ქალი, ფემინიზაცია და გლობალიზმი

02 დეკ 2016

გლობალიზმმა და მისმა გამოწვევებმა ჯერჯერობით მხოლოდ ურთულესი შეკითხვები გააჩინა, მთავარი შეკითხვა კი ის არის, გადააფასებს თუ არა ახალი ეპოქა ცივილიზაციის მიერ ამ შეკითხვებზე კაცობრიობის მიერ უკვე გაცემულ პასუხებს?

გლობალიზმსა და მის გამოწვევებს შეეხებოდა ახალგაზრდულ კლუბ „გენერატორ 9.8“-ში კულტურის მკვლევრის, სოციალურ მეცნიერებათა დოქტორის ლელა ფირალიშვილის მიერ წაკითხული საჯარო ლექცია, რომლის სათაურმა - „ფემინიზმი, როგორც გლობალიზაციის ერთ-ერთი მითი“ - ბევრი აღაშფოთა, ბევრი დააბნია, ნაწილი კი, უბრალოდ, დააინტერესა.

„გლობალური ეპოქის პოსტკულტურული ვითარება, შესაძლოა, მხოლოდ შემდეგნაირად აღიწეროს: ტრანსკულტურული, ტრანსესთეტიკური, ტრანსრელიგიური, ტრანსმეცნიერული, ტრანსპერსონალური, ტრანსსექსუალური“, – მიაჩნია ლელა ფირალიშვილს. მისი დაკვირვებით, ყველაფერი ეს შედეგია იმ პროცესისა, რომელიც მოდერნიზმის ეპოქაში დაიწყო: „ღმერთი მოკვდა!“ – თქვა ფრიდრიხ ნიცშემ და ადამიანებმაც დაიჯერეს, რომ ღმერთი აღარ არის და ისინი საკუთარი თავისუფლების პირისპირ აღმოჩნდნენ, რასაც ყველა მანამდე არსებული ტაბუს რღვევა მოჰყვა“, – ამბობს მკვლევარი. საბოლოოდ, მივიღეთ ვითარება, სადაც ყველაფერი არის ტრანს მდგომარეობაში და აღარ არსებობს ცალსახა და მკაფიო პასუხები ფუნდამენტურ შეკითხვებზე. სამაგიეროდ, არსებობს უკიდეგანო თავისუფლებები, რომელთაც ყველა უძველესი ტაბუ მოეხსნა.

„ძალზე ძნელია, ამ ყოველივეს კულტურის ახალი პარადიგმა უწოდო, რადგან იგი კულტურის პროტომდგომარეობის ახალ, ანტიქრონოტიპულ აღწერას უფრო ჰგავს“, – ამბობს ლელა ფირალიშვილი. კულტუროლოგი იმ წინაპირობებზე საუბრობს, რომელთაც მოიტანეს ახალი ვითარება, იყენებს სხვადასხვა ხალხების უძველეს მითოლოგიას, სადაც დაილექა კულტურის პირველი ნიშნები, პირველი პასუხები მთავარ შეკითხვებზე ყოფნისა და არყოფნის, მამაკაცურისა და ქალურის, ქაოსისა და კოსმოსის, ღმერთისა და ადამიანის ურითიერთდამოკიდებულების შესახებ; მოგვიანებით, უკვე საავტორო ეპოქაში, იმავე შეკითხვებზე კაცობრიობის საუკეთესო ავტორები ცდილობდნენ პასუხების გაცემას, სწორედ ამ ავტორთა აზრების სიმრავლემ და განსხვავებულობამ შექმნა დღევანდელი კულტურა თავისი მრავალფეროვნებით, თუმცა, იგივე განვითარების შედეგია დღევანდელი პროტოვითარებაც: „ადამიანის შემოქმედებითი თავისუფლების მოპოვების წყევლა უძღები შვილის სრული კრახით დამთავრდა. სოციალური ცხოვრების წესი დემოკრატიულ ღირებულებებზე აიგო, სადაც განმხოლოებისა და ინდივიდუაციის სურვილს ტრანსპერსონალური ღირებულებები ცვლის და სადაც იუნგისეული არქეტიპული ფანტომები ახალმა კოლექტიურმა ფანტომებმა: დემოკრატიამ, კომუნიზმმა, კანონმა, კონსტიტუციამ და ა.შ. ჩაანაცვლა. სადაც პერსონა მოქალაქეა და არა ადამიანი, რომელიც უკვე „სოციალური ცხოველია“ და რომელსაც სჯერა, რომ მზა-მზარეული „კანონთაგონი“ ახალ სამოთხემდე მიიყვანს. ამ სამოთხეში კი „გლობალიზაციის“ სული ტრიალებს – ტრანსპოლიტიკური, ტრანსესთეტიკური, ტრანსსექსუალური, კულტურისა და ყოველგვარი ინტენციისგან განძარცვული. ქალისა და კაცის კულტურის დაძაბულობაში მოქცეული ადამიანის საკრალური ყოფიერებისაგან თავისუფალი, შიშველი ანდროგენის სული“, – ამ მდგომარეობის აღწერის შემდეგ კულტუროლოგი სვამს შეკითხვას უშუალოდ ქალურობის და მამაკაცურობის შესახებ და ცდილობს გაარკვიოს, რა ნიშნებს იძლევა ამასთან დაკავშირებით ახალი ვითარება, რომელშიც ფემინიზაცია, იგივე ქალურის გააქტიურება აშკარაა.

