სა­ბა­კა­ლავ­რო სწავ­ლე­ბის პრო­ფი­ლი­რე­ბი­სა და მი­სი სტა­ტუ­სის ამაღ­ლე­ბის შე­სა­ხებ

11 ოქტ 2017

უმაღ­ლე­სი გა­ნათ­ლე­ბის სა­ბა­კა­ლავ­რო პროგ­რა­მე­ბი ხში­რად ით­ხო­ვენ გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბას იმ მიზ­ნით, რომ მათ ფარ­გ­ლებ­ში მომ­ზა­დე­ბუ­ლი კად­რე­ბი უფ­რო მოთ­ხოვ­ნა­დე­ბი გახ­დ­ნენ შრო­მის ბა­ზარ­ზე. ამ კად­რებს უნ­და გა­აჩ­ნ­დეთ რო­გორც პრო­ფე­სია, ისე სპე­ცი­ა­ლო­ბა, რაც დამ­საქ­მე­ბელს ხელს შე­უწ­ყობს მათ­თ­ვის ადეკ­ვა­ტუ­რი პო­ზი­ცი­ის შერ­ჩე­ვა­ში. უპ­რო­ფი­ლო, ზო­გა­დი მომ­ზა­დე­ბის მქო­ნე კად­რე­ბი ვერ აკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბენ სამ­სა­ხუ­რის პრაქ­ტი­კუ­ლი საქ­მი­ა­ნო­ბის მოთ­ხოვ­ნებს და ხში­რად უარს ეუბ­ნე­ბი­ან სამ­სა­ხურ­ში მი­ღე­ბა­ზე. პრო­ფი­ლი­რე­ბუ­ლი სწავ­ლე­ბის­თ­ვის აუ­ცი­ლე­ბე­ლია მე-3 და მე-4 კურ­სებ­ზე სპე­ცი­ა­ლო­ბე­ბის მო­დუ­ლე­ბის არ­სე­ბო­ბა მაპ­რო­ფი­ლე­ბე­ლი საგ­ნე­ბის­თ­ვის საკ­მა­რი­სი რა­ო­დე­ნო­ბის სა­ვალ­დე­ბუ­ლო კრე­დი­ტე­ბის გა­მო­ყო­ფით. ასე­თი მო­დუ­ლუ­რი სის­ტე­მით შე­საძ­ლე­ბე­ლი ხდე­ბა სხვა­დას­ხ­ვაგ­ვა­რი ში­ნა­არ­სი­სა და სტრუქ­ტუ­რის მქო­ნე „მე­ო­ჯო­რე­ბის“ და „მა­ი­ნო­რე­ბის“ კომ­ბი­ნი­რე­ბით პრო­ფე­სი­ე­ბის ისე­თი კონ­ფი­გუ­რა­ცი­ე­ბის შექ­მ­ნა, რომ­ლებ­საც ექ­ნე­ბათ მე­ტი მოთ­ხოვ­ნა შრო­მის ბა­ზარ­ზე. ეს შე­საძ­ლე­ბე­ლი გახ­დე­ბა მა­შინ, თუ­კი ბა­კა­ლავ­რი­ატ­ში სწავ­ლე­ბის პირ­ვე­ლი 2 წე­ლი და­ეთ­მო­ბა პრო­ფე­სი­ის სა­ფუძ­ვ­ლე­ბის ათ­ვი­სე­ბას, ხო­ლო შემ­დე­გი 2 წე­ლი – პრო­ფე­სი­ის ფარ­გ­ლებ­ში სპე­ცი­ა­ლო­ბე­ბის ათ­ვი­სე­ბას.

ბა­კა­ლავ­რი­ა­ტის ხა­რის­ხი უნ­და ჰქმნი­დეს და­საქ­მე­ბის და კა­რი­ე­რუ­ლი წინ­ს­ვ­ლის პერ­ს­პექ­ტი­ვებს

