათა ფრაგმენტები, დებულებები, უნივერსიტეტის დაარსების ღონისძიებები, წერილები, მიმართვები, „საანკეტო ფურცელი ქართველ სტუდენტობის ყოფა-ცხოვრების გამოსარკვევად“, „საქართველოს ეროვნული ინტერპარტიული საბჭო უნივერსიტეტის დაარსების შესახებ“, „უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭოს ოქმები“, „მასალები გაზეთ „საქართველოდან“, „მასალები გაზეთ „სახალხო საქმედან“, „უნივერსიტეტის საზოგადოების ოქმები“, „მოხსენება თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსებიდან 20 წლისთავის აღსანიშნავ საიუბილეო-სამეცნიერო სესიის სხდომაზე 1938 წლის 25 მაისს“ და „ნაწყვეტი მოგონებიდან“. 
კრებულის გარეკანი ეკუთვნის ნინო ებრალიძეს. წიგნი გამოცემულია თსუ-ის საუნივერსიტეტო საგამომცემლო საბჭოს გადაწყვეტილებით.
პრეზენტაციაზე თსუ-ის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეკანმა თამარ დოლბაიამ აღნიშნა, რომ 2018 წელი უნივერსიტეტის საიუბილეო წელია და ამ მნიშვნელოვანი თარიღის აღსანიშნად მთელი წლის განმავლობაში სხვადასხვა სახის ღონისძიებები იმართება. მან ღირებული მოვლენა უწოდა კრებულის გამოსვლას, რადგან მასში პირველადაა დოკუმენტურად დალაგებული და წარმოჩენილი უნივერსიტეტის გარშემო 100 წლის წინ მიმდინარე მოვლენები. „მინდა გამოვყო, პოლიტიკის მეცნიერების მიმართულება და კონკრეტულად მისი ხელმძღვანელი, პროფესორი მალხაზ მაცაბერიძე, რომელიც იკვლევს ივანე ჯავახიშვილის მემკვიდრეობას პოლიტიკურ, ისტორიულ თუ სხვა კონტექსტში. გამოცემა ამ კრებულისა, რომელშიც თავმოყრილია მნიშვნელოვანი დოკუმენტები და შეკრებილია ის მასალა, რომელიც საფუძვლად დაედო უნივერსიტეტის შექმნას, სწორედ მისი რედაქტორობით მოხერხდა და, ვფიქრობ, მეტად მნიშვნელოვანი და საჭირო საქმე გაკეთდა. არ შემიძლია არ მოვიხმო ფრაგმენტი ივანე ჯავახიშვილის მოხსენებიდან, რომელშიც იგი წერს, რომ „ქართული უნივერსიტეტი, ერთსა და იმავე დროს, სამეცნიერო კვლევა-ძიების და ცდის დაწესებულებაც უნდა იყოს და უმაღლესი სამეცნიერო სასწავლებელიც, სადაც მეცნიერების შესწავლა, სამეცნიერო მუშაობის მეთოდებისა და პრაქტიკის შეთვისება შესაძლებელი იქნება“. სწორედ ეს არის ის პოსტულატი, რომელიც 100 წლის წინ ივანე ჯავახიშვილის მიერ იქნა გამოყოფილი, როგორც ძირითადი თეზა და რომელსაც დღესაც მიჰყვება ქართული საუნივერსიტეტო საზოგადოება“, – აღნიშნა თამარ დოლბაიამ.