„ფემინიზაციის უმთავრესი ნიშანი „ქალურობისაგან“, ხიბლისაგან, ცდუნების მაგიური უნარისგან ქალის ამოგდებაა. შედეგად, ის იქცევა ტიპიურ სოციალურ ცხოველად, რომელიც მხოლოდ სქემებში მოიაზრებს თავს. ამ სქემების აღწერა შეიძლება ასეთი იყოს:

1. ქალურობად აღიქმება სექსუალობისაგან დაცლილი, „ბარბის“ მოდელის ლამაზმანი, რომელიც გარეგნული ნიშნებით ცდილობს ქალური სექსუალობის სივრცეში დარჩეს;

2. ლიდერი ქალები – ამ ტიპის ქალები საკუთარი ნებით ამბობენ უარს საკუთარ ქალურობაზე და სოციალური სივრცის ათვისების ხარჯზე ცდილობენ თვითრეალიზაციას. ისინი სოციალურ სტრუქტუირებას მამაკაცური ფორმების ხარჯზე ცდილობენ;

3. ე.წ. რევოლუციონერი ქალები, რომლებიც ქალთა უფლებებისათვის იბრძვიან და ამ უფლებების განხორციელებას მხოლოდ სოციალურ ველში ძალაუფლების მამაკაცური დისკურსის „ქალის“ ფიგურით ჩანაცვლებაში ხედავენ;

4. ე.წ. ინტელექტუალური ქალები, რომლებიც ხვდებიან რა, რომ ქალური სუფევა დაკარგეს, ისტერიულად ცდილობენ, წიგნიერი ინტელექტუალის როლი მოირგონ, რითაც კიდევ უფრო სცილდებიან საკუთარ ქალურობას“.

ასე აღწერს ფემინიზაციის შედეგად მოტანილ მდგომარეობას მკვლევარი: „სად არის ადგილი ქალურობისათვის, სად არის მისი სუფევა, ან ქალური ძალმოსილების ნება, რომელიც ყველა ლამაზმანის, ინტელექტუალის, ყველა ლიდერის, სოციალური მოღვაწის, რევოლუციონერის საპირწონედ ლეონარდოს ჯოკონდას აქვს?“ - სვამს კითხვას მკვლევარი და ფიქრობს, რომ „ქალურობა ყოველთვის ღვთაებრივია, ყოველთვის არსებული სტრუქტურის ბზარია, რომლიდანაც განზომილებათა უსასრულო პერსპექტივა იხსნება და ჩვენი დროის კულტურის ჩიხს სწორედ ამგვარი ქალურობის გამორიცხვა იწვევს“.

საჯარო ლექციის ფორმატში, ალბათ, შეუძლებელია სრულად ამოწურო კულტურის დღევანდელი გამოწვევების თემა, რომელთა პირისპირაც გლობალიზმმა მთელი პლანეტა და ცალკეული ინდივიდები დააყენა, თუმცა, ლელა ფირალიშვილის მიერ შემოტანილი ახალი დისკურსი იძლევა იმის საშუალებას, რომ განსხვავებული პასუხები გაჩნდეს უმთავრეს შეკითხვებზე, რომლებიც დღეს ჩვენშიც ხშირად გაისმის და არაერთი სიღრმისეული კონფლიქტის საფუძველი ხდება.