ოთ­ხ­წ­ლი­ა­ნი სწავ­ლის შემ­დეგ მი­ღე­ბუ­ლი ბა­კა­ლავ­რის ხა­რის­ხი კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბულს უნ­და უქ­მ­ნი­დეს უმაღ­ლეს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლის­თ­ვის შე­სატ­ყ­ვი­სი სრულ­ყო­ფი­ლი და­საქ­მე­ბის და წარ­მა­ტე­ბუ­ლი კა­რი­ე­რუ­ლი ზრდის პერ­ს­პექ­ტი­ვებს. თუ ბა­კა­ლავრს არ აქვს მო­მა­ვალ­ში სა­მეც­ნი­ე­რო-კვლე­ვი­თი მუ­შა­ო­ბის გან­ზ­რახ­ვე­ბი, მა­შინ ეს ხა­რის­ხი სრუ­ლი­ად საკ­მა­რი­სი უნ­და იყოს მი­სი პრო­ფე­სი­უ­ლი საქ­მი­ა­ნო­ბის მა­ღა­ლე­ფექ­ტი­ა­ნად წარ­მარ­თ­ვის­თ­ვის. მი­უ­ხე­და­ვად 4 წლი­ა­ნი ბა­კა­ლავ­რი­ა­ტის სა­ფე­ხუ­რის სრულ­ყო­ფი­ლე­ბი­სა და პრაქ­ტი­კა­ზე მი­სი ორი­ენ­ტა­ცი­ი­სა, რო­გორც წე­სი, ად­გი­ლი აქვს მის ხე­ლოვ­ნურ, გა­უ­მარ­თ­ლე­ბელ დაკ­ნი­ნე­ბას და სრულ­ყო­ფი­ლი უმაღ­ლე­სი გა­ნათ­ლე­ბის მი­ღე­ბის­თ­ვის მა­გის­ტ­რა­ტუ­რა­ში სწავ­ლის გაგ­რ­ძე­ლე­ბის აუ­ცი­ლებ­ლო­ბის შე­სა­ხებ აზ­რის დამ­კ­ვიდ­რე­ბას. ეს არას­წო­რია, ვი­ნა­ი­დან, ერ­თი მხრივ, მა­გის­ტ­რა­ტუ­რა­ში მი­ღე­ბუ­ლი და­მა­ტე­ბი­თი თე­ო­რი­უ­ლი ცოდ­ნა დიდს ვე­რა­ფერს სძენს სამ­სა­ხუ­რებ­ში პრაქ­ტი­კულ საქ­მი­ა­ნო­ბას, ხო­ლო, მე­ო­რე მხრივ, მა­გის­ტ­რა­ტუ­რის­თ­ვის და­წე­სე­ბუ­ლი სტუ­დენ­ტ­თა კონ­ტინ­გენ­ტის შეზ­ღუ­დუ­ლი კვო­ტე­ბის გა­მო კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლი ბა­კა­ლავ­რე­ბის მხო­ლოდ 30%-ს გა­აჩ­ნია სწავ­ლის გაგ­რ­ძე­ლე­ბის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა, ხო­ლო მა­თი და­ნარ­ჩე­ნი ნა­წი­ლი კი – 70% - (რო­მელ­თა­გან ძა­ლი­ან ბევ­რი არის მა­ღა­ლი აკა­დე­მი­უ­რი მოს­წ­რე­ბის მქო­ნე) წარ­მო­ად­გენს „პრო­ფე­სი­უ­ლი არას­რულ­ფა­სოვ­ნე­ბის კომ­პ­ლექ­სით“ დათ­რ­გუ­ნუ­ლი კად­რე­ბის შე­მად­გენ­ლო­ბას, რომ­ლე­ბიც სამ­სა­ხუ­რებ­ში გა­ცი­ლე­ბით უფ­რო წარ­მა­ტე­ბუ­ლე­ბი იქ­ნე­ბოდ­ნენ, მა­თი სტა­ტუ­სი ხე­ლოვ­ნუ­რად რომ არ ყო­ფი­ლი­ყო დაბ­ლა და­წე­უ­ლი. ასე­თი რამ არა­ჰუ­მა­ნუ­რია, დის­კ­რი­მი­ნა­ცი­უ­ლია, და­უშ­ვე­ბე­ლია და უნ­და გა­მოს­წორ­დეს.