კრებულის რედაქტორმა მალხაზ მაცაბერიძემ მადლობა გადაუხადა ყველა იმ ადამიანს, ვინც მონაწილეობა მიიღო დოკუმენტების გამოცემაში. მან მოკლედ ისაუბრა იმ ისტორიულ პერიპეტიებზე, რომელიც წინ უძღოდა უნივერსიტეტის დაარსებას. „ივანე ჯავახიშვილის მემკვიდრეობიდან, რომელიც ამ წიგნში შევიდა, დიდი ნაწილი ცნობილი იყო, მაგრამ ერთად თავმოყრილი ეს დოკუმენტაცია არ გამოქვეყნებულა და მკითხველისთვის ძალზედ შთამბეჭდავია. ცხადია, ამ წიგნის წაკითხვა ყველას არ შეუძლია. თავად ადამიანი უნდა იყოს მზად, რომ გაიგოს, რაზე საუბრობს ივანე ჯავახიშვილი და რისი გაკეთება სურს მას. ბატონ ივანეს, ერთი წლის განმავლობაში, ფაქტობრივად, სხვა არაფერი გაუკეთებია გარდა იმისა, რომ ქართულ საზოგადოებას უსაბუთებდა ქართული უნივერსიტეტის გახსნის აუცილებლობას. მანამდე ქართული საზოგადოება, ითხოვდა კავკასიური უნივერსიტეტის გახსნას თბილისში, რომელიც, ერთი მხრივ, გააადვილებდა ქართველი ახალგაზრდების მიერ უმაღლესი განათლების მიღებას, მეორე მხრივ კი, გააძლიერებდა რუსიფიკაციის პროცესს, რაც რუსული სახელმწიფოს ინტერესში შედიოდა. ივანე ჯავახიშვილმა შეძლო საზოგადოების დარწმუნება, რომ შესაძლებელი იყო განხორციელებულიყო პრინციპი – იკვლიე და ასწავლე ქართულად“, – აღნიშნა მან.
წიგნი საზოგადოებას წარუდგინა მისმა შემდგენელმა დავით სართანიამ, მან დაწვრილებით მიმოიხილა უნივერსიტეტის დაარსების წინა პერიოდის თითოეული დოკუმენტი, რომელიც კრებულში შევიდა და პროცესი, რომელსაც ივანე ჯავახიშვილმა წერილი, მიმართვა თუ მოხსენება მიუძღვნა. ისაუბრა უნივერსიტეტის პირველ სტრუქტურაზე, რომელიც ივანე ჯავახიშვილმა და მისმა თანამოაზრეებმა ქართულ სინამდვილეს მოარგეს. „ჩვენ ვალდებულნი ვიყავით, ეს მასალები შეგვეკრიბა და ერთად მიგვეტანა მკითხველამდე. მაშინაც იყო საუბარი და დღესაც, პრივატულ საუბრებში, ხშირად ამბობენ, რომ ივანე ჯავახიშვილმა უნივერსიტეტი შექმნა გერმანული მოდელის საფუძველზე. თვითონ ივანე ჯავახიშვილი ამას კატეგორიულად უარყოფდა. კრებულში გამოტანილია ციტატა, სადაც ამის შესახებ ივანე ჯავახიშვილი თავად საუბრობს. რა თქმა უნდა, მან მიბაძა და რაღაც აიღო გერმანული სისტემიდან, რაღაც – ამერიკულიდან და რაღაც – რუსულიდან, მაგრამ, საბოლოო ჯამში, არანაირი მიბაძვით – მან შექმნა თავისი, ახალი ქართული უნივერსიტეტი. აქვე ივანე ჯავახიშვილი ამბობს, რომ ჩვენ ძალა არ შეგვწევდა ყველა ფაკულტეტის გახსნისა და ამიტომ უნდა შეგვექმნა ერთი, რომელიც დაყოფილი იქნებოდა გარკვეულ განყოფილებებად. ამ განყოფილებების ერთ გამაერთიანებელ ფაკულტეტს კი რაღაც სათაური უნდა ჰქონოდა. ევროპაში და, კონკრეტულად, გერმანიაში ამას ერქვა ფილოსოფიის ფაკულტეტი, მაგრამ სიტყვა ფილოსოფიას საქართველოში ის მნიშვნელობა არ ჰქონდა, რაც ევროპულ ენებში, ამიტომ, მას უნდა ეძებნა ახალი სიტყვა-შესატყვისი და ივანე ჯავახიშვილმა შექმნა ეს სიტყვა – „სიბრძნისმეტყველება“. მან დაიმოწმა შოთა რუსთაველის პოემა და ამ სიტყვის მეშვეობით შექმნა ფილოსოფიური ფაკულტეტის ადეკვატური ტერმინი“, – თქვა დავით სართანიამ. 