გა­ნათ­ლე­ბის უც­ხო­უ­რი ნი­მუ­შე­ბის გად­მო­ღე­ბა ყო­ველ­თ­ვის გა­მარ­თ­ლე­ბუ­ლი არ არის

უმაღ­ლე­სი გა­ნათ­ლე­ბის უც­ხო­უ­რი ნი­მუ­შე­ბის უკ­რი­ტი­კო გად­მო­ღე­ბის ჩვენ­ში გავ­რ­ცე­ლე­ბუ­ლი პრაქ­ტი­კა ყო­ველ­თ­ვის გა­მარ­თ­ლე­ბუ­ლად არ უნ­და ჩა­ით­ვა­ლოს. ამა­ზე მიგ­ვა­ნიშ­ნებს ის წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბე­ბი, რომ­ლე­ბიც აღი­ნიშ­ნე­ბა მათ მი­ერ პრო­ფე­სი­ი­სა და სპე­ცი­ა­ლო­ბის გა­აზ­რე­ბა­ში. კერ­ძოდ, ერ­თი მხრივ, პრო­ფე­სი­ად ით­ვ­ლე­ბა ის სფე­რო, რო­მელ­შიც კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბულს ენი­ჭე­ბა ბა­კა­ლავ­რის ხა­რის­ხი. ეს სფე­რო, რო­გორც წე­სი, არის ძა­ლი­ან ზო­გა­დი და მრა­ვალ­დარ­გობ­რი­ვი, რაც სა­ეჭ­ვოდ ხდის მის ადეკ­ვა­ტუ­რო­ბას და მარ­თე­ბუ­ლო­ბას. მა­გა­ლი­თად, სო­ცი­ა­ლურ მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა კა­ტე­გო­რი­ას, რო­მელ­შიც კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლებს ენი­ჭე­ბათ სო­ცი­ა­ლურ მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა ბა­კა­ლავ­რის ხა­რის­ხი (პროფე­სია), გა­ნე­კუთ­ვ­ნე­ბა მეც­ნი­ე­რე­ბის 10-ზე მე­ტი ურ­თუ­ლე­სი დარ­გი, რომ­ლებ­შიც ერ­თ­დ­რო­უ­ლად, თუნ­დაც მცი­რედ გარ­კ­ვე­უ­ლი ადა­მი­ა­ნი, ძნე­ლი წარ­მო­სად­გე­ნია. პრო­ფე­სია შე­იძ­ლე­ბა მხო­ლოდ მეც­ნი­ე­რე­ბის ერთ დარ­გ­ზე იყოს აღ­მო­ცე­ნე­ბუ­ლი. მრა­ვალ­დარ­გობ­რი­ვი პრო­ფე­სი­ის მი­ღე­ბა შე­უძ­ლებ­ლად ით­ვ­ლე­ბა ადა­მი­ა­ნის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა­თა სა­ყო­ველ­თა­ოდ ცნო­ბი­ლი შეზ­ღუდ­ვე­ბის გა­მო. მე­ო­რე მხრივ, სპე­ცი­ა­ლო­ბად წარ­მო­ად­გე­ნენ იმას, რაც ერთ დარ­გ­ზე აღ­მო­ცე­ნე­ბულ პრო­ფე­სი­ას გუ­ლის­ხ­მობს. ე.ი. ად­გი­ლი აქვს გა­უ­მარ­თ­ლე­ბელ ჩა­ნაც­ვ­ლე­ბას გან­ზო­გა­დე­ბის მი­მარ­თუ­ლე­ბით, რაც სა­ბო­ლო­ოდ უმაღ­ლე­სი გა­ნათ­ლე­ბის პრო­ფა­ნა­ცი­ამ­დე დაყ­ვა­ნის სა­შიშ­რო­ე­ბას შე­ი­ცავს.

ბა­კა­ლავ­რე­ბის მომ­ზა­დე­ბის სტრა­ტე­გია უნ­და შე­ე­სა­ბა­მე­ბო­დეს ჩვე­ნი ქვეყ­ნის სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ და ეკო­ნო­მი­კურ მოთ­ხოვ­ნებს