მან ასევე გამოკვეთა პროფესურის შერჩევის პრინციპები და პირველი ხარჯთაღრიცხვის დოკუმენტები. აქვე აღნიშნა, რომ სულ რაღაც 8 წელიწადში ივანე ჯავახიშვილს 150 წელი შეუსრულდება, რისთვისაც უნივერსიტეტმა აქედანვე უნდა დაიწყოს სამზადისი: „ივანე ჯავახიშვილს მეტი ყურადღება უნდა მივაქციოთ. ჩვენ უნდა შევკრიბოთ მასალები, რომლებიც სხვადასხვა არქივშია გაბნეული და იმ მკითხველამდე მივიტანოთ, ვისაც აინტერესებს – ეს არის ძალიან ბევრი ისტორიული დოკუმენტი და შრომატევადი საქმე. ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში, პირადად ივანე ჯავახიშვილის არქივში, 120 000-ზე მეტი ფურცელი ინახება. ამას რომ დავამატოთ ცალკე გამოყოფილი ფონდი, იქაც საკმაოდ ბევრი საბუთია შესასწავლი და გამოსამზეურებელი. ასევე, არის კორნელი კეკელიძის არქივი, აკაკი შანიძის არქივი და უამრავი სხვა არქივი, სადაც შეგვიძლია მოვძებნოთ ისეთი დოკუმენტი, წერილი ან მიმართვა, რომელიც ჯერ არ ვიცით. ამ საქმეს სჭირდება თაოსნობა და უნივერსიტეტის მხრიდან ხელშეწყობა. ვფიქრობ, უნდა შედგეს სამუშაო ჯგუფი, რომელიც ამას თავის თავზე აიღებს. ივანე ჯავახიშვილის დაბადებიდან 150 წელს ქართული საზოგადოება და, პირველ რიგში, უნივერსიტეტი უნდა შეხვდეს სულ სხვა ვითარებაში – ჩემი აზრით, ეს უნდა იყოს ივანე ჯავახიშვილის მემკვიდრეობის სრული აკადემიური გამოცემა. აქამდე გამოცემულია მხოლოდ 12-ტომეული და ისიც – ხარვეზებით. არადა, თუ კარგად შევისწავლით, ივანე ჯავახიშვილის მემკვიდრეობა 30 ტომზე მეტი შეიძლება გამოვიდეს“, – განაცხადა დავით სართანიამ.
ივანე ჯავახიშვილის მემკვი-დრეობის ვრცლად გამოცემას მხარი დაუჭირეს დარბაზში მსხდომმა სტუმრებმაც. თსუ-ის ემიგრაციის მუზეუმის ხელმძღვანელმა რუსუდან კობახიძემ მზადყოფნა გამოთქვა დასახმარებლად და აღნიშნა, რომ სასურველი იქნება – ამ გამოცემაში ერთი ტომი ივანე ჯავახიშვილისა და ქართული ემიგრაციის ურთიერთობის საკითხებს მიეძღვნას. „მისასალმებელია, რომ 2026 წლისთვის ახალი ტომები მომზადდეს და ასე შევხვდეთ ამ დიდებული ადამიანის 150 წლისთავს. აქ მსხდომმა საზოგადოებამ მშვენივრად იცის, თუ რა დონეზე იყო პოპულარული ივანე ჯავახიშვილი პოლიტიკურ ემიგრაციაში. მას არაერთი სერიოზული ნაშრომი მიუძღვნეს ქართველმა ემიგრანტმა მოღვაწეებმა. მათ შორის, არსებობს მიხაკო წერეთლის არაჩვეულებრივი ნარკვევი ივანე ჯავახიშვილზე. ასევე ძალიან საინტერესო მოგონება აქვს გრიგოლ რობაქიძეს. საერთოდ, პერიოდულ გამოცემებში უნივერსიტეტთან და, კონკრეტულად, ივანე ჯავახიშვილთან დაკავშირებით უამრავი მასალა