უმაღ­ლეს გა­ნათ­ლე­ბა­ში ად­გი­ლობ­რი­ვი შრო­მის ბაზ­რის­თ­ვის ბა­კა­ლავ­რე­ბის მომ­ზა­დე­ბის სტრა­ტე­გია რაც შე­იძ­ლე­ბა მე­ტად უნ­და შე­ე­სა­ბა­მე­ბო­დეს ჩვე­ნი ქვეყ­ნის სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ და ეკო­ნო­მი­კურ მოთ­ხოვ­ნებს. ამ მოთ­ხოვ­ნებ­ში იგუ­ლის­ხ­მე­ბა: 1) სწავ­ლა­ში გა­დახ­დილ­მა თან­ხამ უნ­და გა­ა­მარ­თ­ლოს და კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბულ ბა­კა­ლავრს უნ­და გა­უჩ­ნ­დეს შრო­მის ბა­ზარ­ზე მა­ღა­ლი ალ­ბა­თო­ბით სა­მუ­შა­ოს მო­პო­ვე­ბის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა; 2) კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლი ბა­კა­ლავ­რე­ბის გა­ნათ­ლე­ბის პრო­ფი­ლი უნ­და პა­სუ­ხობ­დეს სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ში არ­სე­ბულ პრობ­ლე­მებს და მა­თი გა­დაჭ­რის გზე­ბის­თ­ვის იყოს ადეკ­ვა­ტუ­რი; 3) კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლებს უნ­და ეძ­ლე­ო­დეთ სრულ­ფა­სო­ვა­ნი უმაღ­ლე­სი გა­ნათ­ლე­ბა ბა­კა­ლავ­რი­ა­ტის სა­ფე­ხურ­ზე და მი­სი სტა­ტუ­სი უნ­და იყოს ამაღ­ლე­ბუ­ლი; 4) კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბულ ბა­კა­ლავ­რებს უნ­და გა­აჩ­ნ­დეთ სამ­სა­ხუ­რებ­ში უმაღ­ლე­სი გა­ნათ­ლე­ბის სტა­ტუ­სის შე­სა­ფე­რი­სი კა­რი­ე­რუ­ლი ზრდის ღირ­სე­უ­ლი პერ­ს­პექ­ტი­ვე­ბი; 5) კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბულ ბა­კა­ლავ­რებს უნ­და გა­აჩ­ნ­დეთ სწავ­ლის მომ­დევ­ნო სა­ფე­ხუ­რებ­ზე საზ­ღ­ვარ­გა­რეთ სწავ­ლის შე­უ­ფერ­ხე­ბე­ლი გაგ­რ­ძე­ლე­ბის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა მა­თი დიპ­ლო­მე­ბის აღი­ა­რე­ბის სა­ფუძ­ველ­ზე, რო­მე­ლიც მი­იღ­წე­ვა დიპ­ლო­მის და­ნარ­თ­ში ასა­ხუ­ლი და გა­მარ­თულ სის­ტე­მა­ში მოქ­ცე­უ­ლი წარ­მა­ტე­ბით ათ­ვი­სე­ბუ­ლი დის­ციპ­ლი­ნე­ბის ერ­თობ-ლი­ო­ბით; ანუ სა­უ­ბა­რია ყვე­ლა იმ მოთ­ხოვ­ნის დაკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბა­ზე, რაც დგე­ბა სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი პრო­ცე­სე­ბის გან­ვი­თა­რე­ბის სამ­სა­ხურ­ში და რაც სა­ჭი­როდ ით­ვ­ლე­ბა ეკო­ნო­მი­კუ­რი პრო­ცე­სე­ბის პო­ზი­ტი­ურ გან­ვი­თა­რე­ბის ამო­ცა­ნებ­თან მი­მარ­თე­ბა­ში.
სამ­სა­ხუ­რე­ბის უდი­დე­სი უმ­რავ­ლე­სო­ბა წარ­მო­ად­გენს არა მეც­ნი­ე­რე­ბის სხვა­დას­ხ­ვა დარ­გებს, არა­მედ ადა­მი­ან­თა პრაქ­ტი­კუ­ლი მოღ­ვა­წე­ო­ბის სფე­რო­ებს, რომ­ლებ­საც აუ­ცი­ლებ­ლო­ბით არ ესა­ჭი­რო­ე­ბათ სა­მეც­ნი­ე­რო მომ­ზა­დე­ბის მქო­ნე კად­რე­ბი. ყვე­ლა ამ მოთ­ხოვ­ნის დაკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბას წარ­მა­ტე­ბით ემ­სა­ხუ­რე­ბა პრაქ­ტი­კა­ზე ორი­ენ­ტი­რე­ბუ­ლი სა­ბა­კა­ლავ­რო სწავ­ლე­ბა მო­დუ­ლუ­რი სის­ტე­მით, რომ­ლი­თაც კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლებს შე­იძ­ლე­ბა მი­ე­ცეთ სრულ­ყო­ფი­ლი უმაღ­ლე­სი გა­ნათ­ლე­ბა და მი­სი შე­სა­ბა­მი­სი სტა­ტუ­სის მქო­ნე დიპ­ლო­მი. ამის სა­ფუძ­ველ­ზე მათ გა­უჩ­ნ­დე­ბათ ად­გი­ლობ­რივ ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ებ­ში ადეკ­ვა­ტუ­რი და­საქ­მე­ბი­სა და კა­რი­ე­რუ­ლი ზრდის ღირ­სე­უ­ლი პერ­ს­პექ­ტი­ვე­ბი. 
სა­ბა­კა­ლავ­რო სწავ­ლე­ბის სპე­ცი­ფი­კის და­ხა­სი­ა­თე­ბა ით­ხოვს გა­ფა­რო­ე­ბულ მსჯე­ლო­ბებს პრო­ფე­სი­ი­სა და სპე­ცი­ა­ლო­ბის არ­სის შე­სა­ხებ და მათ შო­რის მი­მარ­თე­ბე­ბის თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბის შე­სა­ხებ. სტუ­დენ­ტ­ზე ორი­ენ­ტი­რე­ბუ­ლი სწავ­ლე­ბის სის­ტე­მა სტუ­დენ­ტე­ბის­თ­ვის სწავ­ლა­ში ხე­ლის შეწ­ყო­ბას­თან ერ­თად კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბულ­თა და­საქ­მე­ბის­თ­ვის უკე­თე­სი პერ­ს­პექ­ტი­ვე­ბის შექ­მ­ნა­საც გუ­ლის­ხ­მობს. დამ­საქ­მებ­ლის­თ­ვის უმ­ნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნე­სია ის, რომ მის­თ­ვის მაქ­სი­მა­ლუ­რად გა­სა­გე­ბი გახ­დეს გა­მოც­ხა­დე­ბულ ვა­კან­სი­ა­ზე პრე­ტენ­დენ­ტის გა­ნათ­ლე­ბის პრო­ფი­ლი. დამ­საქ­მებ­ლე­ბი არ იც­ნო­ბენ მეც­ნიე-რე­ბის დარ­გებს (რომ­ლებ­შიც ხდე­ბა კად­რე­ბის მომ­ზა­დე­ბა) ისე კარ­გად, რომ კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლე­ბი მი­ი­ღონ მათ­თ­ვის ადეკ­ვა­ტურ სა­მუ­შაო ად­გი­ლებ­ზე. ამ ამო­ცა­ნის სწო­რად გა­დაწ­ყ­ვე­ტა­ში მათ ეხ­მა­რე­ბა კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლის დიპ­ლომ­ში (დიპ­ლო­მის და­ნარ­თ­ში) საკ­ვა­ლი­ფი­კა­ციო ჩა­ნა­წე­რი, რო­მელ­შიც ნაჩ­ვე­ნე­ბი უნ­და იყოს რო­გორც პრო­ფე­სია, ისე სპე­ცი­ა­ლო­ბა. პრო­ფე­სია არის მეც­ნი­ე­რე­ბის რო­მე­ლი­მე ერ­თი დარ­გის შე­სა­ხებ ზო­გა­დი ცოდ­ნის გა­მომ­ხატ­ვე­ლი, ხო­ლო სპე­ცი­ა­ლო­ბა არის პრო­ფე­სი­ა­ში შე­სუ­ლი ქვე­დარ­გის შე­სა­ხებ კონ­კ­რე­ტუ­ლი ცოდ­ნის გა­მომ­ხატ­ვე­ლი. შე­უძ­ლე­ბე­ლია, რომ ერ­თი სა­გან­მა­ნათ­ლებ­ლო პროგ­რა­მის ფარ­გ­ლებ­ში რამ­დე­ნი­მე დარ­გის სა­ფუძ­ველ­ზე აღ­მო­ცენ­დეს ერ­თი პრო­ფე­სია, რი­სი სამ­წუ­ხა­რო ფაქ­ტე­ბი­თაც არის აღ­სავ­სე რო­გორც ჩვე­ნი, ისე უც­ხო­უ­რი სა­გან­მა­ნათ­ლებ­ლო სის­ტე­მე­ბი.