არსებობს. ხშირად ექსკურსიების დროს ახალგაზრდებს ვეუბნებით, რომ ემიგრანტებს საქართველოს მაჯისცემაზე ჰქონდათ დადებული ხელი, რადგან მათ მართლა დიდი როლი შეასრულეს ქართული უნივერსიტეტის დაარსებაში. როდესაც ემიგრაციაში საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან 50 წელი აღინიშნა, ასეთი პოსტულატი წარმოადგინა ლევან ზურაბიშვილმა, რომელიც იმ დროს პარიზის ქართულ სათვისტომოს ხელმძღვანელობდა (ცნობილი ქართველი მოღვაწის ივანე ზურაბიშვილის ვაჟი, ნიკო ნიკოლაძის შთამომავალი): „1917 წლის 25 მარტს საქართველოში აღდგა ქართული ეკლესიის ავტოკეფალია, ეს იყო სრული სუვერენიტეტი; 1918 წლის 28 იანვარს (ახლით 8 თებერვალს) გაიხსნა პირველი ქართული უნივერსიტეტი; ხოლო 1918 წლის 26 მაისს გამოცხადდა პოლიტიკური თავისუფლება. ეს სამი უმნიშვნელოვანესი თარიღი იყო ფუძე, საძირკველი ქართული სახელმწიფოს ძლიერებისა და, რაც მთავარია, ეს იყო ქართველი ერის საუკუნეების ნატვრის ახდენა“. ვფიქრობ, იმ დიდ გამოცემას, რომელიც მომზადდება, აუცილებლად უნდა დაემატოს, ერთი ტომი თუ არა, რაღაც ნაწილი მაინც, რომელსაც ერქმევა „ქართული ემიგრაცია და ივანე ჯავახიშვილი“, – აღნიშნა რუსუდან კობახიძემ. 
ამავე საკითხზე ისაუბრა ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ასოცირებულმა პროფესორმა მერაბ ჩუხუამ, რომელმაც კრებული დროულ და საჭირო გამოცემად შეაფასა და აღნიშნა, რომ სავალალოა, როცა ქართული მეცნიერების და, შეიძლება ითქვას, ქართული სახელმწიფოებრიობის მესაძირკვლის, ივანე ჯავახიშვილის მემკვიდრეობა სრულყოფილი სახით აქამდე არ გამოცემულა. „ვფიქრობ, დღეიდანვე უნდა დაიწყოს ზრუნვა ყველა მიმართულებამ, რომელშიც წვლილი შეიტანა ივანე ჯავახიშვილმა, როგორც მოღვაწემ და მეცნიერმა – იქნებიან ესენი ისტორიკოსები, იურისტები, ეკონომისტები, ლინგვისტები თუ სხვა. მეცნიერები უნდა გაერთიანდნენ ერთ დიდ მუშა ჯგუფად, არა იმ ტიტულების მიხედვით, თუ ვის რა წოდება აქვს, არამედ იმის მიხედვით, ვის რისი გაკეთება შეუძლია. მეცნიერებაში ტიტული არაფერს ნიშნავს – საქმეს აკეთებენ პროფესიონალები და ის ადამიანები, რომლებისთვისაც ეს საქმე არ იქნება კიდევ ერთი, ზედმეტი დაკისრებული მოვალეობა. დღესვე დავიწყოთ მზადება 2026 წლისთვის“, – აღნიშნა მერაბ ჩუხუამ. 
კრებულის გამოსვლას მიესალმა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კანცლერი ნუნუ ოვსიანიკოვა, რომელმაც მზადყოფნა გამოთქვა, მხარი დაუჭიროს ივანე ჯავახიშვილის 150 წლისთავისთვის მისი მემკვიდრეობის ვრცლად გამოცემის ინიციატივას.

ვრცლად