შე­უძ­ლე­ბე­ლია, რომ ადა­მი­ა­ნი იყოს რა­ი­მე დარ­გის სპე­ცი­ა­ლის­ტი და არც ერთ პრო­ფე­სი­ას არ მი­ე­კუთ­ვ­ნე­ბო­დეს

პრო­ფე­სია წარ­მო­ად­გენს ადა­მი­ა­ნის შრო­მი­თი საქ­მი­ა­ნო­ბის გა­მომ­ხატ­ველ უმ­თავ­რეს (გვა­როვ­ნულ) კა­ტე­გო­რი­ას. ადა­მი­ა­ნის ად­გი­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ში, უპირ­ვე­ლეს ყოვ­ლი­სა, მი­სი პრო­ფე­სი­ით გა­ნი­საზ­ღ­ვ­რე­ბა. პრო­ფე­სი­ე­ბი შე­იძ­ლე­ბა იყოს მარ­ტი­ვი და რთუ­ლი. მარ­ტი­ვი პრო­ფე­სი­ე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა ათე­უ­ლო­ბით ათასს აღ­წევს, ხო­ლო რთუ­ლი პრო­ფე­სი­ე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა შე­მო­ი­ფარ­გ­ლე­ბა რამ­დე­ნი­მე ათე­უ­ლით. პრო­ფე­სი­ის სირ­თუ­ლე დიდ­წი­ლად მას­ში შე­მა­ვა­ლი სპე­ცი­ა­ლო­ბე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბით გა­ნი­საზ­ღ­ვ­რე­ბა. რთუ­ლი პრო­ფე­სი­ე­ბის კა­ტე­გო­რი­ას გა­ნე­კუთ­ვ­ნე­ბა, მა­გა­ლი­თად, ის პრო­ფე­სი­ე­ბი, რომ­ლებ­საც სტუ­დენ­ტე­ბი ეუფ­ლე­ბი­ან უნი­ვერ­სი­ტე­ტებ­ში. ასე­თი პრო­ფე­სი­ე­ბია: მა­თე­მა­ტი­კა, ფი­ზი­კა, ქი­მია, ბი­ო­ლო­გია, ფსი­ქო­ლო­გია, სო­ცი­ო­ლო­გია და სხვ. შე­უძ­ლე­ბე­ლია, რომ ადა­მი­ა­ნი ფლობ­დეს რო­მე­ლი­მე რთულ პრო­ფე­სი­ას ისე სრულ­ყო­ფი­ლად, რომ მას­ში არ იყოს სა­ჭი­რო სპე­ცი­ა­ლო­ბის გა­მოკ­ვე­თა, რომ­ლის სრულ­ფა­სო­ვა­ნი ათ­ვი­სე­ბა უფ­რო რე­ა­ლის­ტუ­რია და შე­საძ­ლე­ბე­ლია. რო­დე­საც კეთ­დე­ბა კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლის დიპ­ლომ­ში და დიპ­ლო­მის და­ნარ­თ­ში საკ­ვა­ლი­ფი­კა­ციო ჩა­ნა­წე­რი სპე­ცი­ა­ლო­ბის მი­თი­თე­ბის გა­რე­შე, ეს არის მი­სი კვა­ლი­ფი­კა­ცი­ის მხო­ლოდ ნა­წი­ლობ­რი­ვი ჩვე­ნე­ბა. ასე­ვე შე­უძ­ლე­ბე­ლია, რომ ადა­მი­ა­ნი იყოს რა­ი­მე დარ­გის სპე­ცი­ა­ლის­ტი და არც ერთ პრო­ფე­სი­ას არ მი­ე­კუთ­ვ­ნე­ბო­დეს. დიპ­ლომ­ში და დიპ­ლო­მის და­ნარ­თ­ში მხო­ლოდ სპე­ცი­ა­ლო­ბის ჩა­წე­რის შემ­თ­ხ­ვე­ვა­ში პრო­ფე­სი­ის მი­თი­თე­ბის გა­რე­შე, ისევ ად­გი­ლი ექ­ნე­ბა კვა­ლი­ფი­კა­ცი­ის ნა­წი­ლობ­რივ ჩვე­ნე­ბას. ამი­ტომ სავ­სე­ბით ადეკ­ვა­ტუ­რია და მი­ზან­შე­წო­ნი­ლია ის, რომ ორი­ვე ერ­თად იწე­რე­ბო­დეს დიპ­ლო­მის და­ნარ­თ­ში (რო­მე­ლიც ად­ვი­ლად ით­მენს კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლის ინ­დი­ვიდუ­ა­ლურ გეგ­მებ­ზე მორ­გე­ბას), ხო­ლო დიპ­ლომ­ში კვა­ლი­ფი­კა­ცი­ის ფორ­მუ­ლი­რე­ბა ხდე­ბო­დეს სა­ყო­ველ­თა­ოდ შე­თან­ხ­მე­ბუ­ლი წე­სე­ბის დაც­ვით.

რა ამო­ცა­ნებს უნ­და პა­სუ­ხობ­დეს სა­გან­მა­ნათ­ლებ­ლო პროგ­რა­მა

დამ­საქ­მებ­ლის ამო­ცა­ნებს უფ­რო მე­ტად პა­სუ­ხობს სა­გან­მა­ნათ­ლებ­ლო პროგ­რა­მის სპე­ცი­ა­ლო­ბე­ბის ნა­წი­ლი. სა­ბა­ზი­სო ნა­წი­ლი სა­ჭი­როა მხო­ლოდ სპე­ცი­ა­ლო­ბე­ბის ნა­წი­ლის­თ­ვის მე­ტი სა­ფუძ­ვ­ლი­ა­ნო­ბის და სან­დო­ო­ბის მი­სა­ნი­ჭებ­ლად, ანუ და­საქ­მე­ბის ბაზ­რის­თ­ვის იგი არის მე­ო­რე­ხა­რის­ხო­ვა­ნი. შრო­მი­თი მოწ­ყო­ბის ამო­ცა­ნე­ბის ეფექ­ტი­ა­ნად გა­და­საჭ­რე­ლად აუ­ცი­ლე­ბე­ლია სა­ბა­კა­ლავ­რო სწავ­ლე­ბა­ში სპე­ცი­ა­ლო­ბე­ბის ნა­წი­ლის პრი­ო­რი­ტე­ტუ­ლად გა­მოც­ხა­დე­ბა და ამის სა­თა­ნა­დო ადეკ­ვა­ტუ­რო­ბით ასახ­ვა სა­გან­მა­ნათ­ლებ­ლო პროგ­რა­მებ­ში. სტუ­დენ­ტე­ბის მი­ერ „თვით­დას­პე­ცი­ა­ლე­ბის“ გავ­რ­ცე-ლე­ბუ­ლი პრაქ­ტი­კა საგ­ნე­ბის ტო­ტა­ლუ­რი არ­ჩე­ვი­თო­ბის სა­ხით სწავ­ლას ორ დიდ დარ­ტ­ყ­მას აყე­ნებს: 1)დიპ­ლო­მის და­ნარ­თ­ში საგ­ნე­ბის უსის­ტე­მო ჩა­მო­ნათ­ვა­ლი კად­რე­ბის ადეკ­ვა­ტუ­რი ცნო­ბის სა­კით­ხ­ში დამ­საქ­მებ­ლის დე­ზო­რი­ენ­ტა­ცი­ას იწ­ვევს, რაც კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბულ­თა და­საქ­მე­ბის ამო­ცა­ნე­ბის პო­ზი­ტი­ურ გა­დაწ­ყ­ვე­ტას აძ­ნე­ლებს; 2) საგ­ნე­ბის არ­ჩე­ვა­ში მუდ­მი­ვი სირ­თუ­ლე­ე­ბის არ­სე­ბო­ბის გა­მო სტუ­დენ­ტე­ბი უმ­თავ­რე­სად კრე­დი­ტე­ბის დაგ­რო­ვე­ბას ნე­ბის­მი­ე­რი საგ­ნე­ბის არ­ჩე­ვით და არა მათ­თ­ვის სა­სურ­ვე­ლი და გა­მო­სა­დე­გი საგ­ნე­ბის არ­ჩე­ვით ახერ­ხე­ბენ, რაც მოთ­ხოვ­ნად კად­რად სტუ­დენ­ტის ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბის საქ­მეს ილუ­ზო­რუ­ლად აქ­ცევს.

სა­ბა­კა­ლავ­რო პროგ­რა­მე­ბი უნ­და იყოს გათ­ვ­ლი­ლი პრო­ფი­ლი­რე­ბულ სწავ­ლე­ბა­ზე

ყო­ვე­ლი­ვე ზე­მოთ­ქ­მუ­ლი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, თა­ნა­მედ­რო­ვე სა­ბა­კა­ლავ­რო პროგ­რა­მე­ბი უნ­და იყოს გათ­ვ­ლი­ლი პრო­ფი­ლი­რე­ბულ სწავ­ლე­ბა­ზე, რო­მე­ლიც ყვე­ლა მაჩ­ვე­ნებ­ლის მი­ხედ­ვით გა­ცი­ლე­ბით უფ­რო უკე­თე­სად პა­სუ­ხობს რო­გორც სა­ხელ­მ­წი­ფო­ებ­რივ, ისე სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ მოთ­ხოვ­ნებს. ასე­თი სა­ბა­კა­ლავ­რო პროგ­რა­მე­ბის სტრუქ­ტუ­რა­ში არ­სე­ბუ­ლი სპე­ცი­ა­ლო­ბე­ბის მო­დუ­ლე­ბი (კონ­ცენ­ტ­რა­ცი­ე­ბი) შე­საძ­ლე­ბელს გახ­დი­ან იმას, რომ მკვეთ­რად ამაღ­ლ­დეს პროგ­რა­მე­ბის ეფექ­ტი­ა­ნო­ბა, სწავ­ლე­ბის ხა­რის­ხი, მაქ­სი­მა­ლუ­რად გა­ი­შა­ლოს მა­თი პო­ტენ­ცი­ა­ლი და გა­უჩ­ნ­დეს სწავ­ლი­სა და და­საქ­მე­ბის უკე­თე­სი პერ­ს­პექ­ტი­ვე­ბი კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბულ ბა­კა­ლავ­რებს და მუ­შა­ო­ბის უკე­თე­სი პი­რო­ბე­ბი პრო­ფე­სო­რებს. აღ­ნიშ­ნუ­ლი მო­საზ­რე­ბე­ბი რომ არ მო­ვი­დეს წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბა­ში გა­ნათ­ლე­ბის სის­ტე­მა­ში დღე­ის­თ­ვის სა­ყო­ველ­თა­ოდ დად­გე­ნილ და შე­თან­ხ­მე­ბულ წე­სებ­თან, პრო­ფე­სი­ის, ძი­რი­თა­დი სპე­ცი­ა­ლო­ბის და და­მა­ტე­ბი­თი სპე­ცი­ა­ლო­ბის შე­სა­ხებ საკ­ვა­ლი­ფი­კა­ციო ჩა­ნა­წე­რე­ბი უნ­და კეთ­დე­ბო­დეს დიპ­ლო­მის და­ნარ­თ­ში, რო­მე­ლიც ისე­დაც ით­მენს ვა­რი­რე­ბას საგ­ნე­ბის არ­ჩე­ვის მე­ქა­ნიზ­მის არ­სე­ბო­ბის გა­მო, ანუ გა­ნათ­ლე­ბის ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლი­ზე­ბის შე­საძ­ლებ­ლო­ბის არ­სე­ბო­ბის გა­მო, ხო­ლო თა­ვად დიპ­ლო­მი უნ­და იყოს იდენ­ტუ­რი რო­გორც პრო­ფი­ლი­რე­ბუ­ლი, ისე არაპ­რო­ფი­ლი­რე­ბუ­ლი სწავ­ლე­ბის შემ­თ­ხ­ვე­ვებ­ში. არაპ­რო­ფი­ლი­რე­ბუ­ლი სწავ­ლე­ბით მი­ღე­ბუ­ლი კვა­ლი­ფი­კა­ცია უფ­რო მე­ტად გა­მო­სა­დე­გია უც­ხო ქვეყ­ნებ­ში სწავ­ლის გაგ­რ­ძე­ლე­ბის­თ­ვის და სა­ა­მი­სოდ დღე­ის­თ­ვის არ­სე­ბულ სა­ერ­თა­შო­რი­სო შე­თან­ხ­მე­ბებ­ზე მო­სარ­გე­ბად, მა­შინ რო­დე­საც პრო­ფი­ლი­რე­ბუ­ლი სა­ბა­კა­ლავ­რო სწავ­ლე­ბით მი­ღე­ბუ­ლი კვა­ლი­ფი­კა­ცია მწვა­ვედ აუ­ცი­ლე­ბე­ლია ად­გი­ლობ­რივ ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ებ­ში უმაღ­ლე­სი გა­ნათ­ლე­ბის მქო­ნე კად­რე­ბის – ბა­კა­ლავ­რე­ბის – ღირ­სე­უ­ლი და­საქ­მე­ბის­თ­ვის და ასე­თი­ვე მა­თი კა­რი­ე­რუ­ლი გან­ვი­თა­რე­ბის­თ­ვის.

გი­ორ­გი გო­რო­ში­ძე,
ფსი­ქო­ლო­გი­ის და გა­ნათ­ლე­ბის მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა ფა­კულ­ტე­ტის
ასო­ცი­რე­ბუ­ლი პრო­ფე­სო­რი